صداوسیما در سالی که گذشت، 'برنده باش' در دقیقه 'نود'

رضا رشیدپور و علی فروغی، مدیر شبکه سه حق نشر عکس IRIB
Image caption رضا رشیدپور و علی فروغی، مدیر شبکه سه

یکسال دیگر هم گذشت اما صداوسیمای دولتی همچنان یکه‌تاز دنیای تلویزیون ایران است. سال گذشته بودجه صداوسیما نسبت به سال قبلش یعنی سال ۹۶ حدود ۳۰۰ میلیارد تومان افزایش داشت و بناست برای سال جدید، یعنی ۹۸ هم ۲۰۰ میلیارد دیگر بیشتر شود. این در حالیست که نظارت بر نحوه هزینه‌کرد این بودجه، دستور اصلاح برنامه‌ها، جلوگیری از پخش آنها در صورت لزوم یا صدور اجازه پخش از وظایف شورای نظارت بر صداوسیماست.

شورای نظارت بر صداوسیما نهادیست متشکل از نمایندگان قوای سه‌گانه، رییس این سازمان هم که توسط رهبر ایران انتخاب می‌شود.

این نهاد نظارتی هم آنجا که رد پایی از رهبر ایران مشاهده می‌شود مانند موارد مشابه حضور و عملکرد پررنگ و تعیین‌کننده‌ای ندارد. با این حال در سال گذشته نام این نهاد چند بار در اخبار دیده شد. یکبار وقتی بحث "سرقت آرشیو صداوسیما" و انتقال آن به خارج از ایران با توییت حسام‌الدین آشنا مشاور رئیس‌جمهور مطرح شد. بار دیگر هم زمانی که ماجرای دستکاری در نظرسنجی جشنواره صداوسیما واکنش‌های زیادی ایجاد کرد. در هر دوی این موارد این نهاد اعلام کرد که مشغول بررسی این دو ماجراست و زمانی که گزارش نهایی آماده شد آن را منتشر خواهد کرد.

البته درباره موضوع بازداشت مرضیه هاشمی، خبرنگار پرس‌تی‌وی هم غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس شورای نظارت بر صداوسیما در نامه‌ای خطاب به علی عسکری رئیس سازمان صداوسیما از عملکرد این سازمان قدردانی کرد. آقای محسنی اژه‌ای عملکرد معاونت‌های سیاسی و برون مرزی صداوسیما و یه ویژه عملکرد پرس‌تی‌وی را در مورد "افشای اقدام غیر انسانی و خلاف مقررات بین‌المللی پلیس آمریکا و اعتراض حق‌طلبان" مناطق مختلف جهان را "شایسته" خواند.

این در حالیست که در موارد دیگری که انتظار می‌رفت این نهاد به عنوان ناظر بر عملکرد صداوسیما وارد عرصه شود و به برخی واکنش‌ها پاسخ دهد این اتفاق نیفتاد.

در سالی که گذشت صداوسیما، برنامه هایش، نام مجری‌هایش و موضوعات انتقادی و اعتراضی مربوط به تلویزیون بارها در شبکه‌های اجتماعی به هشتگ تبدیل شد. سال ۱۳۹۷ برای صداوسیما سال پرحاشیه‌ و شلوغی بود. اینجا تلاش کرده‌ام به چند مورد از مواردی که در سال گذشته، تلویزیون دولتی ایران را سر زبان‌ها انداخت اشاره کنم:

گلزار به جای عادل، "برنده‌ باش" به جای "نود"؟

حق نشر عکس IRIB
Image caption فردوسی پور از سال ۷۸ برنامه ۹۰ را اجرا کرده است

پس از آنکه در پنجمین جشنواره تلویزیونی صداوسیما، تعداد زیادی از پیامکها به نام مردم برای برنامه "برنده باش" ثبت شد، همین موجب شد، نتایج نظرسنجی مردمی تغییر کند و این برنامه بهترین برنامه تلویزیون ایران شود و "نود" جایگاه دوم را از آن خود کند.

در پی واکنش‌ها و اعتراض‌های فراوانی که صورت گرفت وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از دستکاری یک میلیونی در آرای مردمی خبر داد.

پایگاه اطلاع‌رسانی سیما هم رسما گزارش داد، دبیر پنجمین جشنواره تلویزیونی گفته "مشخص شد یکی از شرکت‌های مجوزدار وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در جذب و شمارش آرای مردمی سهل‌انگاری کرده و مرتکب تخلف شده است."

بعد از این خبرها اتفاقاتی افتاد که موجب شد برنامه "محبوب" نود با اجرای عادل فرودوسی‌پور بار دیگر مرکز توجه شود. عادل فردوسی پور از اجرای برنامه ورزشی نود باز داشته شد.

روابط عمومی سازمان صدا وسیما اعلام کرد عادل فردوسی‌پور دیگر در این برنامه نخواهد بود اما در شبکه ۳ خواهد ماند.

حذف آقای فردوسی‌پور از این برنامه پرطرفدار در شبکه‌های اجتماعی بازتاب بسیار زیادی داشت. کمتر سلبریتی یا چهره شاخص هنری، اجتماعی یا سیاسی را می‌توان دید که نسبت به حذف عادل فردوسی پور واکنشی نشان نداده باشد.

اختلاف میان علی فروغی، مدیر شبکه سه و عادل فردوسی‌پور از چند ماه پیش آغاز شده بود و حتی یک بار به پخش برنامه ۹۰ بدون حضور عادل فردوسی‌پور هم کشید.

آقای فردوسی پور هنگام دریافت جایزه‌اش در جشنواره صداوسیما گفت که "سخت‌ترین سال" دوره کاری‌اش در صدا و سیما را پشت سر گذاشته است.

او هنگام دریافت تندیس جایزه مردمی بهترین برنامه و تندیس بهترین تهیه‌کننده برنامه ترکیبی از سختی‌های "ناحقی" گفت که در یک سال گذشته از سوی صدا و سیما بر او و برنامه‌اش تحمیل شده است.

مسابقه برنده باش مسابقه‌ای است با اجرای محمدرضا گلزار یکی از ستارگان سینمای ایران. این مسابقه که از شبکه سوم سیمای جمهوری اسلامی پخش می‌شود بیشتر به‌خاطر حضور گلزار به عنوان مجری، مهارتهای اجرا و گمانه‌زنی درباره دستمزد او، واکنش‌های زیادی به همراه داشته است. کاربران شبکه‌های اجتماعی برخی سوالاتی را که در این برنامه مطرح می‌شود نادرست خوانده‌اند یکی از این سوالات به قوانین فوتبال مربوط بود و در نهایت گلزار را به عذرخواهی واداشت. او با انتقاد شدید از واکنش‌ها گفت برخلاف آنچه برخی ادعا می‌کنند، این برنامه قصد کلاهبرداری نداشته و اشتباه همه جا پیش می‌آید.

تحمل خشونت ارزش است؟

حق نشر عکس IRIB
Image caption پشت صحنه برنامه فرمول یک

یکی دیگر از برنامه‌های پرواکنش تلویزیون ایران برنامه "فرمول یک" با اجرای علی ضیا بود. میهمانان یک قسمت از این برنامه اوایل اسفندماه، زن و شوهری بودند که در برابر فرزندانش خردسالشان که در کنار والدین خود در برنامه حضور داشتند قصه زندگی پرخشونت خود را تعریف می‌کردند. زن که گفت همسرش در طول زندگی مشترکشان مدام او را کتک می‌زده ٢٧ بار درخواست طلاق داده بوده آنها در نهایت باز هم به زندگی با هم ادامه داده‌اند.

این داستان و این تعبیر که صداوسیما به این ترتیب به خشونت علیه زنان مشروعیت می‌دهد و آن را عادی‎سازی می‌کند، نه‌تنها ‏صدای فعالان حقوق زنان را در آورد، بلکه کم‌کم پای اعتراض سایرین را هم به ماجرا باز کرد. دامنه اعتراض‌ها در این مورد گسترده‌تر شد و به مقامات مسئول رسید. محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات، معصومه ابتکار، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده و برخی نماینگان مجلس هم از این برنامه به شدت انتقاد کردند.

از صداوسیما تا "من وتو"

نخستین مقام دولتی که به ماجرای سرقت آرشیو صداوسیما اشاره کرد حسام‌الدین اشنا مشاور حسن روحانی بود. او توییت کرد: در این روزها یادی کنیم از عزتمندانی که آرشیو تلویزیون ملی ایران را با بودجه‌ای درخور ولی حفاظتی اندک دیجیتال کردند؛ اجنه هم آرشیو آماده را چون ورق زر ربودند و فروختند؛ نه به من وتو بلکه به ما از ما برترانی که در تونل زمان اسطوره ساختند از عوامل دردهای بی درمان ملت ایران.

سپس در نیمه اسفندماه احسان قاضی‌زاده، عضو شورای نظارت بر سازمان صداوسیما با تایید این خبر گفت خروج آرشیو مربوط به ادوار مختلف بوده و با توجه به گزارشاتی که به شورای نظارت بر صدا و سیما رسیده، خروج آرشیو از سازمان قابل تکذیب و کتمان نیست.

"زدوبند" در صداوسیما

این در حالیست که محمد سرافراز، رییس پیشین صداوسیما در همین روزهای اخیر در گفتگو با روزنامه شرق گفت، در صداوسیما "زدوبند"هایی وجود داشته و هنگامی که او ریاست این سازمان را بر عهده داشته به قصد کوچک‌سازی ۷۵۰ مدیر را برکنار کرده است. به گفته او تعدادی از همین مدیران پس از برکناری علیه او گزارش‌هایی تهیه می کرده‌اند.

او همچنین به دخالت دستگاههای امنیتی در این سازمان اشاره کرد و گفت ناهمخوانی‌ها و اشکالاتی هم در حوزه درآمدهای صداوسیما از محل آگهی‌های این سازمان وجود داشته است،

مجری‌هایی که وادار به عذرخواهی شدند

حق نشر عکس Tasnim
Image caption صحبتهای علی انصاریان که به اعتقاد برخی نژادپرستانه بود موجی از انتقادها در شبکه‌های اجتماعی ایجاد کرد

در بهمن سال گذشته بود که بازیکن سابق پرسپولیس در تلویزیون در واکنش به اظهارات یک خبرنگار ورزشی افغان که در جریان پخش مسابقه فوتبال بین ایران و یمن به سانسور برخی صحنه‌ها در تلویزیون ایران اشاره کرده بود گفت بهتر است او در مسایل داخلی ایران دخالت نکند. صحبتهای آقای انصاریان که به اعتقاد برخی نژادپرستانه بود موجی از انتقادها در شبکه‌های اجتماعی ایجاد کرد. آقای انصاریان بعد از آن وادار به عذرخواهی شد.

چیزی نگذشته بود که در اوایل اسفندماه بهمن هاشمی بخاطر لحن صحبتش در برنامه زنده نیشخند با یکی از کسانی که به برنامه تلفن کرده بود عذرخواهی کرد. ماجرا از این قرار بود که یکی از شرکت‌کنندگان روی خط تلفن به مجری گفت که معلول جسمی است و آقای هاشمی با خنده‌ای که به نظر بسیاری شبیه تمسخر بود به او گفت: حرکت نمی‌کنی اصلا؟

جای خالی "پایتخت"

درگذشت خشایار الوند یکی از نویسندگان پرکار طنز تلویزیون و سینما که یکی از نویسندگان اصلی سریال پرطرفدار پایتخت بود موجب شد طرفداران این سریال در ایام نوروز فیلمی که اعضای گروه سازنده پایتخت وعده داده بودند را شاهد نباشند.

"بچه مهندس" و "بانوی عمارت"

یکی دیگر از موضوعاتی که در سال گذشته واکنش برانگیز شد محتوای سریالی به نام "بچه‌مهندس" با بازی بهاره رهنما بود که برخی معتقد بودند با به تصویر کشیدن عشق و علاقه بین دو کودک و اشاره‌هایی که به ازدواج دارد موجب عادی‌سازی موضوع کودک‌همسری است.

در نظرسنجی نهم دی ماه سال گذشته صداوسیما، سریال تلویزیونی "بانوی عمارت" شبکه سه پربیننده ترین سریال تلویزیون ایران شد.

این سریال داستان عاشقانه‌ای را در مقطعی از تاریخ قاجار روایت می‌کرد

موضوعات مرتبط