حباب بازار آثار هنری روسیه ترکید

"طبیعت بی جان و هندوانه" اثر ناتالیا گونچارووا
Image caption "طبیعت بی جان و هندوانه" اثر ناتالیا گونچارووا یکی از گرانقیمت ترین آثار فروخته شده بود

با ظهور ناگهانی صاحبان ثروتمند صنایع و سرمایه گذاران متمول، بازار آثار هنری روسیه در سال های اخیر شاهد رد و بدل شدن ارقامی عظیم برای آثار نقاشی و مجسمه سازی بود.

اما اکنون به نظر می رسید این حباب مانند بسیاری دیگر ترکیده باشد؛ در هفته های اخیر در چندین حراجی معتبر آثار هنری در لندن بسیاری از آثار عرضه شده به فروش نرفت.

صدها دلال و کلکسیونر آثار هنری روسیه، دوبار در سال (در ماه های ژوئن و نوامبر) در چهار حراجی عمده لندن گرد هم می آیند تا نقاشی، جواهرات، و چینی آلات را با ارائه بالاترین پیشنهادها تصاحب کنند.

اما در ماه نوامبر حراجی سادبیز (Sotheby's) با فروشی 25 میلیون پوندی، پنج میلیون پوند کمتر از پیش بینی اصلی خود فروخت و کریستیز (Christie's) رقیب اصلی این حراجی نیز 14 میلیون پوند فروش کرد که از پایینترین پیش بینی خود نیز 8 میلیون پوند پایینتر بود، با این حال هر دو حراجی معتقدند با در نظر گرفتن شرایط جاری بهترین نتیجه ممکن کسب شده است.

در این حراج ها آثار آوانگارد روسی اوایل قرن بیستم بالاترین فروش را داشت؛ اثر "برهنه خم شده" میخائیل لاریونوف در حراج سادبیز 1.38 میلیون پوند فروش رفت و اثر "طبیعت بی جان و هندوانه"، کار ناتالیا گونچارووا، همسر لاریونوف، 1.5 میلیون پوند مشتری پیدا کرد.

هر چند فروش این دو اثر باعث خوشحالی هر دو حراجی شد، اما آنها در اولین روز حراج ضربه بزرگ را متحمل شده بودند، وقتی که ظرف سوپ خوری نقره متعلق به کاترین دوم تزار که پیش بینی می شد بین 400 تا 600 هزار پوند به فروش برسد، متقاضی پیدا نکرد.

پایان دوران خوش

این در حالی است که یک سال پیش فروش یک تخم مرغ اثر کارگاه جواهر سازی معروف فابرژه (Faberge) روسیه در حراجی کریستیز به مبلغ 8.9 کیلیون پوند، خبر ساز شده بود.

تاتیانا مارکینا از روزنامه اقتصادی کومرسانت روسیه می گوید: "واضح است که حراجی ها شاهد روزهای خوش سالهای قبل نیستند."

Image caption سوپ خوری نقره کاترین دوم در حراج های اخیر مشتری نیافت

"دیگر آثار به قیمت 10 برابر پیش بینی ها به فروش نمی رسند، به ندرت پیشنهاد تلفنی صورت می گیرد و بسیاری از ارزشمندترین آثار به فروش نمی رسند."

حراجی بریتانایی مک دوگالز، که متخصص آثار هنری روسیه است، و بونهمز (Bonham's) کوچکترین این چهار حراجی نیز که تنها یک سوم کلکسیون خود را فروخت، شرایط بهتری ندارند.

کارشناسان آثار هنری می گویند خریداران حاضر به پذیرش قیمت های فعلی نستند و فروشندگان هم نمی خواهند حقیقت جدید را بپذیرند.

با این حال خانم مارکینا معتقد است که عمدتا بازار آثار گرانقیمت تحت تاثیر این روند قرار گرفته و هنوز فروش در بخش آثاری که قیمتی متوسط دارند، هر چند نزدیک به حداقل تخمین های صورت گرفته، جریان دارد.

هنر خصوصی

فروش به ویژه در حراجی های عمده ای که اخیرا برای شناساندن نام خود در روسیه و اوکراین تلاش کرده اند، نا امید کننده بوده است.

رقابت برای به دست گرفتن بازارهای رو به گسترش در کشورهای استقلال یافته از اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز در حال شدت گرفتن است و حراجی ها حداکثر سعی خود برای در اختیار گرفتن بهترین آثار و مشتریان را انجام می دهند.

سادبیز، کریستیز و مک دوگالز کلکسون های خود را در مسکو و اخیرا در کیف به نمایش گذاشته اند و دو حراجی اول دفاتری فعال در روسیه دارند.

Image caption فروش 8.9 میلیون پوندی تخم مرغ فابرژه در سال گذشته، معادلی نداشت.

با این حال کارشناسان معتقدند خرید و فروش از طریق موسسات بین المللی حراج آثار هنری در بین کلکسیونرهای روسی محبوبیت چندانی ندارد.

تاتیانا مارکینا معتقد است چند صد کلکسیونر اشیاء و آثار هنری در روسیه و اوکراین وجود دارند و بسیاری از آنها به قصد بازگرداندن آثار به مبدا، اقدام به خرید می کنند.

او می گوید برخلاف عقیده غالب افراد نسبتا اندکی به این مسئله به چشم سرمایه گذاری نگاه می کنند و بسیاری تنها مایلند مجموعه ای با کیفیت جمع آوری کنند.

با این وجود مردم عادی بهره چندانی از این کلکسیون ها نمی برند.

سال گذشته آلکساندر ایوانوف، کلکسیونر روس با خرید یک تخم مرغ فابرژه که درون آن یک خروس طلاکاری شده قرار داشت جهان هنر را شگفت زده کرد.

آقای ایوانوف که کارمند پیشین سرویس های اطلاعاتی روسیه است اعلام کرده بود هدفش بازگرداندن اثر "به متن فرهنگ روسیه، جایی که به آن تعلق دارد" است.

اما خانم مارکینا با گفتن اینکه موزه ملی روسیه "در جهان مجازی" وجود دارد و یادآوری اینکه در آن بر روی مردم عادی باز نیست، درباره گفته آقای ایوانوف ابراز تردید می کند.