به روز شده:  16:59 گرينويچ - چهارشنبه 30 دسامبر 2009 - 09 دی 1388

"روایتی دیگر از تعزیه" در برنامه آپارات این هفته

برای پخش این فایل، نرم افزار "جاوا اسکریپت" باید فعال شود و تازه ترین نسخه "فلش" نیز نصب شده باشد

پخش با "ریل پلیر" یا "ویندوز میدیا پلیر"

"تعزیه، به روایت دیگر" نام فیلمی است که در برنامه این هفته آپارات همزمان با ایام عزاداری تاسوعا و عاشورا درایران به نمایش در می آید.

تعزیه گردانی در ایام عزاداری، در ایران سنتی است که بر سر چگونگی شکل گیری آن اختلاف نظری هایی وجود دارد ،اما صرف نظراز ویژگی های مذهبی آن، تعزیه یک نوع نمایش است که شکل های مشابه اش را در فرهنگ های دیگر هم می شود دید.

درباره فیلم:

فیلم اگرچه صحنه هایی از نمایش تعزیه را در خود جای داده است ، اما بیشتر به ریشه ها و ویژگی های نمایشی و هنری تعزیه می پردازد.

"تعزیه، به روایت دیگر" تلاشی در جهت شناخت ریشه‌های اسطوره‌ای و داستانی تعزیه و تحلیل عناصر دراماتیک آن در گفتگو با صاحبنظران است.

درباره کارگردان:

پرویز جاهد دانشجوی دکترا در رشته مطالعات فیلم در لندن و فوق لیسانس سینما از دانشکده سینما و تئاتر تهران است. آقای جاهد همچنین مدرس سینما در رشته های فیلمنامه نویسی، کارگردانی و تحلیل فیلم است.

ازفیلم های مستندی که ساخته می توان به"ماریا"، "قراول"، "۲۴ ساعت صلح" ،"سلیمان میناسیان-مردی با دوربین فیلم برداری"، "فال قهوه" ،"دایره معیوب "، "علفزار"و "چکاوک"و فیلم داستانی " روز بر می آید"، اشاره کرد.

نمایی از نمایی ازفیلم"تعزیه،به روایت دیگر" به کارگردانی "پرویز جاهد

نمایی از فیلم"تعزیه،به روایت دیگر"

ویژگی فیلم:

همه افرادی که در این فیلم در باره تعزیه حرف می زنند، کاملا آگاهانه و بر اساس نوع تفکر و جایگاه پژوهشی ویژه شان انتخاب شده اند.

حضور" پیتر چلکوفسکی" به عنوان یک شرق شناس و اسلام شناس غربی در کنار پژوهش گران ایرانی از جمله "بهرام بیضایی"،"لاله تقیان" و" جابر عناصری" به فیلم " تعزیه ،به روایت دیگر" بعدی پژوهشی بخشیده است. در این فیلم نکات کاملا تازه ای درباره تعزیه و پیشینه اش در ایران مطرح می شود. نکاتی که باعث می شود مخاطب به تعزیه نه به شکل مذهبی ، بلکه به عنوان یک نمایش آیینی نگاه کند.

با این حال فیلم به لحاظ تکنیکی، در تصویربرداری، صدا برداری و تدوین از کمبودهایی برخورداری است.

فیلم از نگاه کارگردان :

وقتی که بچه بودم، تعزیه برای من و بسیاری از همسالان من، تنها یک نمایش یا تئاتر سرگرم کننده نبود بلکه تجسم واقعی رویدادی دلخراش در دشت سوزان کربلا و شرح مصائب و رنج های امام حسین و شهادت جانگداز او و یارانش(اولیا) به دست ستمگران و ظالمان(اشقیا) بود. مردی که نقش حضرت عباس را بازی می کرد، چهره ای زیبا و نورانی داشت و من نمی توانستم باور کنم که او آدمی معمولی است و کشاورزی از روستای اطراف است که حال برای مدت کوتاهی لباس سبز در بر کرده و در قالب اولیا فرو رفته است.

او آن چنان ماهرانه و پرقدرت بازی می کرد که تصور جدایی او از نقش برای ما اصلا ممکن نبود. من و دوستان خردسالم، قهرمانی و شجاعت او را تحسین می کردیم و بر شهادت مظلومانه او زار زار می گریستیم. و در همان حال بر دشمنان سرخ پوش اش یعنی یزید، ابن سعد و شمر لعنت می فرستادیم .

"پرویز جاهد" کارگردان فیلم"تعزیه،به روایت دیگر"

"پرویز جاهد" کارگردان فیلم"تعزیه،به روایت دیگر"

پدرم تعزیه خوان نبود اما صدای گرم و خوبی داشت و مرثیه های عاشورا را آنچنان سوزناک می خواند که سنگدل ترین آدم ها را به گریه می انداخت. بسیاری از تعزیه خوان های بزرگ و برجسته مازندران از دوستان او بودند از جمله آقای خلیلی، شمرخوان و معین البکا (کارگردان تعزیه)ی درجه یک منطقه شوی لاشت مازندران که دو تعزیه بزرگ حضرت عباس و حضرت امام حسین را در این فیلم اجرا می کند و الهام بخش من در ساختن این فیلم مستند بوده است.

فیلمی که با تیمی بسیار کوچک و تجهیزاتی اندک تهیه شد و دشواری های زیادی در مراحل ساخت آن پیش آمد و هرگز آنچنان که می بایست، در ایران دیده نشد.(متاسفانه این سرنوشت بسیاری از مستندهای ایرانی است).

رویکرد من در این فیلم، رویکردی پژوهشی و تحلیلی بود و هدفم این بود که ضمن تحلیل ساختار نمایشی تعزیه و بررسی جنبه های دراماتیک و نشانه شناسی آن، به ریشه های داستانی، آئینی، مذهبی و اسطوره ای آن بپردازم.

زمان پخش برنامه آپارات

برنامه آپارات روزهای پنج شنبه هر هفته ساعت ۲۱:۱۰ دقیقه به وقت ایران و ۲۲:۱۰ به وقت افغانستان و ۲۲:۴۵ به وقت تاجیکستان از تلویزیون بی بی سی فارسی پخش می شود.
این برنامه سه شنبه آینده نیز در همین ساعتها باز پخش می شود و علاقه مندان می توانند تکرار آن را جمعه شب بعد از حدود ساعت ۱۲ شب به وقت ایران ، ۱:۰۰ بامداد شنبه به وقت افغانستان و۱:۳۰ دقیقه بامداد به وقت تاجیکستان تماشا کنند.
برنامه آپارات را می توانید به طور زنده و همزمان از طریق وبسایت فارسی بی بی سی - پخش تلویزیون - نیز تماشا کنید.

شیوه کار من در ساختن این فیلم مستند این بود که ابتدا دو تعزیه امام حسین و حضرت عباس به طور جداگانه فیلمبرداری شد و بعد نسخه فشرده ای از هر دو تعزیه تدوین شد و در اختیار این افراد قرار گرفت و آنها نیز جداگانه تحلیل خود را در مورد عناصر و اجزای مختلف تعزیه بر اساس این اجراهای ضبط شده، ارائه کردند.

ممکن است کاستی هایی در زمینه صدابرداری، فیلمبرداری و یا تدوین در این کار به چشم بخورد اما تا جایی که می دانم این فیلم تا این لحظه، تنها فیلم مستندی است که در باره تعزیه و تحلیل ساختاری و بررسی ریشه های آن ساخته شده است. همه فیلم های دیگری که در این زمینه ساخته شده اند، هدف اصلی شان ثبت اجرای یک تعزیه به طور خلاصه یا به تفصیل بوده است.

من این فیلم را به همه تعزیه خوانان گمنام خطه مازندران تقدیم کردم. شبیه خوانانی که بدون چشم داشت مالی یا شهرت، تنها به خاطر ایمان مذهبی شان می خوانند و با مهارتی شگفت انگیز، تراژدی کربلا را هر سال در روزهای ماه محرم به دراماتیک ترین شکلی روایت می کنند.

و نکته آخر اینکه این فیلم در اصل هفتاد و پنج دقیقه است که برای پخش از بی بی سی، زمان آن کوتاه تر شد و به ۵۰ دقیقه رسید.

تماس با برنامه آپارات


کلیک aparat@bbc.co.uk

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.