عمر دوباره دستخطها در تاجیکستان

Image caption این تاریخ طبری در ترجمه ابوعلی بلعمی است که بیش از 700 سال عمر دارد

در تاجیکستان به نسخه های خطی یا دستخطها عمر دوباره می بخشند. در پژوهشگاه خاور شناسی و میراث خطی فرهنگستان علوم تاجیکستان یک کارگاه ترمیم کتابهای قدیمی آغاز به کار کرده است.

در اینجا با استفاده از تجهیزات مدرن، ترمیم کتب کهن صورت می گیرد که حد اقل 50 سال عمر این آثار را طولانی تر می کند. در اینجا نسخه های خطی یا دستخطها ترمیم و از نو صحافی می شوند.

این کارگاه با کمک مالی مرکز فرهنگ و میراث به نام جامعه الماجد دبی مجهز و راه اندازی شده است. فیض الله بابایف، معاون رئیس پژوهشگاه خاور شناسی و میراث خطی تاجیکستان، در این باره گفت: "با استفاده از این تجهیزات ما می توانیم نقصان و کمبودیهای دستخط را برقرار کرده و آن را مدت 50 سال دیگر بی نقص و آسیب نگاه داریم."

Image caption آقای بابیف می گوید با استفاده از تجهیزات جدید دستخطها مدت 50 سال دیگر بدون نقص آسیب نگه داشته می شوند

حالا قرار است صدها جلد از کتابهای قدیمی با استفاده از این تجهیزات ویژه پاکسازی و در صورت ضرورت ترمیم شوند.

در اینجا در گنجینه دستخطهای فرهنگستان علوم تاجیکستان 5610 جلد دستخط یا نسخه خطی محفوظ نگاه داشته می شود.

امریزدان علی مردان از اولین سالهای تاسیس پژوهشگاه خاور شناسی و میراث خطی تاجیکستان در اینجا کار می کند. وی در بیش از 40 سال فعالیت خود با بیشتر آثار محفوظ در اینجا آشنا شده است.

آقای علی مردان در باره این آثار خطی گفت "هر کدام از این نسخه ها یا قدیمیست یا منحصر به فرد است یا نسخه نادر است. از نظر صنعت زینت دادن کتاب هم جالب توجه می باشند."

تا حال فهرست دو هزار دستخط یا نسخه خطی تهیه شده است. این فهرست در ده جلد به زبان روسی و هم به زبان فارسی به چاپ رسیده است. اکنون پژوهشگران فهرست الکترونیک 380 نسخه خطی یا دستخط به زبانهای فارسی، انگلیسی و روسی را تهیه کرده اند.

Image caption آقای علی مردانف می گوید هر کدامی از این نسخه ها یا قدیمی یا منحصر به فرد یا نادر هستند

این فهرست به تازگی با کمک مالی صندوق سوروس به شکل سی دی در تاجیکستان منتشر شده و عناوین 120 کتاب قدیمی محفوظ در کتابخانه ملی فردوسی شهر دوشنبه را هم در بر می گیرد.

امریزدان علی مردان، پژوهشگر آثار خطی، در باره اهمیت این کار می گوید: "باید جامعه جهانی از این نسخه های خطی آگاهی داشته باشند. اهل علم باید دانند که کدام نسخه ها در تاجیکستان موجود است."

پس ازاستقلال تاجیکستان و بویژه در دوران جنگ داخلی دهها جلد کتاب کمیاب و قدیمی از این کشور به خارج قاچاق شدند. وضع نگهداری چنین کتابها در مرکزهای علمی هم چندان خوب نبوده است. ظاهرا این وضع در حال تغییر است.