برنامه تفریحی تاجیکی، 24 ژوئیه

مطالب برنامه این هفته از این قرار است:

روز زبان و نظرات جوانان تاجیک،

یادی از لیدوش حبیب، شاعر و آوازخوان بدخشانی،

نارضایتی از فرمان وزیر آموزش و پرورش.

روز زبان و نظرات جوانان

روز 22 ژوئیه سال 1989 در تاجیکستان قانون زبان تصویب شد. در 20 سال گذشته چه تغییراتی در زبان تاجیکی دیده می شود؟ در این باره نظرپرسی انجام دادیم با عده ای از جوانان تاجیک.

باباجان، یک جوان تاجیک، می گوید^ "البته، در این 20 سال زبان از کلمه های بیگانه پاک شده و امروز مردم براحتی می توانند فکر خود را با زبان مادریشان بیان کنند. بعدا تمام شعارها و آویزه ها در کوچه و خیابانهای شهر و نواحی با زبان تاجیکی نوشته شده اند."

ضیاالدین، کارگردان تلویزیون تاجیکستان می گوید: "در مدت 20 سال زبان تاجیکی البته تغییر خورده و بمراتب بهتر شده است. کلمه و عبارات غیرتاجیکی تقریبا کمتر به کار برده می شوند. امروز زبان ناب تاجیکی به اصل خود دوباره برمی گردد."

در ادامه صحبت ضیاالدین افزود: "در 70 سال حاکمیت اتحاد شوروی تمام کارگذاری و ادبیات علمی در تاجیکستان به زبان روسی بود و همچنین اکثر فیلمها و برنامه های تلویزیونی با زبان روسی نمایش داده می شدند. امروز اکثر فیلمهای خارجی که از تلویزیون نمایش داده می شوند، دوبله تاجیکی شده اند."

به سوال آیا زبان روسی در تاجیکستان می تواند تاثیری به زبان تاجیکی داشته باشد؟ فتحالدین یک همصحبت من گفت: "البته آموختن زبان روسی و دیگر زبانها هیچ بدی ندارد، اگر مردم زبان خود را دوست دارند و به زبان خود ارج گذارند و اصالت زبان خود را نگاه دارند. می بایست دولت و حکومت توجه بیشتر داشته باشد بر زبان تاجیکی، برای رونق و انکشاف زبان شرایط و امکانات بیشتری فراهم کنند.

برنامه های خوب تلویزیونی، فیلمهای جالب تاجیکی و نشر روزنامه و مجله ها، با زبان تاجیکی می توانند مساعدت کنند تا مردم در گفتگوی خود از عباره و کلمه های ناب استفاده کنند."

شهزاد رجبف، یک جوان تاجیک می گوید: " به آن حدی که می بایست در 20 سال گذشته زبان رشد می کرد، انگونه نشد. به اندیشه من رهبریت تنها با عوض نمودن چند شعار و آویزه هایی که قبلا با زبان روسی نوشته شده بودن و تغییر نام خیابانهای شهر و تغییر نام نواحی تاجیکستان فعالیت خود را محدود نموده اندیشه دارند که این است معنای مقام دولتی گرفتن زبان تاجیکی.

در حالی که برای نشر کتابهای جالب با زبان تاجیکی و برای ساختن فیلمهای خوب تاجیکی مبلغ ضروری جدا نمی شود چگونه ما از زبان و اجرایش قانون زبان حرف می زنیم."

شام 22 ژوئیه بخشیده به روز زبان در شهر دوشنبه در آمفی تئاتر برنامه کنسرتی با شرکت ستاره های موسیقی استراد تاجیک در باغ استاد رودکی و با اشتراک شعرا، عالمان ساحه زبان و مقامات حکومت تاجیکستان برنامه ویژه ای دایر گردید.

شمع خاطره لیدوش حبیب

چندی قبل در شهر مسکو روسیه با تشبث علاقمندان و دوستداران هنر علیدانشاه شاهرحمت الله یف، شاعر و روزنامه نگار و آوازخوان فقید تاجیک که بیشتر با اسم لیدوش حبیب مشهور است، محفل شمع خاطره برگزار شد.

در این محفل دوستان و هواداران شعر و سرودهای لیدوش حبیب گرد هم آمده و چندی از آهنگها و شعرهایش را برای جمع آمدگان قرائت نمودند.

لیدوش حبیب بیشتر شعرهایش را خودش با گیتار اجرا می کرد و اکثرا مشکل روزگار و نابرابری زمانه را به قلم می کشید، از این رو همیشه از پذیرایی گرم هوادارانش برخوردار بود.

دولت خدانظر، فیلمساز شهرتیار تاجیک مقیم مسکو که در این محفل حضور داشت، از لیدوش حبیب یادآور شده می گوید: "هر ملت تا آن دمی که موجودیتش را نگاه داشته می تواند که فرهنگ و هنر و شعر و سرودش را حفظ کند و نسلهای بعدی برساند. لیدوش حبی یکی از چهره های تابناک مردم بدخشان بود که توانست در عمر کوتاه خود برای مردمش میراث باارزشی از خود به یادگار بماند.

میراثی که زبان و فرهنگ و موسیقی مردم بدخشان را برای نصلهای بعدی معرفگر است، او کوشش به خرج داد تا زبان قدیمه تاجیکان، زبان بدخشانی به پریشانی و گمنامی نرود. از این خاطر ما عهده داریم از این مرد هنر و فدایی در این روز یاد آوری کنیم."

طاهر قلندرف، یکی دیگر از شرکتکنندگان محفل یادبود لیدوش حبیب در مسکو می گوید "لیدوش شخصی بود از مردم و همیشه شعرها و آهنگهایش را مال مردم می شمرد و می گفت: "من تنها واسطه ای هستم که حرف دل مردم را بگویم و آن را به گوش دیگران بشنوانم".

زیادی از مردم به آن عقیده بودند که با زبان بدخشانی شعر گفتن و ایجاد کردن ناممکن است. لیدوش توسط آهنگها و شعرهایش بار دیگر ثابت کرد که زبانها نیز می توانند ادبیات، شعر و موسیقی خود را داشته باشند. البته شعر و ادبیات معاصر و من باور دارم که در آینده نزدیک جوانان دیگر نیز به نوشتن شعر و ایجاد ترانه ها به زبانهای پامیری شروع خواهند کرد."

اما در شهر خاروغ، مرکز استان بدخشان که لیدوش حبیب تا آخر عمر در این شهر زندگی می کرد، محفلی به خاطره لیدوش برگزار نشد. اگرچه در صحبتی که همکارم فرخ سعیدحسنشاه در خیابانهای شهر خاروغ با مردم انجام داد، هواداران شعر و آهنگهای لیدوش حبیب با محبت بی اندازه از این مرد هنر یاداور می شدند.

امان مردان، یک ساکن بدخشان می گوید: "با گذشت 7 سال از مرگ لیدوش حبیب شعرها و آهنگهای او باز هم بیشتر در قلب هوادارانش جا گرفته اند. لیدوش تنها در میان مردم بدخشان، بلکه بیرون از آن نیز هواداران زیادی داشت. این محبت و صداقت هوادارانش نام او را جاودانه خواهد کرد.

نارضایتی از فرمان وزیر آموزش و پرورش

وزیر آموزش و پرورش تاجیکستان در باره متوقف کردن قبول داوطلبان به دانشکده فن آوری جدید و مخابرات فرمانی صادر کرده است.

در فرمان وزیر آموزش و پرورش که روز پنجشنبه 23 ژوئیه صادر شده، آمده است که این فرمان بر اساس دستور حکومت جمهوری تاجیکستان با امضای رقیه قرباناوا، معاون اول نخست وزیر صادر شده است.

طبق اسناد رسمی پیشنهاد شده به مسئولان دانشکده، گروهی کاری این موسسه را بر اساس هفت معیار سنجیده و "نشاندهنده های این موسسه به طلبات معیارهای موجوده جوابگو" نبوده است.

اما مسئولان این دانشکده روز پنجشنبه 23 ژوئیه با انتشار بیانیه ای این فرمان وزیر آموزش و پرورش را غیر قانونی خوانده و گفتند که این امر با هدف :به طور مصنوعی به حالت مفلس شویرساندن دانشکده" صورت گرفته است.

صدرالدین اکرمف، رئیس شرکت آمریکایی تعلیمی "صدر اینک" که موسسه دانشکده فنآوری جدید و مخابراتی است، گفت که این "ماجرا" پس از آن آغاز شد که وی خیال بابایف، رئیس قبلی این دانشکده را به دلیل نقض مقررات این موسسه از وظیفه اش برکنار کرد.