BBC HomepageBBC NewsBBC SportBBC World Service

 يادبود 
وداع
با
هوشنگ وزيری



جلال آل احمد
و نثر برونگرای
فارسی
 سينما 
بحرانی
نه چندان تازه
در سينمای ايران

 روز هفتم


روز هفتم

اخوان، شاعر حماسه و شکست
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>


اخوان، شاعر حماسه و شکست











:خبرهای روز


نظری به باغ خاطره ها

بازيابی يک پيکره مهم باستانی در عراق

نامزدهای 'جوايز موسيقی آمريکا' اعلام شدند

شستشوی داود آغاز شد

داريوسک و رئاليسمی ديگر

جشنواره بين المللی بانوان در تهران

سال 2006 سال بزرگداشت تمدن آريايی

اهدای 'اسکار' سينمای ايران

بيک ايمانوردی درگذشت

1939: سال طلايی سينمای هاليوود

'سيمای شهر تهران' در پاريس

فيلم بعدی پولانسکی: اليور توييست

لنی ريفنشتال، فيلمساز آلمانی درگذشت

نشست مشترک فرهيختگان ايرانی و تاجيک

نگاهی به معماری بيست و پنج سال اخير ايران

 
صفحه نخست > فرهنگ و هنر 

گرينويچ 16:04 - 19/04/2003

سعدی و رفتارش با زبان

از راست به چپ منوچهر آتشی، دکتر رضا انزابی نژاد و دکتر ضيا موحد در نشست بررسی کتاب سعدی
از راست به چپ منوچهر آتشی، دکتر رضا انزابی نژاد و دکتر ضيا موحد در نشست بررسی کتاب سعدی

سينا سعدی

به مناسبت فرارسيدن روز بزرگداشت سعدی که روز اول ارديبهشت ماه تعيين شده است و به همين مناسبت هر ساله در شيراز مراسمی برپا می شود، آخرين نشست ماه فروردين "کتاب ماه ادبيات و فلسفه" به نقد و بررسی کتاب "سعدی" تأليف دکتر ضيا موحد اختصاص داشت. در اين نشست منوچهر آتشی شاعر و دکتر رضا انزابی نژاد استاد دانشگاه درباره اثر دکتر موحد سخن گفتند. کتاب "سعدی" چند سال پيش منتشر شد و اکنون به چاپ های متعدد رسيده است.

در ابتدای جلسه دکتر ضياء موحد شاعر و استاد دانشگاه درباره شيوه ای که او در اثرش از آن استفاده کرده گفت: در نوشتن اين اثر دچار افراط و تفريط نشدم. معتقدم که يک سمت زبان خود زبان است و طرف ديگر آن جهان قرار دارد. سعدی در دنيايی به دنيا آمده، از پدر و مادری زاده شده، زبان را نزد آنان آموخته، به مدرسه نظاميه رفته، اعتقاداتی داشته و در زمانه ای زندگی کرده که تمام اين مسايل بر او اثر گذاشته اند. بنابراين به اعتبار محتوا، سعدی را نمی توانيم خارج از زمانش در نظر بگيريم و به اعتبار مسأله هنری بايد به زبان او بپردازيم.


سعدی مانند برخی از شعرا تک ساحتی نيست. او نه عارف مطلق است همانند مولانا که بتوان به راحتی تمامی اقيانوس متلاطم انديشه هايش را در کاسه ای به نام "وحدت وجود" ريخت و سر کشيد و عطش عرفانی خود را فرونشاند؛ نه غزلسرای بی بديلی مثل حافظ است که بتوان خوشباشی های ايرانی تبار و عرفانی و تعادل دست نيافتنی گفتارش را مايه تسلی خاطر کرد؛ نه رباعی سرای بی همتايی چون خيام است که انسان را لعبت و چرخ فلک را لعبت باز می دانست و بر همه دشواری های هستی خط بطلان می کشيد؛ در حقيقت سعدی همه اينهاست
منوچهر آتشی، شاعر
دکتر موحد افزود: "اما از آنجا که مباحثی که در مورد سعدی مطرح می شود بيشتر مباحث معنا شناسی است در اين کتاب چندان به اين بحث توجه نشده و سعی شده تا سعدی به عنوان شاعر و سخنگوی زبان فارسی معرفی شود."

آنگاه منوچهر آتشی شاعر به شيوه نگرش دکتر موحد به سعدی پرداخت. وی گفت: شيوه برخورد تحليلی - انتقادی دکتر موحد با سعدی، تحقيقی زنده، آموزنده، پويا و قابل توسعه و توسع است. اين شيوه تحقيق، شاعر و اديبی چون سعدی را نه شاعری مرده و مربوط به گذشته بلکه چون پاره ای از بدن و پيکره کل ادبيات ايران، امروزی و زنده نشان می دهد که می تواند ما را از گمراهی های عجولانه و متداول امروزی رهايی بخشد.

آتشی در باره ابعاد مختلف فکری سعدی گفت: "سعدی مانند برخی از شعرا تک ساحتی نيست. او نه عارف مطلق است همانند مولانا که بتوان به راحتی تمامی اقيانوس متلاطم انديشه هايش را در کاسه ای به نام "وحدت وجود" ريخت و سر کشيد و عطش عرفانی خود را فرونشاند؛ نه غزلسرای بی بديلی مثل حافظ است که بتوان خوشباشی های ايرانی تبار و عرفانی و تعادل دست نيافتنی گفتارش را مايه تسلی خاطر کرد؛ نه رباعی سرای بی همتايی چون خيام است که انسان را لعبت و چرخ فلک را لعبت باز می دانست و بر همه دشواری های هستی خط بطلان می کشيد؛ در حقيقت سعدی همه اينهاست.

آتشی ضمن بر شمردن برخی امتيازات کتاب " سعدی" در باره اين اثر گفت: از امتيازات مهم نوشته دکتر موحد آوردن نمونه ها و مثال هايی از ادبيات خارج يا شعر معاصر برای توسع بخشيدن به بن مايه پژوهش تازه و سر زنده اوست. همچنان که کم رنگ بودن و مبهم بودن زندگی شخصی شاعران کلاسيک را نتيجه مستغرق بودن آنان در کليت فرهنگ، خصوصاً فرهنگ پيش از خود و بهره گيری از تجربيات شاعران و اديبان پيشين می داند که تنها نوع بهره گيری هر يک از آنها از زبان و شگرد نوشتاری، آنها را از هم متمايز می کند.


سعدی يکی از غير قابل تقليد ترين شاعران زبان فارسی است. او نوعی با زبان رفتار می کند و کاری از زبان می گيرد که از توان ديگران خارج است. شاعران ديگری خواستند همانند سعدی شعر بگويند اما به راحتی سعدی شعر گفتن کار هر کسی نيست
دکتر ضيا موحد
در ادامه بحث، دکتر رضا انزابی نژاد استاد دانشگاه درباره تصحيح ديوان شاعران کلاسيک در دوره معاصر سخن گفت و ياد آور شد که غالب نويسندگان و شاعران بزرگ ما بعد از چند سال مطالبشان را باز نويسی می کردند. بنا براين وقتی در تصحيح نسخ سعدی با دو کلمه رو به رو می شويم که با زبان او هماهنگ است احتمالاً هر دو به خود سعدی تعلق دارد.

در ادامه نشست دکتر ضيا موحد درباره اهميت موسيقی در شعر سعدی گفت. "سعدی اصولاً عاشق موسيقی است. او بيش از هر شاعر ديگری انسان خوش آواز را می ستايد و از انسان بد آواز شکايت می کند. در شعر سعدی موسيقی غوغا می کند، حتا در حکايات گلستان موسيقیِ طبيعی و زيبايی به گوش می رسد. کمتر شاعری می توان يافت که همانند سعدی هم شعرش تا بدين حد موسيقی وار باشد و هم تا اين اندازه به موسيقی اشاره کرده باشد."

دکتر موحد درباب تقليد ناپذيری اشعار سعدی اظهار داشت: "سعدی يکی از غير قابل تقليد ترين شاعران زبان فارسی است. او نوعی با زبان رفتار می کند و کاری از زبان می گيرد که از توان ديگران خارج است. شاعران ديگری خواستند همانند سعدی شعر بگويند اما به راحتی سعدی شعر گفتن کار هر کسی نيست. سعدی بر زبان و ادبيات ما تأثير بسياری گذاشته است و حتا گروهی معتقدند که تا پيش از جريان شعر نو، شاعر مطرح ايرانيان سعدی بوده و حافظ معمولاً در سنين بالاتر مورد توجه قرار می گرفت."
 
    صفحه نخست
    ايران
    منطقه
    اقتصاد و بازرگانی
  دانش و فن
    فرهنگ و هنر
    سخنگاه
    آموزش انگليسی

  بشنويد
    برنامه های راديو
    شيوه شنيدن
  تازه ترين خبرها
  بامدادی
  نيمروزی
  آسيای ميانه
  شامگاهی
  مجله روز
  شب هفتم
  روز هفتم
 
  اطلاعات بيشتر
  درباره ما
  تماس با ما
 
 
 
سايتهای ديگر بی بی سی
 
بخش فارسی راديو بی بی سی
  persian@bbc.co.uk

اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر

بالا ^^ Copyright BBC
  صفحه نخست | خبرهای منطقه | اقتصاد و بازرگانی
 دانش و فن | فرهنگ و هنر |  سخنگاه |  آموزش انگليسی
 برنامه های راديو | شيوه شنيدن | درباره ما | تماس با ما