00:55 گرينويچ - جمعه 06 فوريه 2009 - 18 بهمن 1387

جشنواره فجر: غیبت فیلم های زنانه و انتقادی

صحنه ای از ملک سلیمان - عکس از برنا نیوز

"ملک سلیمان" از فیلم های "فاخر" مورد علاقه دولت است که به جشنواره نرسید


جشنواره فیلم فجر آیینه سیاست های سینمایی ایران است. کافی است نگاهی به برندگان و فیلم های شاخص هر دوره از سینمای ایران بیاندازیم تا جهت گیری سیاست های دولتی در سینمای ایران مشخص شود.

حضور دولت از راه عمده سانسور از یک سو و پول از سوی دیگر باعث شده است که نه تنها دولت در سینمای ایران نقش سلبی که نقش ایجابی هم داشته باشد و همزمان هم تعیین کند چه فیلم هایی ساخته نشود و هم تعیین کند چه فیلم هایی ساخته شود.

علیرغم این وضع، گاهی فیلم هایی ساخته می شود که از سلیقه شخصی کارگردان و عوامل دیگری برآمده و توانسته است ممیزی را به شکلی دور بزند.

امسال یکی از ویژگی های جشنواره فیلم فجر غیبت فیلم های زنانه است. در جشنواره امسال تقریبا هیچ فیلمی که در آن دغدغه زنان مطرح باشد پیدا نمی شود، به خصوص حقوق زنان و فیلم هایی با گرایش های فمینیستی که روزگاری نه تنها فیلمسازانی چون تهمینه میلانی و رخشان بنی اعتماد، بلکه فیلمسازان مرد نیز به آن توجه می کردند و در دوره اصلاحات موجی از آنها راه افتاده بود.

در اغلب فیلم های جشنواره امسال، زنان یا در مقام مادر و همسر و معشوق نقش ایفا می کنند و یا فاقد نقشی اند که ربط چندانی به جنسیتشان داشته باشد.

این که چه اتفاقی افتاده است که چنین گرایشی در سینمای ایران از بین رفته است به خاطر مخالفت هایی است که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با ساختن چنین فیلم هایی دارد.

تهمینه میلانی که روزگاری به ساختن فیلم های فمنیستی مشهور بود، در این دوره از جشنواره به ساختن فیلم معناگرا روی آورده است که در سینمای ایران معمولا از حمایت دولتی برخوردار می شود. او در گفت و گویی علت این اتفاق را عدم صدور مجوز ساخت برای فیلم هایی درباره زنان می داند.

بیراه نیست که حتی فیلم هایی را که چند کارگردان حاضر در جشنواره نیز ساخته اند به مسایل و موضوعات زنانه ارتباط چندانی ندارد.

فیلم های فمینیستی تنها ژانر غایب در جشنواره فیلم فجر نیست، بلکه این جشنواره از هر نوع فیلم انتقادی اجتماعی و سیاسی خالی است و اگر هم فیلمی انتقادی باشد، نوک پیکانش متوجه موضوعاتی است که حساسیت چندانی ندارد.

حتی کارگردانی چون بهرام بیضایی که در ساختن فیلم های انتقادی مشهور است، این بار برای نقد کردن پشت صحنه سینمای ایران را برگزیده است. سینمایی که روزگاری در آن فیلمی مانند "زندان زنان" ساخته می شد، امروز بیش تر موضوعاتش حول و حوش موضوع های بی خطر می گردد.

سفارش های ناکام

مدت هاست که مدیران سینمایی ایران از فیلم فاخر و سینمای ملی حرف می زنند و امسال قرار بود نمونه هایی برای سینمای فاخر معرفی کنند، به این معنی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بودجه زیادی را به برخی از کارگردانان داده بود تا فیلم های فاخر تولید کنند و یکی از این فیلم ها که قرار بود در روزهای جشنواره رونمایی شده و به نمایش در بیاید به عنوان پروژه ای ملی فیلم "ملک سلیمان" به کارگردانی شهریار بحرانی بود که مدیران سینمایی در نشست مطبوعاتی جشنواره سطح فیلم را بسیار بالاتر از سینمای ایران ارزیابی می کردند و وزیر ارشاد چند بار از ساختن این فیلم به عنوان نمونه ای از سینمای ملی و فاخر و یک موفقیت یاد کرده بود.

با همه توصیف ها این فیلم به جشنواره نرسید. گفتنی است که کارهای قبلی کارگردان این فیلم هیچ گاه مورد توجه واقع نشده است.

سفارش ناکام به همین یک پروژه محدود نمی شود و قرار بود امسال به مناسبت سی امین سال تاسیس جمهوری اسلامی ایران، سه فیلم فاخر هم درباره انقلاب سال 1357 ساخته شود که آن ها نیز به جایی نرسید و از پروژه ملک سلیمان نیز عقب تر هستند.

'مقدرات سينما در دست بازيگران تلويزيون'

نشست ها هنوز با حرارت برگزار می شود و برخی از منتقدان گاهی با عوامل فیلم ها مجادله می کنند. یکی از داغ ترین و پر چالش ترین جلسات جلسه فیلم "سیروس الوند" بود. سیروس الوند ضمن انتقاد از برخورد بعضی از منتقدان درباره سینمای امروز ایران گفت: معتقدم خيلی آرام در حال عوض كردن هويت سينما هستند و بخش خصوصی كه از بين رفته و مقدرات سينما به دست بازيگران تلويزيونی افتاده است.

نشست دیگری که به چالش کشیده شد، نشست علی ژکان کارگردان بود که سخنان او درباره دوگانگی شخصیتی ایرانیان پس از انقلاب اسلامی مورد اعتراض یکی از خبرنگاران قرار گفت و توضیح داد که "به انقلاب اسلامی احترام می گذارم."

فیلم "صندلی خالی" اولین فیلم سامان استرکی با استقبال نسبی منتقدان رو به رو شد و نشست نقد و بررسی اش یکی از شلوغ ترین نشست ها بود.

بازار شایعه در سینمای مطبوعات داغ است و فیلم "درباره الی" موضوع شایعات هر روزه است.

درباره الی قرار بود چهارشنبه و پنجشنبه شب به نمایش در بیاید، اما شایع شده بود که برخی از مدیران وزارت ارشاد علاقه به برگزاری نشست پرسش و پاسخ برای اصغر فرهادی و همکارانش ندارند. اصغر فرهادی روز جمعه به برلین سفر کرد و به نظر می رسد با توجه به غیبت او حالا می توان فیلم را نمایش داد.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.