چهره‌های اینگمار برگمن در پشت دوربین

برگمن
Image caption اینگمار برگمن در کنار لیو اولمن، بازيگر نروژی تعدادی از آثارش که زمانی همسرش نیز بود

اینگمار برگمن سینماگر بزرگ سوئدی، در فیلم‌های خود تصاویری بیشمار از سیمای شخصیت‌ها و نقش‌های نمایشی نشان داده است؛ اما سیمای هنرمندی که به آنهمه چهره زندگی و روشنی بخشیده بود، زیاد دیده نشده است.

اینک نمایشگاه بزرگی در استکهلم این کمبود را با صدها عکس جبران کرده است.

اینگمار برگمان به خاطر فراگیرتر بودن رسانه‌ فیلم، بیشتر با آثار سینمایی خود نامدار است، اما او در صحنه‌ نمایش نیز به عنوان کارگران و مدیر تئاتر فعال بود.

او در طول ۶۶ سال کار هنری (از اواخر دهه ۱۹۳۰ تا پایان عمرش در سال گذشته) بیش از ۱۷۰ اثر برای صحنه تئاتر، رادیو و تلویزیون کارگردانی کرد. آخرین فیلم او به نام سرابند (۲۰۰۳) یک کار تلویزیونی بود.

محور نمایشگاه عکس‌های برگمن در "موزه نوبل" استکهلم، پرداخت‌‌های نمایشی این هنرمند از آثار نویسندگانی است که جایزه ادبی نوبل را برنده شده‌اند، اما افزون بر این، صدها عکس پشت صحنه، برگمن را در جریان کار سینمایی و تئاتری نشان می‌دهد.

Image caption برگمن به پسرش دانیل عکاسی می آموزد، پشت آنها مادر دانیل دیده می شود. برگمن پنج بار ازدواج کرد

نکته جالب و مشترک در اغلب عکس‌ها، حالت شاد و بشاش آنهاست. برگمن در بیشتر عکس‌ها سرزنده و بانشاط دیده می‌شود، حتی زمانی که به کارگردانی فیلم‌هایی بس تیره مانند ساعت گرگ و میش (۱۹۶۷) یا شرم (۱۹۶۸) مشغول است.

برگمن برخلاف لحن تلخ و اندوهبار بسیاری از آثارش، روحیه‌ای شاد و طبعی شوخ داشت. اولین آثار او فیلم‌هایی شاد بود. تماشاگر این نمایشگاه، دستکم برای لحظاتی فراموش می‌کند که این هنرمند در کمال‌گرایی شکلی، شفافیت و اصالت تصویری، یکی از دقیق‌ترین و سخت‌گیرترین هنرمندان دوران خود بوده است.

پرداخت نمایشی متن ادبی

برگمن بیشتر فیلمنامه‌های خود را خود نوشته بود، هرچند خود را نویسنده نمی‌دانست. یک بار آشکارا گفته بود: "من اهل مطالعه نیستم و از کتاب خواندن حوصله‌ام سر می‌رود، اما هر صدا و تصویری را با تمام وجود حس می‌کنم."

Image caption پشت صحنه يکی از فیلمهایش در دهه 1960

برگمن با آثار ادبی برخوردی خلاق داشت و معتقد بود که یک متن ادبی روی صحنه تئاتر یا روی پرده سینما زندگی مستقلی در پیش می‌گیرد و دنیای خود را می‌آفریند.

او نقش کارگردان را در سینما به مراتب مهمتر از تئاتر می‌دانست. گفته بود که یک کار صحنه‌ای خوب سه رکن دارد: متن نمایشنامه، بازیگران و تماشاگران؛ و عقیده داشت که کارگردانی تئاتر به "مدیریت متن و تنظیم نقش بازیگران" خلاصه می‌شود.

صورت به مثابه آینه شخصیت

عکس‌های نمایشگاه برگمن را هفت عکاس نامی سوئد گرفته‌اند که برخی از آثار در اینجا برای اولین بار در معرض دید همگان قرار می‌گیرد.

در برخی از عکس‌ها تیزبینی و حساسیت بصری برگمن محسوس است.

او در برخورد با چهره‌ی بازیگر حساسیتی ویژه داشت. دوربین چنان راسخ و موشکافانه به چهره خیره می‌شود، که گویی پوست را می‌شکافد، تا تمام حس اروتیک، وحشت و خشونت نهفته در مسامات و زوایای آن را برملا کند.

برگمن حالت‌ها و میمیک صورت و به ویژه نگاه بازیگر را دوست داشت و آن را در بیان عواطف درونی مؤثرترین عامل می‌دانست.

اینگمار برگمن در سال ۱۹۱۸ در شهر اپسالا در نزدیکی پایتخت سوئد به دنیا آمد و روز ۲۹ ژوئیه ۲۰۰۷ در خانه خود در جزیره فارو درگذشت.

برگمن یک سال پیش از مرگ مجموعه بزرگ عکس‌های خود را برای نشر عمومی آماده کرده بود. این مجموعه اینک به نام "آرشیو اینگمار برگمن" در نزدیک ۶۰۰ صفحه با قطع بزرگ و به همراه یک دی‌وی‌دی به بازار آمده است.

مطالب مرتبط