گروه موسیقی فلایینگ لوتوس: افقی نو در موسیقی هیپ هاپ

Image caption جلد آلبوم لس آنجلس از فلایینگ لوتوس

در سالی که گذشت آلبوم "لس آنجلس" از "فلایینگ لوتوس" Flying Lotus موفق به جلب توجه بسیاری از منتقدین شد و فلایینگ لوتوس به عنوان یکی بهترین استعداد های سال شناخته شد.

سبک موسیقی فلایینگ لوتوس موسیقی خالص الکترونیکی است با ریتم های آهسته الهام گرفته از موسیقی هیپ هاپ. از این رو از آن به عنوان موسیقی سازی هیپ هاپ ( بدون کلام ) هم نام می برند.

دلیل هیجانی که همراه این آلبوم بوده است و بطور کلی موسیقی فلایینگ لوتوس، نو آوری در موسیقی هیپ هاپ است.

در حالی که هیپ هاپ در دهه اخیر موفق به تسخیر بازارهای موسیقی عامه پسند و تجاری شده ولی از ابعادی دیگر رشد نکرده است. رپرها مانند خوانندگان و گروه های بزرگ راک به شهرت جهانی دست یافته اند. کمتر گونه ای از موسیقی امروزی باقیمانده است که تحت تاثیر موسیقی هیپ هاپ قرار نگرفته باشد. نفوذ هیپ هاپ در دنیای موسیقی پاپ بیش از اندازه بوده است به طوری که ستاره های پاپ بیشتر و بیشتر در درجه اول به سوی تهیه کنندگان موسیقی هیپ هاپ رو می آورند تا تهیه کنندگان دیگر.

ولی هیپ هاپ بهای سنگینی برای این موفقیت تجاری پرداخته است. بیش از هر زمانی دیگر هیپ هاپ در مدار جاذبه پاپ گرفتار شده است. آلبوم های موفق در بازارهای موسیقی پاپ ازآنچنان سود و شهرتی مافوق تصور بهره مند می شوند که هنرمندان هیپ هاپ را مسحور خود کرده اند.

در اواخر دهه هفتاد میلادی و اوایل دهه هشتاد میلادی هیپ هاپ چشم به جهان گشود. از بدو حیات، موسیقی ای بود که از قلب منطقه های فقیر نشین شهری سر برآورده بود. گرچه جنبه ای سر گرم کننده داشت ولی جوهرش سرکش بود. در حال جوشیدن بود و از هر طرف تاثیر می گرفت از هر نوع موسیقی و صدا. حتی احتیاجی به ساز برای تهیه موسیقی نبود. با استفاده از صفحه و نوار می شد موسیقی تهیه کرد. چون هیچ فرمولی نداشت پس هیج مرزی را هم نمی شناخت. از این رو در یک جبهه سراسیمه به سوی جلو حرکت می کرد. مرزها را می شکست. شکل، فرم ، و تهیه موسیقی همه در هیپ هاپ دچار دگرگونی شدند.

نزدیکی به دنیای پاپ مانند ترمزی نیروی خلاقیت هیپ هاپ را تا حد سکون آهسته تر کرده است. ریتم های کلیشه، ملودی ها سبک وزن پاپ، رپ های بدون محتوا، ویدیوهای یک نواخت، درکل موسیقی کم عمق دستاورد رپرهای میلیاردر که با قدرت مالی خود هیپ هاپ را قبضه کرده اند. در اواخر دهه هشتاد و اوایل دهه نود میلادی موسیقی هیپ هاپ با تغییر و تحولی که تهیه کنندگانی مانند بامب اسکوواد در آن بوجود آورده بودند به سوی موسیقی پیچیده تر پیش می رفت. اما در دهه اخیر رپرها لایه های سازها و صداهای موسیقی خود را پوست کنده اند تا هضم آنها را برای بازارها راحت تر کنند و از سوی دیگر به سوی استفاده از موسیقی پاپ رفته اند. وقتی با استفاده از تکه ای از آهنگ گروه پلیس (که در کل شاید یک ساعت بیش وقت نمی گیرد) می توان آلبومی میلیون دلاری تهیه کرد دیگر چرا ساعت ها و هفته ها وقت در استودیو برای تهیه یک ریتم نو طلف کرد.

البته موسیقی هیپ هاپ جذاب در طی این زمان تولید شده است اما از نظر بیرون رفتن از منطقه بی خطر و راحت، یعنی برداشتن ریسک قدمی به جلو برداشته نشده است. تهیه کنندگانی مانند کانی وست، تیمبالند سعی در استفاده از صداها و یا ترکیبهای تازه تر کرده اند اما هیچ وقت فراتر از محدوده ای که فروش آلبوم های خود را تهدید کند نرفته اند. در آن شکی نیست که رپرهایی مثل جی زی و باسته رایم از تکنیک و قابلیت بالایی در ارائه رپ های خود برخوردارند. ولی موسیقی همراه این رپ ها شاید به خاطر محتوای سبک وزن آنها ناگزیر به بی راهه می رود.

Image caption استیون الیسون یا فلایینگ لوتوس تهیه کننده آلبوم لس آنجلس

این جاست که آلبوم "لس آنجلس" مانند نسیمی بهاری خواب زمستانی را از بدن می راند. استیون الیسون که تهیه کننده و سازنده آلبوم است از صدای خش خش صفحه، صدای هیس ضبط شده روی صفحه یا نوار، صداهای بازی های کامپیوتری بخصوص بازی ها کامپیوتری دهه هشتاد میلادی و دها نوع صدای دیگر که تشخیص آنها مشکل است فضایی غیر طبیعی و رویایی ترسیم کرده است. صدای سینتسایزر ( کی بورد الکتریکی) ریتم ها و فضاهای دیگر آهنگ را پر می کند.

ریتم های آهسته آلبوم هستند که آن را در قلمرو هیپ هاپ نگاه می دارند بدون آنها آلبوم لس آنجلس را به راحتی می توان آلبومی در سبک موسیقی آزمایشی الکترونیکی به حساب آورد. با این حال آنها طوری تنظیم شده اند که کمتر جایی آنها آشنا به نظر می رسند. الیسون با یکسان نگاه داشتن سطح صدای تمام عنصر های آلبوم، اولویتی به هیچ یک از آنها نداده است. در نتیجه هر صدا، ملودی، ریتم و فضا جای خود و وزن خود را دارد ولی با مهارت طوری چیده شده اند که به راحتی و بدون زحمت درهم آمیخته شده اند. این بر خلاف تهیه و تنظیم مرسوم آلبوم های هیپ هاپ است که ریتم در جلوی دیگر سازه ها و صداها قرار می گیرد. استفاده از فضای استریو عمق زیادی به آلبوم بخشیده است، به طوری که صدا ها از هر طرف شنیده می شوند و شنونده را به درون می کشند. برای بهره برداری از ظرافت تهیه آلبوم بهتر است که با گوشی به آن گوش داد. این امری است که خود الیسون به آن اعتراف می کند و می گوید: " در اصل وقتی من مشغول تهیه آلبوم هستم قصد دارم که شنونده را به دنیایی دیگر ببرم و او را به فکر و اندیشیدن بیاندازم . برای همین طوری آن را تنظیم می کنم که فضای آلبوم مانند پتویی به دور شنونده پیچیده شود. همیشه این را در نظر دارم که شنونده موسیقی من آن را با گوشی گوش می کند تا خود را غرق در موسیقی کند."

Image caption استیون الیسون یا فلایینگ لوتوس تهیه کننده آلبوم لس آنجلس

ریتم های الیسون را می توان به دکتر دره و صدای کلی آلبوم را می توان به جی دیلا (که کمتر بیرون از جریان موسیقی هیپ هاپ کسی با او آشنایی دارد) ردیابی کرد. ولی در واقع الیسون با الهام از کار این دو تهیه کننده، هنر ریتم ساختن و تهیه آلبوم هر دوی این تهیه کنندگان را به سطحی بالاتر ارتقاع داده و در این میان با در آمیختن عنصر های دیگر آلبومی اصیل به بازار ارائه کرده است.

در آهنگ های "گلدن دیوا"، "هات" و "اربیت 45 "الیسون فضایی سرد، مانند فیلم های علمی تخیلی ترسیم می کند شاید اشاره ای است به شهرهای بزرگ و بی روح قرن بیست و یکم با ساختمان های مدرن بتونی و جمعیت های عظیم ولی انسان هایی که در بیگانگی و تنهایی در کنار یکدیگر زندگی می کنند.

یکی از ویژگی های شهرهای بزرگ دربر گرفتن اقلیت های مختلف با فرهنگی های گوناگون است. در آهنگ های "کمل" و "ملت" الیسون از این اقلیت ها حرف می زند. "کمل" با ریتمی مینیمال آغاز می شود تا اینکه صدای سازی کوبه ای به آن اضافه می شود با ریتمی که شبیه به صدای زنگوله شتری است که در کاروانی در حال حرکت است. فضای صحرا و کاروانی ترسیم می شود. شنونده بی درنگ در انتظار شنیدن سازی محلی است که ناگهان صدای کی بورد الکترونیکی ملودی ساده ای را می نوازد. دیگر صحرای این مسافر همان فضای آغاز آهنگ نیست، با صدای کی بورد به شهری بزرگ و مدرن تبدیل می شود.

در آهنگ های پایانی آلبوم الیسون یکجا هم منابع تاثیر گرفته خود را نمایان می کند و هم آنها را در سبک خود ارائه می دهد.

آهنگ "رابرتا فلک" نزدیکترین آهنگ آلبوم به موسیقی سول است و در آهنگ "آنتیز هارپ" الیسون با استفاده از قسمتی از نواختن هارپ خاله خود الیس کلترین، همسر نوازنده حماسی جاز "جان کلترین" از میراث هنری خانواده خود تجلیل می کند. آهنگ "تستمنت" یکی از سه آهنگی که خواننده دارد در قالب کار "پرتیزهد" تهیه شده است.

هستند گروه ها و یا تهیه کننده های دیگری که در حوالی موسیقی آزمایشی الکترونیکی هیپ هاپ کار می کنند ولی فلاینگ لوتوس موفق شده است با آلبوم "لس آنجلس" یکی ازمنسجم ترین پیچیده ترین و در عین حال با روح ترین موسیقی این سبک را ارائه دهد.