برنامه تفریحی تاجیکی، 29 ژانویه

درود به علاقمندان برنامه تفریحی تاجیکی در سراسر دنیا.

در برنامه امروز:

صحبتی داریم با زیب‌النّسا رستماوا، کمانور شهرتیار، که روز 29 ژانویه جشن مولود داشت.

باز یک صاحبجشن دیگر، حنیفه مولاناوا، هنرمند محبوب، که چندین سال باز در شهر مسکو روسیه به سر می‌برد.

امّا قسمت اصلی برنامه این هفته را مصاحبه با دولتمند خال، آوازخوان ترانه‌های مردمی، به خود اختصاص داده است.

چه گونه کمانوری مدّتی در تاجیکستان ممنوع شد

Image caption زیب‌النّسا رستماوا در بازیهای المپیک سال 1976، که در شهر مانرئال برگزار شد، در کمانوری قهرمان جهان شد

29 ژانویه 1955 زیب‌النّسا رستماوا به دنیا آمده است. او در سال 1976 دو مراتبه در مسابقات جهانی عاید به کمانوری در شهر مانرئال میان بانوان سزاوار مدال طلا شد و قهرمان این نوع ورزش شناخته شد.

در مصاحبه‌ای، که با خانم رستماوا داشتیم، از او پرسیدم، که معمولاً روز تولدش را چه گونه جشن می‌گیرد؟ وی گفت: “راستی، من روز تولد را دوست ندارم. من می‌خواهم مرا هر روز یاد کنند و دوست دارند، نه تنها در روز تولدم.

علاوه بر این، ورزشکار، که بودم و هستم، همیشه از روی ریجه معیّنی زندگی‌ام جریان داشت. در بیشتر اوقات در روز تولدم در مسابقات بودم. به روز تولدم آن قدر اهمّیت نمی‌دهم.

تا هنوز هم، که همیشه در ‌اندیشه مشق و تمرین هستم، یک زمان خبر می‌شوم، که از تولدم دو روز یا چهار روز گذشته است. تنها دوستان و نزدیکان به من تلفن می‌زنند و تبریکم می‌گویند.”

Image caption شاگردان زبید‌الله سلیماو با همسرش گلچهره سلیماوا در جزیره کیش در ایران

خانم رستماوا افزود، که زندگی پربار و رنگینی داشته است، پُر از لحظات خاطرمان، مثل قدمهای نخستینش در دبستان و در دانشکده نخستین پیروز‌یهایش در مسابقات محلی و بین‌المللی.

به سؤال من، که بعد پاش خوردن شوروی نسل نو کمانوران تاجیک چه قدر موفّفق هستند، وی گفت: “شما می‌دانید، که بعد جنگ شهروندی در تاجیکستان کمانوری را ممنوع کرده بودند؟

Image caption یکی از شاگردان زبید‌الله سلیماو با همسرش گلچهره سلیماوا در جزیره کیش در ایران

و تا حال من حیرانم، که چرا کمانوری را نوعی تیرپرانی عنوان کردند و تنها سال دوهزارم آن را از نو احیا کردند. یک زمان در خجند برایم زمین جدا کردند، تا کمانوران جوان را تربیه کنم. جوانان به این نوع ورزش توجّه زیاد داشتند، امّا به خاطر آن که نه کمان داشتیم و نه تیر، نمی‌توانستیم با دستان خالی جوانان را کمانوری آموزیم.”

به گفته خانم رستماوا، امّا طی چند سال اخیر در شهر دوشنبه توجّه کمیته ورزش به کمانوری بیشتر شده است و کم هم باشد، کمانها و تمرینگاهها دارند، که خانم زیب‌النّسا نیز بعضاً برای کمک به جوانان به تمرینگاههای آنها می‌رود.

Image caption شاگردان زبید‌الله سلیماو با همسرش گلچهره سلیماوا در جزیره کیش در ایران

به سؤال "آیا کمانوران بهترین تاجیک امروز فعالیت می‌کنند؟"، خانم زیب‌النّسا گفت: "آره فعالیت دارند، امّا در خارج از وطن. متأسفانه، امروز بهترین کمانوران کشور در خارج کار و فعالیت می‌کنند.

الکساندر کریلف تیم منتخب آمریکا را تمرین می‌دهد، لاله ولیخاجه‌یوا در روسیه کار و فعالیت دارد، مرحبا شریف‌اوا در اترش، زبید‌الله سلیمف با همسرش گلچهره سلیماوا در جزیره کیش تیم دخترانه ایران را مشق می‌دهند.”

دولتمند خال برای “چرخافلک” زندانی شده بود

این هفته به مهمانخانه برنامه تفریحی تاجیکی استاد دولتمند خال را دعوت نمودیم.

زیورشاه: آیا در حقیقت شما را زندانی کرده بودند؟

“من در سال 1973 بعد فارغ شدن از دانشکده مهندسی دوشنبه تازه به کار شروع کرده بودم و همان سال در تئاتر کولاب آزمون برای اجرای سرود “چرخافلک” در جشنواره “بوستان” شروع شد. و من نیز از ناحیه شورا‌‌آباد موتورسیکلتم را سوار شده رفتم و در آزمون شرکت کردم.

از دوشنبه مهربان نظرف، وزیر وقت فرهنگ، رئیس هیئت حکمان آزمون بود و همچنین کریم حلیمف، خال احمد مجیدف، خیر‌الله عبدالله‌یف، میرت‌الله عطایف نیز در هیئت حکمان بودند.

از میان چندین نفر من پیروز‌شدم، تا آهنگ “چرخافلک" را در آزمون هوسکاران “بوستان” اجرا کنم. این آزمون باید یک ماه بعد برگزار می‌شد، امّا بعد یک هفته مرا از خانه‌ام پلیس گرفته، به زندان انداخت. گناه مرا نیز نمی‌گفتند و هیچ سند نیز طلب نمی‌کردند."

Image caption دولتمند خال

در این میان، به گفته آقای خال، آزمون “بوستان” شروع شده و در تئاتر اپرا و باله شهر دوشنبه تمرین هوسکاران شهر کولاب آغاز شده است.

وی گفت: "مهربان نظرف، وزیر فرهنگ، می‌بیند، که من در میان هوسکاران نیستم و به میرزا بیکمت، شهردار کولاب، زنگ می‌زند و می‌پرسد، که این بچه شوراآبادی کجاست و چرا میان هوسکاران کولاب نیست؟ میرزا بیکمت به خانه‌ام آدم می‌فرستد و مادرم می‌گوید، که 18 روز شد، که پسرم را به زندان انداختند.

Image caption رقصنده های تاجیک

از بازداشتگاه پلیس مرا آوردند به نزد شهردار کولاب و آقای بیکمت گفت، که به نزد وزیر فرهنگ بروم. من فردای آن روز سوار ماشین “زیل” شده آمدم به قبول آقای مهربان نظرف. او مرا دلبرداری کرده، گفت، که ناراحت نشو، کسی از حریفانت نمی‌خواسته است که تو سرود “چرخافلک" را اجرا کنی. بعداً 100 روبل شوروی به من داد و گفت، برو و سر و لباست را عوض کرده، بیگاه به تئاتر اپرا و باله بیا.

من بیگاه در آزمون “بوستان” آهنگ “چرخافلک” را آنچنان خواندم، که همه اعضای حکمان به من بلندترین امتیاز، یعنی ده و نیم خال دادند. در آخر برنامه آقای نظرف به من گفت: “گر خواهش داشته باشی، می‌توانی از فردا در دانشکده هنرهای زیبا دانشجو شوی” و من این پیشنهاد وزیر را پذیرفتم و وارد دانشگاه شدم.”

Image caption دولتمند خال

آقای دولتمند می‌گوید 21 سال تلاش کرده است که دسته هنری “فلک” را تأسیس بدهد و نخست در شهر کولاب و بعداً در شهر دوشنبه این دسته به فعالیت شروع کرده است. اکنون ده سال شده، که رهبری گروه فلکلوری “فلک” را استاد دولتمند به عهده دارد و 32 نفر مطربان و سراینده‌ها را از مناطق مختلف تاجیکستان گرد هم آوردست.

امروز استاد دولتمند خال رساله علمی در موضوع موسیقی “فلک” را آماده می‌کند. وی در این باره گفت: “تا هنوز کسی موسیقی فلک را روی ادوار ناورده بود، زیرا 38 گمّه موسیقی از روی فلک در گمّه ‌‌گذاری موسیقی دنیا علاوه خواهد شد. در همین زمینه می‌خواهم یک ارکستر سازهای مردمی دنیا در آن باشند و بهترین نوازنده‌ها را در آن گردهم آورم، مثل ارکستر “ملتی کلتی”، زیرا تنها موسیقی می‌تواند وحدت جهانی را ایجاد کند.”

Image caption دولتمند خال

استاد دولتمند افزود، که وی 7 برادر دارد، که همه آنها صرف نظر از این که مهندس، ساختمانچی، استاد مدرسه هستند و یا کسب دیگر دارند، هم سازهای موسیقی می‌نوازن و هم آوازخوانی می‌کنند.

از میان 9 فرزند خود استاد دولتمند نیز همگی آوازخوانی می‌کنند، حتّی 17 نوه استاد همگی آوازخوانی می‌کنند و بعضاً به عیادت بابابزرگشان آمده، هنرشان را نشان می‌دهند.

استاد دولتمند می‌گوید هر پنج سال در موسیقی “فلک” نویگری تازگیها وارد می‌کند و از سال 2010 جریان نو موسیقی “فلک” برایش آغاز شده است و ماههای نزدیک برنامه جدید آهنگهای فلک را برای هواداران پیشنهاد خواهد کرد.

حنیفه مولاناوه، آوازخوان ممتاز اپرا و شش‌مقام

حنیفه مولاناوا، هنرمند مردمی اتّحاد شوروی، در سال 1924 در استان سغد، در شمال تاجیکستان، تولد شده است.

خانم مولاناوا یکی از اوّلین آوازخوانهای اپرا است، که در تئاتر به نام صدر‌الدّین عینی نقش قهرمانان زن را در نمایشنامه‌ها آفریده است. بهترین نقشهای حنیفه مولاناوا آیدا از اپرای “آیدا”-ا جزیپّه وردی، تاتیانه از نمایشن‌‌نامه “اوگنیی آنیگین” بوده است. وی در اجرای ترانه‌های مردمی و "ششمقام" نیز بیهمتا بوده است.

Image caption حنیفه مولاناوه

حنیفه بانو در مسکو در هنرستان دولتی تحصیل کرده و بعد از فارغ‌التحصیل شدن از این مؤسسه در تئاتر تماشاچیان جوان شهر لنین‌‌آباد (حالا خجند) به عنوان هنرمند به فعالیت آغاز کرد.

خانم مولاناوا به حیث استاد دانشگاه هنرهای زیبای تاجیکستان به نام میرزا ترسون‌زاده نیز سالهای طولانی فعالیت کرده است.

حنیفه مولاناوا از سال 1993 بدین سو در شهر مسکو، پایتخت روسیه، به سر می‌برد.

اگر در مورد برنامه‌های ما نظری دارید، به ما نامه نویسید.

پدروووووووووورد...