بزرگداشت پایان هزاره شاهنامه در برلین

مراسم بزرگداشت هزاره شاهنامه
Image caption مراسم بزرگداشت شاهنامه به مناسبت ثبت هزاره شاهنامه در یونسکو در شهر برلین آلمان برگزار شد

با همکاری “انجمن دوستی ایران و آلمان” و “بنیاد فردوسی” تهران مجلس بزرگداشت پایان هزاره شاهنامه فردوسی در برلین برگزار شد. در این برنامه حدود چهارصد نفر از علاقمندان ایرانی و آلمانی از شهرهای مختلف آلمان حضور داشتند.

بهانه برگزاری این بزرگداشت "ثبت هزاره شاهنامه در یونسکو" بود. در این برنامه سخنرانان و پژوهشگران از زوایای گوناگون به ارزش های تاریخی و ادبی شاهنامه، تاثیرگذاری آن در فرهنگ ایرانی، چگونگیِ بازتاب آن در هنر و ادبیات اروپایی و نیز زندگی حکیم ابوالقاسم فردوسی پرداختند.

مراسم بزرگداشت در سالن کوچک کنسرت "هاوس برلین" در "ژاندارمن مارک" برگزار شد و شامل دو بخش بود.

در بخش نخست، پس از معرفی فعالیت های انجمن دوستی ایران و آلمان و بنیاد فردوسی توسط آقای طوسی وند، از بنیادگذاران این دو انجمن، سخنرانی ها بخشی به زبان آلمانی و بخشی به زبان فارسی انجام شد.

در بخش دوم مرجان صادقی از ایران به نقالی و شاهنامه خوانی پرداخت و گروه موسیقی محلی "بانو" به سرپرستی مریم آخوندی هنرنمایی کرد.

تاثیر شاهنامه در ادبیات اروپا

Image caption در حاشیه این مراسم آثار خانم حیاتی، نقاش ایرانی به نمایش گذاشته شد

بخش نخست برنامه با سخنان ناصر کنعانی، استاد پیشین دانشگاه و پژوهشگر فرهنگی آغاز شد. او پس از معرفی سخنرانان، با استفاده از اسلاید و تکیه بر اسناد معتبر اروپایی به تاثیر شاهنامه و زندگی حکیم ابوالقاسم فردوسی در آثار شاعران و نمایشنامه نویسان و ادبیات اروپایی پس از سده ۱۷ میلادی، به ویژه توجه بزرگانی چون "هاینریش هاینه" و "نولدکه" به زندگی فردوسی و داستان های شاهنامه پرداخت.

آقای کنعانی از "هکتور ویدمن"، شاعر سوئیسی نام برد که در کتابی ۳۰۰ صفحه ای قصیده بلندی درباره داستان فردوسی و سلطان محمود سروده است.

او در ادامه به مقایسه داستان های پسرکشی در شاهنامه و پدرکشی در ادبیات اروپایی، با توجه به برخی استثناها پرداخت.

آقای کنعانی به مراسم جشن هنر طوس در دهه پنجاه شمسی نیز اشاره کرد و یادآور شد که یک بار هم در ۱۹۳۴ (در دوره سلطنت رضا شاه پهلوی) مراسمی با عنوان "هزاره شاهنامه" با شرکت بزرگان هنر و ادب اروپا، از جمله یان ریبکا از چکسلواکی، زاره از آلمان، هنری ماسه از فرانسه، آرتور کریستین سن از دانمارک و ژوکوفسکی و یوگنی ادواردویچ برتلس از روسیه در ایران برگزار شد.

او در ادامه گفت که به همین مناسبت، ۲۵ اردیبهشت (۱۶مه) روز فردوسی نامیده شده است.

سخنان مستند آقای کنعانی که به زبان آلمانی بود، برای علاقمندان آلمانی زبان جذابیت ویژه ای داشت.

فردوسی و اوستا

بیژن غیبی، پژوهشگر تاریخ و ایران شناسِ ساکن آلمان، سخنران بعدی برنامه بزرگداشت فردوسی بود. او در سخنان خود با عنوان فردوسی و اوستا به برخی داستان های شاهنامه و تاثیر متون اوستا در دیدگاه های فردوسی اشاره کرد.

اسدالله حبیب، استاد پیشین دانشگاه در افغانستان و از چهره های سرشناس ادبیِ این کشور، مهمان دیگر برنامه بود که به علت بیماری نتوانست در برنامه شرکت کند. وی سال هاست که در آلمان زندگی می کند و ساکن هامبورگ است.

" داوری نادرست" اروپایی ها

سخنرانی آقای جنیدی، عضو هیئت امنای بنیاد فردوسی و رئیس بنیاد نیشابور" در دو بخش انجام شد.

او در بخش اول سخنانش، که چکیده آن به زبان های فارسی و آلمانی در اختیار علاقمندان قرار گرفته بود، آورده است: "آن بخش از شاهنامه که اروپاییان آن را اساطیری می نامند، داوری درستی نیست. زیرا در ایران، آنچنان که در یونان، و به پیروی از آنان در اروپا اسطوره و "میث" نامیده می شود، چنین روایاتی وجود ندارد. این بخش دربرگیرنده رویدادهای مهم در جامعه آریایی باستان است، پیش از آن که تیره های آریایی از هم جدا شوند و کشورهای تازه در جهان پدید آورند."

Image caption اولریش مارزلوف، استاد دانشگاه گوتینگن و اسلام شناس آلمانی از سخنرانان این مراسم بود

بخش دیگر سخنان آقای جنیدی درباره پیشینه تاریخیِ شاهنامه ها و چگونگی شکل گیری شاهنامه فردوسی بود.

سخنران با توجه به پیشگفتار شاهنامه ابومنصوری و شاهنامه فردوسی گفت: "این شاهنامه از زمان های دور در ایران وجود داشته و در زمان ابومنصور محمدبن عبدالرزاق توسی به دست چهار دانشمند ایرانی از زبان پهلوی به فارسی ترجمه شده است." همچنین آقای جنیدی درباره داستان فردوسی و سلطان محمود غزنوی توضیحاتی داد.

داستان سیاوش در میان تاجیکان

"داستان سیاوش در میان تاجیکان" موضوع سخنرانی روشن رحمان اف، استاد دانشگاه زبان و ادب پارسی در تاجیکستان بود که از روی متن نوشته شده خوانده شد.

در آغاز این متن آمده است: "پس از آنکه علم فلکلورشناسی وارد کشورهای ایرانی‌تبار گردید، ادیبان و پژوهندگان آنها باید به گردآوری گفته‌های مردم درباره فردوسی و “شاهنامه” نیز می‌پرداختند. امّا این کار به طور باید و شاید انجام نپذیرفت."

"هنوز هم یکی از مسئله‌های مهم در علم ادبیات‌شناسی و فلکلورشناسی کشورهای فارسی‌زبان و قوم های دیگر ایرانی به مانند کُردها، پشتون‌ها، بلوچ‌ها، استین‌ها همانا آن است که پژوهندگان باید از میان مردم متن های گفتاری “شاهنامه” را گرد آوردند، با گویش مردمی نشر نمایند و بعداً مورد بررسی علمی قرار بدهند این کار در هر سه کشور فارسی‌زبان (ایران، تاجیکستان، افغانستان) و قوم های دیگر ایرانی‌تبار، که بیرون از این کشورها زندگی می‌کنند باید به طور جداگانه صورت بگیرد و بعد از آنکه مواد دسترس گردید به طور مقایسه‌ای و تیپولوژیک تحلیل نمودن آن آسان خواهد شد."

آقای رحمان اف در سخنان خود به تغییر خط فارسی به سیریلیک در دوره حکومت شوروی و زیان های فرهنگی آن در جامعه تاجیکستان اشاره کرد.

آخرین سخنران مجلس بزرگداشت فردوسی در برلین اولریش مارزلوف، استاد دانشگاه گوتینگن و اسلام شناس آلمانی بود. او درباره چگونگی پذیرش شاهنامه فردوسی در جوامع ایرانی به طور جامع سخن راند. مارزلوف که در زمینه های اسلام و عرفان پژوهش هایی کرده است، تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه مشهد گذرانده است.

مطالب مرتبط