سینمای جهان؛ رونق گیشه ها و رکود مصرف خانگی

Image caption هالیوود برای مقابله با رکود بازار مصرف خانگی، روی فروش گیشه تمرکز کرده است

با نزدیک شدن فصل تابستان، هالیوود به تدریج آماده می شود که به استقبال این فصل سودآور صنعت سینما برود.

در روزگاری که مشکلات اقتصادی سرخط خبرها است، حداکثر استفاده از دریچه ای که تابستان به روی سود بیشتر صنعت سینما باز می کند، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است؛ به خصوص اینکه با پیشرفت سیستم های صوتی- تصویری نمایش خانگی، سینما بیش از همیشه متکی به کسب درآمد از طریق گیشه است.

فرمول ساده ای که تا چندی پیش ضامن موفقیت برای سینماداران و تهیه کنندگان بود، دیگر این روزها جواب نمی دهد.

این فرمول ساده بود: فروش تعداد زیادی بلیط با قیمتی ثابت، و بعد فروختن ذرت بو داده، نوشیدنی و غیره.

سینمادارها نصف درآمد بلیط ها، و تا ۹۰ درصد از درآمد بوفه ها را برای خودشان نگه می داشتند.

برای تهیه کنندگان فیلم های اکران شده در سینماها، بیش از آنکه فروش خوب فیلم اهمیت داشته باشد، تبلیغات و جلب توجه مخاطبان به محصولشان اهمیت داشت.

در واقع، برای تهیه کننده ها اکران فیلم ها نقش معرفی محصولشان را داشت. این محصولات در سینماها تبلیغ می شدند و بعد، از طریق فروش نسخه های خانگی و فروش به شبکه های تلویزیونی، سود قابل توجه دیگری نصیب تهیه کننده ها می شد.

اما اکنون تغییرات اجتماعی در شیوه مصرف خانگی محصولات سینمایی از جمله دانلود کردن فیلم به جای خریدن دی وی دی، باعث رکود این بازار شده است.

به عنوان مثال، با وجود اینکه در سال ۲۰۰۹ فروش گیشه در سطح جهانی رشدی ۷.۶درصدی داشت، اما بازده کلی بزرگترین استودیو های هالیوود شاهد رکود ۴.۳ درصدی بود.

شرکت تحقیقاتی برنستین این رکود را نتیجه کاهش میزان خرید دی وی دی از سوی مصرف کنندگان اعلام کرده است.

بلیط بیشتر؛ سود بیشتر

گزارش انجمن سینمایی آمریکا (MPAA) حاکی از رشد ۲۰ درصدی فروش در گیشه سینماهای قاره آمریکای شمالی (از سال ۲۰۰۵ تا به حال) است.

در طول بحران اقتصادی جهانی، به دلیل اینکه مردم به دنبال تفریحات ارزان، ساعاتی خوش، و فرار از واقعیت بودند، آمار فروش بلیط های سینمایی رشد چشمگیری داشت. رشدی که با توجه تداوم بحران اقتصادی هنوز هم ادامه دارد و حتی شتاب رو به افزایشی داشته است.

به عنوان مثال، شرکت باکس آفیس موجو که دنبال کننده آمار گیشه است، گزارش داده که در مقایسه با سال گذشته، تعداد بلیط های فروخته شده امسال ۶ درصد بیشتر است. علاوه بر این، دیگر کشور ها نیز شاهد آمار مشابهی هستند: آمار منتشرشده از سوی انجمن سینمایی آمریکا حاکی از رشد ۳۵ درصدی گیشه در خارج از آمریکا و کانادا از سال ۲۰۰۵ تا به حال است.

اما در سوی دیگر این معادله و در بازار مصرف خانگی با آماری کاملا متفاوت روبه روییم.

طبق آمار دیجیتال اینترتینمنت گروپ، مصرف خانگی محصولات سینمایی در آمریکا (در مقایسه با سال ۲۰۰۵) شاهد ۸ درصد کاهش است، و طبق آمار سلم پارتنرز، یک شرکت سرمایه گذاری، آمار خرید دی وی دی در فاصله سال ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ کاهشی ۱۷درصدی داشته است.

سوالی که اینجا به ذهن می آید این است که چرا دو طرف این معادله تا این حد با هم تفاوت دارند؟

چرا با وجود پیشرفت های فنی و بالا رفتن کیفیت سیستم های خانگی و کاهش تعداد خریداری دی وی دی، آمار فروش بلیط های سینمایی و گیشه رو به افزایش است؟

چرا با وجود اینکه بازار مصرف خانگی محصولات سینمایی رو به کاهش است، صنعت سینما رو به رشد است؟

این تناقض را چگونه می توان درک کرد؟

بعد سوم؟

Image caption رشد فروش گیشه تا حد زیادی به سینمای سه بعدی بستگی دارد

برای بسیاری شاید پاسخ ساده باشد: سینمای سه بعدی.

آواتار، آلیس در سرزمین عجایب، و انیمیشن های سه بعدی مثل بالا (آپ) با استقبال چشمگیر مخاطبان سینما مواجه شدند؛ تا حدی که می توان رشد گیشه در آمریکا و کانادا را تا حدی زیادی به حساب سینمای سه بعدی گذاشت.

سینمای سه بعدی آن قدر مورد استقبال تماشاگران قرار گرفت که حتی افزایش قیمت بلیط های سینماها هم تاثیری منفی بر میزان تماشاگران نداشت.

البته با وجود این که نمی توان نقش مهم سینمای سه بعدی را انکار کرد، اینکه بعد سوم را مهم ترین عنصر در رشد اقتصادی سینما بخوانیم، اشتباه است.

عاملی که تاثیر بیشتر و نقش مهم تری در این رشد دارد، چیزی است که کمتر به چشم مخاطبان عام سینما می آید: دیجیتالی شدن صنعت سینما.

سینماهای دیجیتالی

Image caption نمای بیرونی سینمای آیمکس در لندن

از سال ۲۰۰۶، تعداد سینماهایی که از پروژکتورهای دیجیتالی استفاده می کنند، بیش از پنج برابر شده است. بنابر آمار شرکت تحقیقاتی اسکرین دایجست، در سال ۲۰۰۶ تعداد سینماهای دیجیتال در سطح جهانی نزدیک به ۳۰۰۰ بود، اما در سال ۲۰۰۹ این رقم به بیش از ۱۶۰۰۰ رسید.

سیستم دیجیتالی، نمایش فیلم های سه بعدی را بسیار آسان می کند و به سینماداران این امکان را می دهد که به راحتی، فیلمی را از یک سالن و یک پرده به سالن و پرده دیگری جابه جا کنند.

سیستم های توزیع ماهواره ای نیز هزینه اکران همزمان در سطح جهانی را بسیار ارزان تر کرده است.

علاوه بر این، دیجیتالی شدن سینماها به رشد سینماهای آیمکس (سینماهایی ویژه با پرده های بسیار بزرگ که محبوبیت زیادی در بسیاری از کشورها دارند) کمک بزرگی کرده است.

در گذشته، آماده کردن هر نسخه از فیلم برای اکران در آیمکس ها حدود ۲۵۰۰۰ دلار خرج داشت، و سینمادار ها برای جبران این هزینه مجبور بودند که تعداد هفته هایی را که فیلم روی پرده بود، افزایش دهند. این کار مشکلاتی را در برنامه ریزی برای اکران فیلم های دیگر به وجود می آورد.

اما حالا، با دیجیتالی شدن سینماها، هزینه تهیه نسخه های فیلم های ویژه آیمکس تنها چندصد دلار است و سینمادار ها می توانند با این نوع فیلم ها همانند هر فیلم معمولی دیگری برخورد کنند.

علاوه بر این، میانگین قیمت بلیت سینماهای آیمکس بین ۳۰ تا ۴۰ درصد بیشتر از فیلم های عادی است که باعث سود بیشتر برای سینمادارها و تهیه کنندگان نیز می شود.

کم نشدن از میران استقبال مخاطبان با وجود افزایش قیمت بلیت برای فیلم های بزرگ هالیوود، باعث شد که سینمادار ها دست به کار جدیدی بزنند.

خبر خوب؛ خبر بد

برخلاف گذشته که قیمت بلیت یک فیلم مستقل و هنری با فیلمی پرمخاطب و پرهزینه یکی بود، تهیه کننده ها و سینمادارها حالا قیمت های مختلفی برای فیلم های مختلف درنظر می گیرند.

البته به نظر می رسد که این جور تمایزها تنها شامل قیمت بلیط ها نیست و حتی در کیفیت سالن ها و سرویس دهی آنها نیز تاثیر دارد.

به عنوان مثال، با توجه به موفقیت سینماهای پرتجمل در هند، به تازگی سینمایی در تنسی آمریکا آغاز به کار کرده است که صندلی های کمتر، اما بزرگتر و راحت تری دارد و از امکاناتی نظیر پیشخدمت، غذا و مشروب هم برخوردار است.

با توجه به این تغییرات در بازار سینما، فیلمساز ها به ساختن فیلم هایی رو آورده اند که آنها را آن طور که باید و شاید، فقط در سالن های سینما می توان تجربه کرد.

این روند شاید برای دوستداران فیلم های پر خرج و پرمخاطب خبر خوشایندی باشد، اما برای دوستداران فیلم های هنری خبر بدی است.

شاید شنیدن خبر تعطیل شدن بخش های "ویژه" بعضی از استودیوهای بزرگ هالیوود که به ساخت فیلم های به اصطلاح "هنری" می پردازند – ازجمله میراماکس– ، زنگ خطری باشد برای دوستداران فیلم های هنری.

میراماکس در تاریخ درخشان خود سازنده فیلم هایی همچون سگ های انباری، قصه های عامه پسند، بیمار انگلیسی، پیانو، شکسپییر در عشق، پیانو و... بود و چهره های نام آشنای سینما از جمله کوینتین تارانتینو، دانیل دی لویس، جان تراولتا، مت دیمن، ایوان مکگرگور و... با استودیوی میراماکس همکاری کرده بودند.

مطالب مرتبط