BBC HomepageBBC NewsBBC SportBBC World Service

 يادبود 
وداع
با
هوشنگ وزيری



جلال آل احمد
و نثر برونگرای
فارسی
 سينما 
بحرانی
نه چندان تازه
در سينمای ايران

 روز هفتم


روز هفتم

اخوان، شاعر حماسه و شکست
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>


اخوان، شاعر حماسه و شکست











:پيوندهای ديگر


سايت موزه رضا عباسی

بی بی سی مسوول محتوای سايتهای ديگر نيست


:خبرهای روز


نظری به باغ خاطره ها

بازيابی يک پيکره مهم باستانی در عراق

نامزدهای 'جوايز موسيقی آمريکا' اعلام شدند

شستشوی داود آغاز شد

داريوسک و رئاليسمی ديگر

جشنواره بين المللی بانوان در تهران

سال 2006 سال بزرگداشت تمدن آريايی

اهدای 'اسکار' سينمای ايران

بيک ايمانوردی درگذشت

1939: سال طلايی سينمای هاليوود

'سيمای شهر تهران' در پاريس

فيلم بعدی پولانسکی: اليور توييست

لنی ريفنشتال، فيلمساز آلمانی درگذشت

نشست مشترک فرهيختگان ايرانی و تاجيک

نگاهی به معماری بيست و پنج سال اخير ايران

 
صفحه نخست > فرهنگ و هنر 

گرينويچ 15:26 - 18/05/2002

شاهنامه طهماسبی در موزه رضا عباسی

يکی از گالری های موزه رضا عباسی
يکی از گالری های موزه رضا عباسی

سينا سعدی

يکصد و هجده صفحه از اوراق شاهنامه طهماسبی برای نخستين بار به مناسبت 28 ارديبهشت ماه، روز موزه، در موزه رضا عباسی تهران به نمايش گذاشته شده است.

پيش از اين يک بار در سال 1373 حدود شانزده صفحه از اين شاهنامه که سرگذشت پر آب چشمی دارد، در موزه هنرهای معاصر به نمايش گذاشته شده بود. ولی اين برای نخستين بار است که تمام صفحات موجود در ايران از شاهنامه طهماسبی در کشوری به نمايش گذاشته می شود که در آن پديد آمده است.

شاهنامه طهماسبی در اوايل قرن دهم هجری به دستور شاه اسماعيل صفوی به وسيله جمعی از برجسته ترين هنرمندان زمانه که مطابق سنت آن زمان در کتابخانه دربار در تبريز گرد آمده بودند در طول بيست سال پديد آمد. زمانی که کار نوشتن و نقاشی های اين نسخه بی بديل به پايان رسيد شاه اسماعيل ديگر زنده نبود و پسر او شاه طهماسب بر تخت سلطنت نشسته بود. به همين جهت به شاهنامه طهماسبی مشهور شد.

در نيمه دوم قرن دهم اين شاهنامه به عنوان هديه ای نفيس از سوی دربار صفوی به دربار عثمانی فرستاده شد و بعد ها از قسطنطنيه نيز بيرون رفت و به مجموعه "بارون ادموند دوروتچيلد" راه يافت.

در سال 1959 ميلادی يک آمريکايی ثروتمند به نام « آرتور هوتن » اين شاهنامه را خريد و به آمريکا انتقال داد. هوتن اين شاهنامه را تکه پاره کرد به اين معنی که صفحات آن را جدا کرد و 78 صفحه آن را به موزه متروپوليتن نيويورک بخشيد. 41 نقاشی آن را در گالری اگنيو، و 21 نقاشی آن را در حراج "کريستيز" فروخت.


شاهنامه طهماسبی، گوهر يگانه تاريخ نقاشی ايران است. تا جايی که می شناسم هيچ نسخه مصوری در طول تاريخ کتابسازی ايران، مزين به دويست و پنجاه و هشت نقاشی در قطع بزرگ نبوده است و گروهی چنين متعدد و متنوع از استادان بزرگ رشته های گوناگون اين فن بر روی يک کتاب کار نکرده اند
آيدين آغداشلو
در سال 1356 ايرج افشار، نويسنده و پژوهشگر و آيدين آغداشلو، نقاش ايرانی در سفری به لندن از سوی دولت ايران و البته بنا به دستور فرح ديبا، همسر شاه سابق، که در فکر گرد آوردن نفايس هنر ايرانی از کنار و گوشه جهان بود، يک صفحه آن را به قيمت حدود 100 هزار دلار خريدند و به ايران منتقل کردند.

118 صفحه ديگر آن در سال 1373 با نقاشی « زن لخت » از نقاشی های معروف « دکونينگ » نقاش هلندی ساکن آمريکا که آن هم در دوره رژيم گذشته خريداری شده و در موزه هنرهای معاصر بود، تعويض شد و به ايران آورده شد.

از آنجا که شاهنامه طهماسبی در روزگار ما به اوراق جداگانه بدل شده، موزه رضا عباسی آنها را به صورت قاب شده به ديوار يکی از سالن ها آويخته و به نمايش گذاشته است.

اين شاهنامه ای نفيس است که به نوشته آيدين آغداشلو در بين تمام کتابهای پديد آمده در ايران شاخص و متمايز است.

او نوشته است: "با اطمينان خاطر می توانم بگويم که شاهنامه طهماسبی، گوهر يگانه تاريخ نقاشی ايران است. تا جايی که می شناسم هيچ نسخه مصوری در طول تاريخ کتابسازی ايران، مزين به دويست و پنجاه و هشت نقاشی در قطع بزرگ نبوده است و گروهی چنين متعدد و متنوع از استادان بزرگ رشته های گوناگون اين فن بر روی يک کتاب کار نکرده اند. از خوشنويس و نقاش و کاغذ ساز و جدول کش و تذهيب گر و حل کننده طلا تا شيرازه بند و صحاف و افشانگر و تشعير ساز تا دهها استاد ديگر. و حاصلی چنين پر و پيمان و شگفت انگيز عرضه نکرده اند."

آيدين آغداشلو می افزايد: "بسياری از نقاشی های اين کتاب از عالی ترين و مهمترين نمونه های موجود در جهان اند و برخی چون نقاشی دربار کيومرث کار سلطان محمد نقاش منحصر به فرد. البته نمونه های عالی و فاخر کتابسازی ايرانی در فاصله ميان قرن های هشتم تا يازدهم فراوان اند، اما بهترين همين ها هم، در قياس با شاهنامه طهماسبی کم کار و مختصر می نمايند. نمونه هايی چون شاهنامه دموت ( قرن هشتم هجری قمری ) همای و همايون خواجوی کرمانی ( قرن نهم ) شاهنامه بايسنغری ( قرن نهم ) بوستان سعدی با نقاشی های کمال الدين بهزاد ( اواخر قرن نهم ) خمسه نظامی محفوظ در موزه بريتانيا ( قرن دهم ) و دهها کتاب ديگر."

آن دسته از اوراق شاهنامه طهماسبی که در ايران نيست، در حراجی های لندن به قيمت های باورنکردنی به فروش رسيده، از جمله يکی از صفحات آن در سال 1997 حدود 600 هزار پوند فروخته شده است.
 
    صفحه نخست
    ايران
    منطقه
    اقتصاد و بازرگانی
  دانش و فن
    فرهنگ و هنر
    سخنگاه
    آموزش انگليسی

  بشنويد
    برنامه های راديو
    شيوه شنيدن
  تازه ترين خبرها
  بامدادی
  نيمروزی
  آسيای ميانه
  شامگاهی
  مجله روز
  شب هفتم
  روز هفتم
 
  اطلاعات بيشتر
  درباره ما
  تماس با ما
 
 
 
سايتهای ديگر بی بی سی
 
بخش فارسی راديو بی بی سی
  persian@bbc.co.uk

اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر

بالا ^^ Copyright BBC
  صفحه نخست | خبرهای منطقه | اقتصاد و بازرگانی
 دانش و فن | فرهنگ و هنر |  سخنگاه |  آموزش انگليسی
 برنامه های راديو | شيوه شنيدن | درباره ما | تماس با ما