BBC HomepageBBC NewsBBC SportBBC World Service

 يادبود 
وداع
با
هوشنگ وزيری



جلال آل احمد
و نثر برونگرای
فارسی
 سينما 
بحرانی
نه چندان تازه
در سينمای ايران

 روز هفتم


روز هفتم

اخوان، شاعر حماسه و شکست
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>


اخوان، شاعر حماسه و شکست











:خبرهای روز


نظری به باغ خاطره ها

بازيابی يک پيکره مهم باستانی در عراق

نامزدهای 'جوايز موسيقی آمريکا' اعلام شدند

شستشوی داود آغاز شد

داريوسک و رئاليسمی ديگر

جشنواره بين المللی بانوان در تهران

سال 2006 سال بزرگداشت تمدن آريايی

اهدای 'اسکار' سينمای ايران

بيک ايمانوردی درگذشت

1939: سال طلايی سينمای هاليوود

'سيمای شهر تهران' در پاريس

فيلم بعدی پولانسکی: اليور توييست

لنی ريفنشتال، فيلمساز آلمانی درگذشت

نشست مشترک فرهيختگان ايرانی و تاجيک

نگاهی به معماری بيست و پنج سال اخير ايران

 
صفحه نخست > فرهنگ و هنر 

گرينويچ 15:32 - 22/08/2002

بزرگداشت پرويز شهرياری در تهران

پرويز شهرياری در مراسم انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
پرويز شهرياری در مراسم انجمن آثار و مفاخر فرهنگی

سينا سعدی

شنبه شب بيست و ششم مرداد ماه انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به بزرگداشت دهقان زاده ای از زرتشتيان برخاست که زندگی اش نقش رنگارنگی است که در آن تدريس و تأليف، انتشارات و مطبوعات و مدرسه و گروه فرهنگی بر زمينه ای از سياست، لا به لای هم بافته شده است.

پرويز شهرياری را همه آنها که پا به مدرسه گذاشته اند می شناسند چون تأليفاتش کتاب درسی چندين نسل بود که راهی دبستان و دبيرستان می شدند، اما شهرت او از مدرسه فراتر رفته و به جامعه رسيده است.

روزی فرهاد فخرالدينی استاد موسيقی برای من از شرح سفرهايش به باکو و آذربايجان می گفت. در اثنای سخن پرسيد که « حاجی بيف » را می شناسی؟ گفتم نه. گفت: می شناسی، اپرای کوراغلو را ديده ای يا فيلم آرشين مالالان را؟ گفتم آری. گفت: اپرای کوراوغلو و موسيقی آرشين مالالان را او ساخته است.

پرويز شهرياری را همه آنها که پا به مدرسه گذاشته اند می شناسند چون تأليفاتش کتاب درسی چندين نسل بود که راهی دبستان و دبيرستان می شدند، اما شهرت او از مدرسه فراتر رفته و به جامعه رسيده است.
می خواست بگويد که هنرمندان را بايد از روی آثارشان شناخت. شناخت دانشمندان نيز از اين سياق بيرون نيست. به اين تعبير پرويز شهرياری را بيشتر مردم می شناسند. چون هر کس که حتا يک سطر از 200 کتابش را نخوانده باشد، يا حتا يک کلمه از 1000 مقاله ای را که او نوشته است، نديده باشد، لابد هنگام عبور از خيابان، انتشارات خوارزمی، گروه فرهنگی خوارزمی، مدرسه مرجان و گروه فرهنگی مرجان را ديده است، يا نام مدرسه عالی علوم اراک را شنيده است. اينها فقط پاره ای از تأسيساتی هستند که او بنياد گذارد.

زندگی و کارنامه

پرويز شهرياری در سال 1305 در محله دولت خانه کرمان، در خانواده ای زرتشتی به دنيا آمد. پدرش دهقانی بود که روی زمين های اربابی کار و با فقر و نداری دست و پنجه نرم می کرد. اما در برخوردی با ارباب بيکار شد و مسئوليت خانواده و تأمين هزينه های زندگی وی را به کارخانه ريسندگی کشاند.


لوح انجمن به پرويز شهرياری اهدا شد
پدر در نوجوانی او درگذشت و مادر برای آنکه چرخ زندگی بگردد در کارخانه نخ ريسی مشغول به کار شد اما دستمزد او کفاف مخارج زندگی را نمی داد. پرويز برای اينکه مقداری از هزينه های زندگی را تأمين کند به کارگری، گاوچرانی و خرمن کوبی پرداخت و بدينگونه تا سال سوم دبيرستان درس خواند و وارد دانشسرای مقدماتی کرمان شد و در خرداد 1323 از آنجا فارغ التحصيل گرديد.

خود او درمصاحبه ای با فرج الله صبا روزنامه نگار مشهور، کار و زحمات دوره کودکی خود و برادران و خواهرانش را شرح داده و خود را وامدار مادرش خوانده است: « با همه اينها اين واقعيت را که همه ما توانستيم به تحصيل خود ادامه دهيم، مديون روشن بينی و فداکاری مادرمان هستيم. بارها تاجرهايی از کرمان و بم برای دکان-شاگردی و خانه-شاگردی به سراغ من آمدند؛ من هم در دل راضی نبودم چرا که دست کم اميدی برای تغذيه بهتر بود ولی مادرم مقاومت کرد. او می گفت: '' تا جايی که لازم است جان می کنم ولی اجازه نمی دهم بچه هايم درسشان را رها کنند.''... ».

پس از فراغت از تحصيل در دانشسرای مقدماتی کرمان، شهرياری به تهران آمد و در رشته رياضی دانشکده علوم ثبت نام کرد و همزمان در کلاس های شبانه به تدريس پرداخت. اما او که با فقر و نداری آشنا بود برای مبارزه با نابرابری های اجتماعی روی به سياست آورد. با حزب توده آشنا شد و چندی بعد به زندان افتاد ( 1328 ).

در زندان شروع به آموختن زبان روسی کرد و دست به تأليف و ترجمه زد. « حساب تانون » را در زندان ترجمه کرد که در سال 1331 از طرف انتشارات اميرکبير منتشر شد.

از اين زمان بجز سياست که کار گاه وبيگاه پرويز شهرياری شد و هر از گاهی او را به زندان انداخت، او به يک چهره شاخص فرهنگی بدل شد.

در چند سال نخست به عنوان معلمی شناخته شد که به تأليف کتابهای رياضی دست می زد. اما پس از آن او به عنوان معلمی شهره شد که به تأسيس دبيرستان های مهم و نمونه در تهران می پرداخت. تأسيس دبيرستان خوارزمی ( 1339 ) مدرسه دخترانه مرجان ( 1340 ) و مدرسه عالی علوم اراک ( 1353 ) از کارهای مشهور اوست. بعدها دبيرستان خوارزمی را به گروه فرهنگی خوارزمی بدل کرد و مدرسه مرجان را به گروه فرهنگی مرجان ( 1350 )

علاوه براين در زندگی پرويز شهرياری همواره علاقه به انتشارات و نوعی مطبوعات وجود داشته است. در سال 1342 همزمان با تدريس در دانشکده فنی دانشگاه تهران، به تأسيس انتشارات خوارزمی اقدام کرد که بعد ها يکی از بهترين انتشاراتی های کشور شد.

در همان زمان مجله علمی سخن را به راه انداخت که انتشار آن تا سال 1349 ادامه يافت و در مجموع 90 شماره منتشر شد. پيش از آن، او تجربه کار در روزنامه « قيام ايران » را داشت ( 1325 ) و ماهنامه انديشه را منتشر کرده بود ( 1326 ) و هفته نامه « وهومن » را هم که از 1331 شروع به انتشار کرد و در مجموع 40 شماره از آن منتشر شد، سردبيری کرده بود. ( 1328 )

کار مطبوعاتی و انتشاراتی مشغله جدی او در تمام عمر بوده است. در سال 1353 انتشارات توکا را به راه انداخت. اين نام بعدها نام پنجمين فرزندش شد که يک سال بعد به دنيا آمد. در همان سال 1353 مدرسه عالی علوم اراک را با کمک دکتر عبدالکريم قريب و حسين گل گلاب تأسيس کرد. در 1356 مجله « آشتی با رياضيات » را منتشر کرد. يک سال بعد در 1357 نشريه « آشنايی با دانش » را انتشار داد و سه سال بعد مجله « چيستا » را که هنوز هم انتشار آن ادامه دارد. در سال 1379 نيز سردبيری ماهنامه « دانش و مردم » را به عهده گرفت.

با اينهمه، درباره کارهای مطبوعاتی او اين توضيح ضروری است که مطبوعات به معنای اعم کلمه مورد علاقه او نيست، بلکه او مطبوعات را در خدمت علم تعقيب می کرده است، چنانکه به "سخن" ادبی خانلری علاقه ای نورزيده، بلکه « سخن »ی را جستجو می کرده که به کار گسترش علوم بيايد. تمام نشرياتی را که او بنا نهاده و يا سردبيری کرده است واجد چنين خصوصيتی است.

در سالهای اخير در آيين های گوناگون از شهرياری تجليل شده است. چندی پيش دانشگاه کرمان اقدام به اين کار کرد؛ شش هفت سال پيش از اين در کنفرانس رياضی کشور که در کرمان شهر زادگاهش برگزار شده بود از او تجليل شد؛ دانشگاه شهيد بهشتی نيز در سال 1378 استاد را گرامی داشت.

کتابهايی چند نيز در بزرگداشت پرويز شهرياری منتشر شده که معروف ترين آنها « ارج نامه شهرياری » است که به کوشش محسن باقرزاده توسط انتشارات توس منتشر شده است.

در انجمن آثار

در مراسم بزرگداشت او در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی چند تن سخن گفتند و در پايان لوح انجمن به وی اهدا شد. نخست دکتر مهدی محقق رييس انجمن طی سخنانی گفت که اگر ابوالقاسم قربانی و پرويز شهرياری نبودند رياضيات قديم ايرانی را کسی زنده نمی کرد.

پس از دکتر محقق يک تن از گروه فرهنگی گلگشت به شرح حال و آثار پرويز شهرياری پرداخت و آنگاه پرويز ملک پور از انجمن زرتشتيان پيشنهاد کرد که خانه و کتابخانه شهرياری خريداری و به موزه بدل شود.

پرويز رجبی استاد دانشگاه شهيد بهشتی نيز خاطراتی از شهرياری نقل کرد. آنگاه دکتر عطاء الله مهاجرانی رييس مرکز گفتگوی تمدن ها درباره فضيلت علم و ارتقاء سطح دانايی جامعه سخن گفت و سهم شهرياری را در آن قابل توجه دانست.



 
    صفحه نخست
    ايران
    منطقه
    اقتصاد و بازرگانی
  دانش و فن
    فرهنگ و هنر
    سخنگاه
    آموزش انگليسی

  بشنويد
    برنامه های راديو
    شيوه شنيدن
  تازه ترين خبرها
  بامدادی
  نيمروزی
  آسيای ميانه
  شامگاهی
  مجله روز
  شب هفتم
  روز هفتم
 
  اطلاعات بيشتر
  درباره ما
  تماس با ما
 
 
 
سايتهای ديگر بی بی سی
 
بخش فارسی راديو بی بی سی
  persian@bbc.co.uk

اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر

بالا ^^ Copyright BBC
  صفحه نخست | خبرهای منطقه | اقتصاد و بازرگانی
 دانش و فن | فرهنگ و هنر |  سخنگاه |  آموزش انگليسی
 برنامه های راديو | شيوه شنيدن | درباره ما | تماس با ما