تغییر در شیوه داوری اسکار بهترین فیلم

امسال مراسم اسکار که یکشنبه شب ۱۶اسفند (هفتم مارس) در سالن کداک هالیوود برگزار خواهد شد، هیجانی ویژه دارد.

یک دلیلش این است که از سال ۱۹۴۴ این نخستین بار است که در رشته بهترین فیلم، ۱۰ نامزد - و نه ۵ نامزد- معرفی می شوند.

دلیل دیگرش این که دو برابر شدن تعداد نامزدها باعث شده تغییر عمده ای در شیوه رای گیری از ۶۰۰۰ عضو آکادمی صورت بگیرد.

در سال های گذشته، برنده بهترین فیلم به شیوه ساده و سنتی انتخاب می شد. به این معنا که فیلمی که بیشترین رای را داشت برنده بود و فیلم هایی که رای کمتری آورده بودند برنده نمی شدند.

اما وقتی تعداد نامزدها اضافه شود، انتخاب برنده قطعی با این شیوه سخت تر می شود؛ چون ممکن است یک فیلم فقط با ۱۱ درصد آرای داوران بهترین فیلم سال شود. به همین دلیل، آکادمی اسکار امسال راه جایگزینی را امتحان می کند:

در این راه که "رای گیری ترجیحی" نام دارد، طی چند مرحله، قدم به قدم، فیلم ها حذف می شوند و رای آنها به فیلم های بعدی انتقال می یابد.

شیوه رای گیری و امتیازبندی

امسال از ۶۰۰۰ عضو آکادمی که داوری اسکار را به عهده دارند، خواسته شده به جای انتخاب یک فیلم، به ۱۰ نامزد از ۱ تا ۱۰ امتیاز بدهند. بنابراین داواران بهترین فیلم ها به ترتیب اولویتشان امتیاز می دهند (۱، ۲، ۳ تا آخر.) اگر در مرحله اول، فیلمی بیش از ۵۰ درصد آرا را کسب کند برنده نهایی است. اما اگر هیچ فیلمی بیش از ۵۰ درصد رای ها را نبرد، فیلمی که از باقی فیلم ها، کمترین رای را به عنوان "انتخاب اول" کسب کرده باشد حذف می شود. این رای به دومین انتخاب رای دهنده می رسد.

این فرایند آن قدر تکرار می شود تا فیلمی بیش از ۵۰ درصد رای ها را کسب کند.

سرانجام یک فیلم ناگزیر در صدر خواهد نشست. حتا اگر بیشترین انتخاب دوم یا سوم اکثر رای دهندگان باشد.

Image caption ۶۰۰۰ عضو آکادمی تا امروز (دوم مارس) فرصت دارند رای های خود را به آکادمی اعلام کنند

یک مثال ساده

سردرگم شدید؟ خاطرتان جمع باشد؛ شما تنها نیستید. احتمال دارد که همین حالا نصف ستاره های هالیوودی هم در حال سرخاراندن و فکر کردن باشند.

بگذارید با مثال، مطلب را روشن تر کنیم. فرض کنید آواتار و مهلکه بیشترین رای را با تعداد مساوی به عنوان انتخاب اول کسب کنند و مرد جدی و نقطه کور کمترین انتخاب را. بر اساس شیوه جدید امتیازدهی، فیلم های نقطه کور و مرد جدی خود به خود حذف می شوند و رای آنها به فیلمی می رسد که رای دهندگانشان به عنوان انتخاب دوم مشخص کرده اند. حالا اگر کسی که مرد جدی را انتخاب کرده انتخاب دومش هم فیلمی باشد که حذف شده (نقطه کور)، در این صورت رایش به فیلمی می رسد که به عنوان انتخاب سوم علامت زده است. و دیر یا زود، یک فیلم بیش از نصف رای ها را می آورد و بهترین فیلم سال می شود. آواتار و مهلکه را خیلی ها در صدر این مسابقه می دانند اما واقعیت این است که با این شیوه انتخاب، هر فیلمی ممکن است برنده شود.

کدام شیوه بهتر است و منصفانه تر؟

شاید به همین جهت است که هاروی ونستاین، تهیه کننده حرامزاده های بی شرف، شانس برنده شدن فیلمش را زیاد می بیند. منتقدها می گویند با این شیوه ممکن است فیلمی برنده شود که نسبت به یک فیلم دیگر، انتخاب اول تعداد کمتری از داوران باشد. سازمان‌دهندگان می گویند با این شیوه برنده با توافقی جمعی‌تر برگزیده می‌شود. اخیرا گوردون براون هم خواستار استفاده از همین شیوه امتیازدهی در نظام رای گیری بریتانیا شده است.

Image caption تهیه کننده فیلم تارانتینو (حرامزاده های بی شرف) به برنده شدن فیلمش خوشبین است

به نظر می رسد ضعف این نظام این باشد که به اولویت های دوم کم لطفی می شود. به عنوان مثال اگر فیلمی مثل مرد جدی بیشترین رتبه دوم را در میان انتخاب های داوران کسب کرده باشد، اما تعداد امتیاز اول داوران به این فیلم کم باشد، در همان مراحل اولیه حذف می شود.

حالا سوال این است که آیا با این شیوه برنده لایقی معرفی خواهد شد؟

در سال ۱۹۳۹ هم برای ۱۰ نامزد بهترین فیلم اسکار از همین شیوه استفاده شد. در میان نامزدها نام جادوگر شهر اوز، برباد رفته، آقای اسمیت به واشنگتن می رود، خداحافظ آقای چیپس، موش ها و آدم ها، بلندی های بادگیر، و دلیجان به چشم می خورد. و اسکار به چه فیلمی رسید؟

به فیلم برباد رفته.