به روز شده:  11:14 گرينويچ - سه شنبه 18 مه 2010 - 28 اردیبهشت 1389

رابطه پیچیده زن و مرد؛ نگاهی به فیلم عباس کیارستمی در کن

آقای کیارستمی بین دو بازیگر اصلی فیلمش

بزرگ کردن تصویر

روز گذشته (دوشنبه ۱۷ مه)، فیلم رونوشت برابر اصل ساخته عباس کیارستمی و محصول فرانسه، در بخش مسابقه رسمی کن (نخل طلا) برای نویسندگان مطبوعات و منتقدان فیلم به نمایش درآمد و با واکنش های متفاوت آنان روبرو شد. عده زیادی برای این فیلم دست زدند اما تعدادی هم آن را هو کردند.

هو کردن فیلم ها و کارگردان ها در کن امر بی سابقه ای نیست و می تواند روی قضاوت منتقدان و حتی داوران در مورد فیلم تاثیر بگذارد اما قطعا نمی تواند ارزش های هنری یک فیلم را به تمامی زیر سوال ببرد.

به گمان من تا این لحظه، اگر فیلم چینی چانکینگ بلوز ساخته وانگ شیائو شوای و فیلم سالی دیگر ساخته مایک لی را استثنا کنیم، فیلم کیارستمی از بقیه فیلم های به نمایش درآمده در بخش مسابقه نخل طلای جشنواره بالاتر می ایستد. اگرچه هنوز فیلم های مهمی مثل خارج از قانون، ساخته رشید بوشارب، بازی منصفانه ساخته داگ لیمن، شعر ساخته لی چانگ دونگ و سوختن با خورشید ساخته نیکیتا میخالکوف به نمایش درنیامده است.

به هر حال، فیلم کیارستمی شانس دریافت نخل طلای کن را دارد.

بعد از فیلم گزارش (محصول ۱۳۵۶)، این نخستین بار است که کیارستمی، رابطه بین یک زن و مرد را تا این حد از نزدیک و در کلوزآپ مورد مطالعه قرار داده است؛ اگرچه، این رابطه به شکل بسیار کمرنگ و متفاوت (و بیشتر در لانگ شات) در فیلم های قبلی او مثل زیر درختان زیتون و ده نیز وجود داشته است.

داستان فیلم جدید کیارستمی همانند نمایشنامه های کلاسیک یونان تماما در یک روز و در چند ساعت اتفاق می افتد.

داستان فیلم

توجه: بخشی از داستان فیلم در زیر، لو می رود

فیلم با سخنرانی نویسنده ای انگلیسی به نام جیمز میلر در معرفی کتابش به نام «رونوشت برابر اصل» شروع می شود که مربوط به اصالت و قدمت یک اثر هنری و اثری است که عینا بر اساس آن خلق شده به طوری که تمایز میان نسخه اصل و نسخه بدل دشوار است ـ سنتی که معمولا در نقاشی و هنرهای تجسمی و موسیقی سابقه دارد و در ادبیات و سینما با اینکه به گونه دیگری مرسوم است اما چندان پذیرفته نیست.

زنی که عاشق آثار هنری و عتیقه فروش است (و اسمش را تا آخر فیلم نمی دانیم) نیز در سخنرانی جیمز میلر حضور دارد و حتی بعد از ورود او به سالن، از او می خواهد کتابش را برایش امضا کند اما به خاطر نق زدن های پسر کوچکش مجبور می شود سالن سخنرانی را ترک کند.

او تلفن و آدرسش را برای جیمز می گذارد تا به گالری او سری بزند.

مرد (نویسنده) بعد از سخنرانی به سراغ زن می رود و از او می خواهد که شهر را به او نشان دهد.

تا امروز به نظر می رسد فیلم عباس کیارستمی شانس دریافت نخل طلای کن را دارد

آنها سوار اتومبیل زن می شوند و در جاده ای بسیار زیبا در ارتفاعات توسکانی ایتالیا، به طرف مکانی تاریخی به نام لوسیگنانو می روند و طی این سفر، رابطه آنها به تدریج از رابطه یک نویسنده و خواننده، به یک رابطه زناشویی سست و پیچیده تبدیل می شود.

همان سبک همیشگی

بسیاری از عناصر تماتیک و سبکی کیارستمی در این فیلم نیز وجود دارند.

بچه فضولی که دائم نق می زند و می خواهد از زندگی خصوصی مادرش سر دربیاورد (مثل همان بچه فیلم ده)، جاده پر پیچ و خم کوهستانی، اتومبیل و نماهای معکوس دو سرنشین که با هم دیالوگ دارند، برداشت های بلند و غیبت موسیقی به عنوان موسیقی جدا از زمینه فیلم، و مهم تر از همه عدم قطعیت، همه و همه نشانه های آشنای سینمای کیارستمی اند که در اینجا هم حاضرند.

شاید تنها تغییر محسوس در سبک تصویری کیارستمی در این فیلم، استفاده او از حرکت بی وقفه، نرم و روان دوربین در پلان سکانس های قدم زدن زن و شوهر در کوچه پس کوچه های باریک توسکانی باشد.

فیلم اساسا بر دیالوگ بنا شده و جز سخنرانی نویسنده در آغاز که شکل مونولوگ دارد و بیانگر نگاه فلسفی او در باره هنر و تئوری او در باره ذات اثر هنری است، بقیه فیلم تا پایان، یک ضرب با دیالوگ های بین زن و مرد پیش می رود- دیالوگ هایی که همانند دیالوگ های برگمان در شش صحنه از یک ازدواج و کمدی تراژدی های وودی الن بسیار دقیق و هوشمندانه نوشته شده و نشانه تبحر کیارستمی در این زمینه است.

مکالمه بین زن و مرد با بحث های فلسفی و روشنفکرانه درباره هنر و تفاوت آثار اصیل هنری و بدل آنها شروع می شود و به تدریج با تغییر رابطه زن و مرد، شکل عامیانه تری به خود می گیرد.

مرد عامی فیلسوف درخت گیلاس نیز در این فیلم جای خود را به زن کافه‌چی ایتالیایی داده است که هنگامی که به اشتباه، آنها را زن و شوهر فرض می کند، عامل اصلی شروع چرخش داستانی فیلم و تغییر نوع رابطه زن و مرد می شود؛ و از اینجا به بعد، کشمکش بین زن عتیقه فروش و مرد تئوریسین هنر بر سر کپی و اصل، به کشمکش ملودراماتیک زن و شوهری تبدیل می شود که حال بعد از سال ها دوری، برای سالگرد ازدواجشان به آن منطقه آمده اند.

ژولیت بینوش در کنفرانس مطبوعاتی امروز برای زندانی ماندن جعفر پناهی اشک ریخت

رابطه پیچیده زنان و مردان

از اینجا به بعد است که کیارستمی دیدگاه های خود در باره زندگی زناشویی را با صراحت از زبان این زن و مرد بیان می کند.

مرد از لحظه خوب در زندگی حرف می زند و زن او را به خاطر تلف کردن همه لحظات خوب زندگی مشترکشان، سرزنش می کند. اما کیارستمی برخلاف برخی فیلمسازان فمینیست ایرانی، قصد ندارد به طور یک جانبه مرد را محکوم کند و زن را قربانی نشان دهد؛ بلکه به تماشاگر اجازه می دهد با شنیدن استدلال ها و منطق این دو برای زندگی، در باره آنها قضاوت کند و حکم صادر کند.

صحنه های مربوط به بحث آنها در مورد مجسمه مردی که زنی به شانه اش تکیه کرده، پلیس بد و پلیس خوب (استعاره ای برای شوهر بد و شوهر خوب)، یادآوری خاطرات گذشته، خوابیدن مرد در شب سالگرد ازدواج به خاطر خستگی و خوابیدن زن پشت فرمان اتومبیل هنگام رانندگی بعد از مستی، نمونه هایی از صحنه هایی است که دیدگاه های کیارستمی در باره ازدواج و زندگی زناشویی، در آنها به خوبی منعکس شده است.

بازی ژولیت بینوش عالی است. بازی های او در نقش زنی عتیقه فروش که ابتدا جذب شخصیت جیمز نویسنده می شود و بعد در قالب همسرش فرو می رود، چشمگیر است. او موفق می شود لحظات دشوار یادآوری خاطرات گذشته را که با خنده و گریه توام و همزمان همراه است به زیبایی بیافریند.

بینوش، با بازی در این فیلم یکی از شانس های مهم دریافت جایزه بهترین بازیگر زن جشنواره کن امسال است.

ویلیام شیمل، خواننده اپرای انگلیسی، که قبلا در نقش دن آلفونسو در اپرای کوزی فان توت به کارگردانی کیارستمی بازی کرده بود، در نخستین نقش سینمایی خود، به خوبی ظاهر شده است. چهره جذاب و روشنفکرانه او، با نقشی که کیارستمی برای او در نظر گرفته، همخوانی دقیقی دارد.

رونوشت برابر اصل امروز برای مهمانان رسمی جشنواره به نمایش درآمده و کیارستمی و بازیگران او از پلکان قرمز رنگ گرند تیاتر لومیر بالا خواهند رفت.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.