نمایش مستندی بحث برانگیز درباره آتاتورک

مصطفی
Image caption نمایش مستند مصطفی با استقبال روبرو بوده است

نمایش فیلم مستندی از زندگی مصطفی کمال پاشا، مشهور به آتاتورک، بنیانگذار جمهوری ترکیه بحثهای فراوانی را در پی داشته است.

مصطفی عنوان فيلمی است که بر اساس یادداشتها، خاطرات و نامه های شخصی آتاتورک ساخته شده و در آن چهره متفاوتی از اين سیاستمدار به نمایش گذاشته شده است.

این فیلم که ماه گذشته به نمایش در آمد، برخلاف مستندهای دیگری که درباره رهبر ملیگرای ترکيه ساخته شده، فقط بر روی دستاوردهای نظامی و سیاسی وی تمرکز نکرده است و نگاه تازه ای به زندگی خصوصی آتاتورک نیز دارد.

در بخشهایی از اين مستند، آتاتورک شخصیتی تنها و زنباره نشان داده می شود که شدیدا مشروبات الکلی می نوشد و سیگار می کشد.

بسیاری از مردم ترکیه از اینکه نشان داده می شود آتاتورک دارای رفتار ها و روحیاتی مانند هر انسان ديگری است، استقبال کرده اند؛ شخصیتی که از زمان مرگش در هفتاد سال گذشته همواره چهره ای استثنایی معرفی شده است.

Image caption طبق قانون اساسی ترکیه توهین به آتاتورک جرم محسوب می شود

اما هواداران سکولاریسم سازندگان مصطفی را متهم کرده اند، که ساخت اين فیلم بخشی از طرح کمرنگ کردن نقش سکولاریسم در حکومت ترکیه بوده است. حکومتی که پایه اش را آتاتورک گذاشته است.

جان دوندار مستندساز و ستون نویس روزنامه ملیت، سازنده مصطفی است که پیشتر فیلمهای ديگری نیز با موضوع آتاتورک ساخته است. وی که خود مدافع سرسخت سکولاریسم است، می گوید که قصد داشته این بار بعد انسانی و رفتارهای احساسی قهرمان ملی ترکیه را نیز نشان دهد.

نمایش این فیلم که با استقبال عمومی مردم روبرو بوده و جمعیت زیادی را به سینماها کشانده، از موضوعهای مورد بحث روزنامه های ترکیه در روزهای اخیر بوده است.

یکی از روزنامه نگار ان برجسته ترکیه گفته است که با نشان دادن ابعاد انسانی آتاتورک این فیلم، چهره ای نزديکتر به شخصیت بنیانگذار ترکیه مدرن به مردم معرفی شده است.

شخصیتی که مردم ترکیه همواره از وی به عنوان رهبری خشک و عبوس یاد می کنند.

ما مخالفان نمایش اين فیلم معتقدند که سازندگان آن قصد داشته اند، با نمایش فردی میخواره و عیاش، شخصیت آتاتورک را تحقیر کنند و عده ای نیز بر این باورند که این فیلم تلاشی بوده برای تضعیف موقیعت ارتش ترکيه که همیشه خود را حافظ میراث آتاتورک بر شمرده است.

Image caption مصطفی کمال پاشا (1938-1881)

بسیاری سیاستمداران سکولار مخالف دولت، خواهان توقیف و منع نمایش مستند مصطفی شده اند. طبق قانون اساسی ترکیه توهین به شخصیت آتاتورک جرم محسوب می شود. به همین دلیل در یک سال گذشته بسیاری به اتهام مبادرت به این جرم محاکمه شده اند.

آتاتورک یا "پدر ترکها" با پایان جنگ جهانی اول جمهوری سکولار و مدرن ترکيه را که بخشی از امپراتوری در حال تجزیه عثمانی بود، بنیان گذاشت.

او با ایجاد اصلاحات و تغییراتی کلی در جامعه سنتی و مذهبی ترکیه از جمله تغییر خط از عربی به لاتین و تحدید فعالیت رهبران مذهبی، حکومتی سکولار پایه گذاشت که از آن پس دولتهای بعدی موظف به رعایت اصول سکولاریسم بوده اند.

به همین دلیل اعضای ارشد حزب عدالت و توسعه- حزب حاکم با ریشه های اسلام گرایی- از جمله عبدالله گل رییس جمهور و رجب طیب اردوغان، نخست وزیر همواره متهم شده اند که برای برقراری یک نظام اسلامی در ترکیه و از بین بردن سکولاریسم تلاش کرده اند.

مطالب مرتبط