به روز شده:  17:35 گرينويچ - دوشنبه 19 آوريل 2010 - 30 فروردین 1389

نگاهی به حراج دوسالانه آثار هنری جهان اسلام در ساتبی

  • پیپ های خراطی شده به شکل سر خاورشناسان، ساخت اروپا، قرن نوزده میلادی
  • توپ برنزی هندی ساخته شده برای تیپو سلطان، ۱۷۹۰ میلادی
  • جعبه جواهرات دوره قاجار، ۱۸۵۸ میلادی
  • قبله نماهای دوره قاجار، قرن نوزده میلادی
  • دو شمشیر ایرانی با دسته عاج نشان، دوره قاجار، قرن نوزدهم میلادی
  • مجسمه چوبی سلطان عثمانی، ساخت ایتالیا، قرن هجدهم یا نوزدهم میلادی
  • گالری حراجی ساتبی
  • گالری حراجی ساتبی

در حراجی معروف ساتبی در لندن، حراج دو سالانه آثار هنری جهان اسلام برگزار شد.

در این حراجی، آثار عتیقه رنگارنگ و کم نظیری از شمال آفریقا تا خاور میانه و شبه قاره هند در پیش چشم خریداران بالقوه قرار گرفت.

از مهمترین آثار ارائه شده در حراج امسال، یک جعبه جواهرنشان بود که گفته می‌شد نزدیک به پانصد سال پیش، استادان تبریزی دوره صفویه آن را در دربار سلطان عثمانی ساخته‌اند.

جعبه عثمانی ساخته دستان ایرانی

ابعاد این جعبه حدود ۱۷ در ۸ و با ارتفاع ۳ سانتیمتر بود و روی بدنه اش تکه‌های عاج، یاقوت و فیروزه داشت.

با این حال، این جعبه احتمالا چیزی بیش از یک وسیله تزئینی بوده است. شعری که روی آن نوشته شده نشان می‌دهد که احتمالا درون آن ترازوهایی برای وزن کردن سنگ های قیمتی می گذاشته اند.

شعر روی این جعبه این است:

نبود محکی همچو ترازو به جهان

تا سنگ سبکبار به مقدار گران

یک کفه او بود مه و دیگر مهر

افتاده قران مهر و مه در میزان

جعبه جواهر نشان با عاج، یاقوت و فیروزه کاری، اوایل قرن شانزده میلادی، ساخته شده در دربار عثمانی

آیا این جعبه واقعا کار استادان ایرانی در استانبول است؟

نام جنگ چالدران را بسیاری از دانش آموزان ایرانی شنیده‌اند.

در سال ۱۵۱۴ میلادی، سپاه سلطان سلیم اول به سبب استفاده از توپ و تفنگ بر قزلباشهای شاه اسماعیل اول صفوی چیره شد.

ترک های عثمانی تبریز را اشغال کردند و بخش مهمی از گنجینه‌های شاه اسماعیل را به عنوان غنیمت به استانبول بردند.

اما مهمترین غنیمت جنگ، استادان هنرمند ایرانی بودند که اسیر و به دربار سلطان عثمانی منتقل شدند.

گفته می‌شود که طلاکاران ایرانی از اواخر قرن پانزدهم میلادی در استانبول حضور داشتند و به آنها "عجم" می‌گفتند، ولی گمان می‌رود که کوچ تعداد زیادی از آنها به پایتخت عثمانی پس از جنگ چالدران سبب شده است که در استانبول بسیار تاثیرگذار باشند.

ادوارد گیبز، مدیر دپارتمان خاورمیانه و هند حراجی ساتبی در پاسخ به این سؤال که "این جعبه اثر هنرمندان کجاست؟" می گوید:

"این یک بحث جالب آکادمیک است. نحوه نوشتن شعر روی جعبه نشانگر تسلط هنرمند به زبان فارسی است. اگرچه طرح گلهای جعبه یادآور سبک عثمانی است، طلاکاری آن به سبک صفوی است. داخل جعبه شبیه به کار صحافان عثمانی است. فیروزه‌کاری جعبه هم مشابه چند کار دیگر موجود در کاخ توپ‌قاپی استانبول است که مشخص نیست جزء غنائم سلطان سلیم بوده‌اند یا ساخت "عجم"های دربار استانبول. ولی این جعبه شباهت زیادی به کارهای دیگر استادان ایرانی مهاجر دارد و به نظر من ساخت استادان ایرانی دربار عثمانی بوده است."

قیمت پایه این جعبه برای حراج پانصد هزار پوند تعیین شده بود، ولی در نهایت به قیمت دو میلیون و نهصد و سی هزار پوند به خریداری ناشناس و به صورت تلفنی فروخته شد.

نقاشی رنگ روغن ایرانی از زن آکروبات، دوره قاجار، میانه قرن نوزده میلادی

از ادوارد گیبز می‌پرسم قیمت این آثار هنری چگونه برآورد می‌شود.

او می‌گوید: "بر اساس تقاضا. قیمت بستگی به این دارد که مردم چقدر حاضرند برای یک اثر پول بدهند و این تابعی است از کمیابی، زیبایی و منحصر به فرد بودن اثر. اگر اثری منحصر به فرد باشد، به آثار مشابه آن یا اطلاعاتمان از خریداران بالقوه نگاه می‌کنیم."

منحصر به فرد بودن اثر تنها نتیجه سبک ساخت و ارزش اجزای آن نیست. مثلا ویژگی این جعبه این است که در پس زیبایی خیره‌کننده اش، برگی از تاریخ دو ملت نهفته است.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.