"سلسله - زلزله": آثار هنرمندان معاصر ایرانی در نیویورک

اثری از صادق تیرافکن
Image caption اثری از صادق تیرافکن

"سلسله-زلزله، برجستگان هنر معاصر" نام نمایشگاهی است که به همت لیلا دیبا و لیلا تقی نیا میلانی-هلر در گالری وی در روز ۲۷ ماه مه در نیویورک افتتاح شد و آثار ۵۰ هنرمند ایرانی معاصر داخل و خارج ازکشور را به نمایش گذاشت.

این نمایشگاه با آثار هنرمندانی همچون سهراب سپهری، پرویز تناولی، سمیرا عباسی، صادق تیرافکن، شیرین نشاط، شادی قدیریان، رویا فراست و مهدی فرهادیان و ... برگزار شده است.

برای دیدن برخی از این آثار اینجا را کلیک کنید

آنچه از مشاهده این آثار به دست می آید، این است که آثارهنرمندان هنرهای تجسمی نوین ایران هیچگونه محدودیت و خط قرمزی را به رسمیت نمی شناسد. در حقیقت هنر آنان مرزهای زمان و مکان را درنوردیده است.

اگر شعرای ایرانی در گذشته از اشارات ضمنی و تلویحی برای انتقاد از حاکمیت و مذهب استفاده می کردند، بسیاری از هنرمندان معاصر داخل و خارج از ایران، سانسور، ریا و تزویر، مساله جنسیتی، آزار جنسی، مذهب و تابوهایی جامعه معاصر ایران را شجاعانه به چالش می کشند. این توانایی را شاید بتوان مهمترین ویژگی این آثار دانست.

لیلا دیبا از برگزارکنندگان نمایشگاه "سلسله-زلزله" معتقد است: "اولین تکانهای معاصر در هنر بصری ایران از اوایل دهه ۶۰ میلادی با هنرمندان مکتب سقاخانه شکل گرفت. آنان سبک جدیدی را در نقاشی و مجسمه سازی بنیان نهادند که ترکیبی از زیبایی شناسی مدرن با یک زبان بصری بومی بود، بازتاب آن استفاده ظریف از هنر میناتور، خط نقاشی و نقاشی آکادمیک بود."

وی ادامه می دهد: "هنر خط نقاشی که در این نمایشگاه توسط آثار حسین زنده رودی و پرویز تناولی تجسم یافته، به آبستره یا انتزاعی گری تبدیل شده که نوعی مدرنیسم بومی را در خود حمل می کند. عکسهای قاجارو تصاویر لیتوگرافی در آثار اردشیر محصص تبدیل به نقاشی های طنزآلود و انتفادی می شود. اما تکان اساسی با آثار شیرین نشاط در پایان دهه ۸۰ میلادی ایجاد شد. او فاصله هنری شرق و غرب را با مهارت توسط زبان بصری ضمنی و حساب شده خود پیوند زد. آثار او از عناصری چون چادر برای به چالش گرفتن تیپ های غربی و ایرانی ، بهره گرفته است."

از دغدغه های دیگر خانم نشاط که در این نمایشگاه نیز تجلی یافته، دست است. اثر سال ۲۰۰۵ او دو دست را نشان می دهد که یکی سرکوب و باند پیچی شده است واز دیگری دست زنی است که بر روی آن اشعارفمنیستی به چشم می خورد.

در ادامه آثار هنرمندان ایرانی در دهه ۸۰ باید از آثار کامی Y.Z. Kami و شاهکارهای پرتره او نام برد.

بن مایه کارهای کامی بین روح و جان، زندگی و مرگ، کالبد بیرونی و روح درونی در سیلان است. در کولاژی که از کامی به نمایش درآمده، در یک سیکل دایره‌ای که پوشیده از رنگهای آبی و خاکستری است، متن های فارسی، عربی و عبری به چشم می خورد.

ساختار این اثر که به شکل فرم های مدور است و دعاهای بی پایان نام دارد و طبیعت آیینی و دایره‌ای دعا را بعنوان حرکتی روزانه و مستمر به نمایش می گذارد.

کامی که در سال ۱۹۷۴ به آمریکا آمده و فلسفه خوانده، دغدغه اصلی خود را نقاشی می داند، هنری که مادرش او را با آن آشنا رد. او در باره اثر خود در نمایشگاه "سلسله-زلزله" می گوید: "رنگ آبی این اثر را از سقف مسجد شاه در اصفهان الهام گرفته ام."

درآثار مهدی فرهادیان بویژه مجموعه ۲۰۰۸ Constellation که مملو از سرخی، سیاهی و سپیدی است، می توان دردهای اجتماعی را در لایه به لایه آن مشاهده کرد. این هنرمند جوان ۲۹ ساله به خوبی از تلفیق میراث هنر نقاشی ایران و هنر جهانی آثار تیزهوشانه و شجاعانه ای آفریده است.

نقاشی های نگار احکامی هنرمند مقیم نیویورک، ترکیبی ازنگاه انتقادی به فمنیسم و مذهب با طرح های بصری و عناصر ایرانی است اثر هرات Herat زنان برهنه ای را نشان می دهد که در رودخانه سرخ زندگی بسوی آرزوهایشان شناورند. زمینه این نقاشی مملو از عناصر و نمادهای ایرانی به رنگ آبی است.

سمیرا عباسی، هنرمند ایرانی-عرب متولد اهواز است.

روند نقاشی او با ورود به انگلیس با سوالاتی از قبیل "من کیستم" و "به عنوان مهاجر هویتم چیست؟" همراه شد.

او این روند را اینگونه شرح می دهد: "نقاشی در واقع آیینه ای شد که خود را در آن می دیدم. به ویژه پروسه تبدیل حیوان به انسان در آثارم برایم لذت بخش است. این روند خلق تصویر روایت وقایع زندگی است. این وقایع در پیکر انسان نقش بسته و ما می توانیم بدینوسیله بطور فیزیکی خود را بازیابیم و دوباره تعریف کنیم."

داریوش یکتایی، هنرمند ۳۶ ساله متولد آمریکا، از تکنیک جالبی برای نقاشی استفاده کرده است. او پس از نقاشی از یک مدل، دور آن را بریده و دوباره بر روی نقاشی دیگری قرار داده است. در این فرایند تنها پیکر آنان بعنوان زن پیداست ولی از هویت و چهره آنان خبری نیست. رنگ سبز به عنوان رنگ غالب در طبیعت در آثار او برجسته است.

"روز بعد از فردا" نام چیدمانی از رویا فراست است که از آهن تراشیده شده است.

او فرایند کار را اینگونه توصیف می کند: "تمام این قطعات آهن را تراش و تکه تکه آنها را به هم جوش داده ام. در واقع فرم سخت آهن را عوض کردم. از فرم درخت در این کار بسیار الهام گرفته ام."

در آثار خانم فراست استحکام و فرپاشی، انزوا و غیرقابل پیش بینی بودن از طریق عناصری چون طنز و خشونت به هم پیوند خورده است.

نمایشگاه "سلسله-زلزله" تا بیستم اوت در گالری لیلا تقی نیا میلانی-هلر در شهر نیویورک برگزار می شود.