لیلی متین دفتری و ساده گرایی ایرانی

Image caption پرتره ای از محمد مصدق

نقاشی های لیلی متین دفتری دو سال پس از مرگ او در گالری زرکسز (خشایار) در لندن به نمایش در آمد. لیلی متین دفتری که تا سال 1357 در ایران استاد هنر دانشگاه تهران بود از بنیانگذاران نقاشی مینی مالیستی یا ساده گرایانه در ایران محسوب می شود.

شیندا عامری نقاش و مجسمه ساز بریتانیایی کارهای خانم متین دفتری را داری نوعی سادگی زنانه می داند: "او در کار هایش بسیار حساس بود. به طرز شگفت انگیزی خدا و گلها را دوست داشت و به معنای واقعی یک هنرمند فمنیست با دیدگاه هایی استوار بود. او با جدیت بیش از پنجاه سال پیاپی نقاشی کرد و از رنگ های ملایم و و فرم های ساده به خصوص رنگ سفید به شکل فوق العاده ای استفاده می کرد. من فکر می کنم او به دنبال نشان دادن علاقه عمیق اش به صلح در کارهایش بود البته من نوعی غم و درونگرایی را هم در کار های او می بینم"

لیلی گلستان، منتقد هنری، لیلی متین دفتری را از پیشگامان نقاشی زنان می داند و آثار متین دفتری را زنده و پر نشاط توصیف می کند و سادگی نقاشی ها را با شخصیت ساده و صمیمی او مقایسه می کند.

آلبوم عکس: نقاشی های لیلی متین دفتری

به گفته خانم گلستان " لیلی آغاز گر کار های ساده است او از رنگ های تخت استفاده می کرد و از ترکیب رنگ ها تا حد ممکن پرهیز می کرد و موضوعات خیلی ساده زندگی مانند اشیای موجود در خانه و با فرم های ساده نقاشی می کرد و به دیگران یاد داد که می توان خیلی ساده نقاشی کرد."

گالری زرکسز که آثار دو دوره پیش از انقلاب و پس از انقلاب هنرمند را نشان می دهد نخستین نمایشگاه فردی خانم متین دفتری در لندن است که خاستگاه هنر نقاشی او بوده است. خانم متین دفتری در فاصله سال های 1956 تا 1959 در مدرسه هنر اسلید در لندن درس خواند و سپس به کالج هنر کامبرول در لندن رفت.

سال های آموزش خانم متین دفتری همزمان با شکل گرفتن سبک نقاشی مینی مالیستی در بریتانیا بود و آثار اولیه او نشان دهنده تاثیر پذیری او از آثار پیشگامان نقاشی مینی مالیستی مانند دیوید برولوک و جان گراهام است. فرهنگ مینی مالیستی ، نقاشی مینی مالیستی را به عنوان نقاشی تعریف می کند که تعداد رنگ ها ، اشیا ، شکل ها ، خطوط و بافت های به کار گرفته در اثر را به حداقل ممکن کاهش می دهد.

یکی از آثار به نمایش گذاشته شده در نمایشگاه لندن ، تصویری است که خانم متین دفتری در سال 1335 از چهره پدربزرگ خود دکتر محمد مصدق کشیده و به خوب می توان ویژگی های نقاشی مینی مالیستی روز اروپا را در آن دید.

نخستین آثار متین دفتری در سال 1340 در دو سالانه تهران به نمایش گذاشته شد. در سال 1344 نقاشی های متین دفتری به همراه گروه دیگری از نقاشان نوگرای ایرانی در دانشگاه کلمبیا در آمریکا به نمایش در آمد.

برخی از آثار متین دفتری به همراه دیگر آثار در مجموعه فرح پهلوی در بسیاری از شهرهای جهان به نماش در آمده است. در فاصله سال های 1976 تا 1991 شش نمایشگاه از آثار متین دفتری در اروپا برگزار شده است .

خانم گلستان معتقد است که روحیه تواضع خانم متین دفتری و پرهیز او از گفت و گو با رسانه سبب شده است تا متین دفتری در میان مردم ناشناخته بماند اما این امر چیزی از اهمیت و نقش او در نقاشی ایران نمی کاهد.

لیلی متین دفتری در پاسخ به پرسشی در باره این که 10 سال است نمایشگاهی برگزار نکرده است گفته بود: "اجازه بدهید خیلی راحت بگویم که انگیزه ای برای نمایش کارهایم نداشتم. فقط می خواستم نقاشی کنم."

لیلی متین دفتری در سال 1386 در هفتاد سالگی در پاریس درگذشت و نمایشگاه آثار او از 17 تا 28 آوریل در لندن برگزار شد.