'بریتانیای گستاخ' در موزه تیت بریتانیا

Image caption مجسمه مارگارت تاچر وسط سالن نمایشگاه جلب توجه می کند

بریتانیایی های امروز به ادب و متانت شهره اند؛ از این رو عنوان «بریتانیای بی ادب» یا «بریتانیای گستاخ» شروع مناسبی است برای یک نمایشگاه جنجالی برای نمایش شوخی در آثار هنری مختلف بریتانیایی در گالری تیت لندن.

این نمایشگاه البته بیش از نمایش گستاخی بریتانیایی ها، محافظه کار بودن آنها را (در قیاس با اغلب کشورهای اروپایی) به نمایش می گذارد: این آثار شاید آن قدر که انتظار می رود، بی ادبی یا گستاخی ندارند.

برگزارکنندگان این نمایشگاه، که تا ۱۴ شهریور (پنجم سپتامبر) ادامه دارد، کوشیده اند مباحث طنز در هنر بریتانیا را از قرن هفدهم تا امروز یکجا گرد بیاورند و تصویری از شوخی های مختلف در کاریکاتور، طراحی، چیدمان، نقاشی و ویدئو را به نمایش بگذارند.

بخش اول این نمایشگاه با عنوان «کاریکاتورهای بریتانیا» با آثاری از قرن هفدهم آغاز می شود که چند شوخی رکیک تصویری را هم در برمی گیرد که برای حدود چهارصد سال پیش عجیب به نظر می رسند؛ اما ناگهان در همین بخش به چیدمان هایی از قرن بیست و یکم می رسیم که به زحمت می توان ارتباطی بین آنها و آثار چهار قرن قبل پیدا کرد.

«طنز اجتماعی» عنوان بخش دوم نمایشگاه است که عمدتا به اواخر قرن هجدهم و آغاز قرن نوزدهم که به دوران طلایی طنز اجتماعی مشهور است، اختصاص دارد. در این بخش شوخی ها متنوع ترند.

Image caption اثر مشترک پیتر کنارد و کت فیلیپس در واکنش به جنگ عراق (۲۰۰۲)

در اثری از سال ۱۷۷۶، کلاه بسیار بزرگ زنی جلب توجه می کند.

این کلاه از اثری سیاسی-اجتماعی با عنوان «یک زن فرانسوی در لندن»(سال ۱۷۷۱) وام گرفته شده که در آن یک مرد درباری و گربه و سگش از کلاه بزرگ یک زن که به شکل اندامی زنانه درآمده به شدت ترسیده اند.

شوخی با سیاست

بخش سوم با عنوان «سیاست» آثار مربوط به وقایع سیاسی و سیاستمداران از قرن هجدهم تا امروز را در برمی گیرد که در آن شوخی های مربوط به هیتلر و جنگ جهانی دوم از همه چشم گیرترند.

سه اثر لسلی ایلنگورث در سال های ۱۹۳۷ تا ۱۹۴۲، چهره غریبی از هیتلر تصویر می کند.

در یکی از این آثار، هیتلر به شکل یک حیوان به فکر حمله به لنینگراد است، اما این شهر به شکل یک جوجه تیغی تصویر شده که هیتلر نمی تواند به آن نزدیک شود.

یک اثر مقوایی هم هست که در آن چرچیل و هیتلر و نوع رابطه آنها به زبان طنز ارائه شده است.

اما شوخی ها به سیاستمداران امروزی هم کشیده شده و برخی از آنها شعاری هم شده اند.

طبق معمول، تونی بلر به خاطر جنگ عراق و افغانستان به عنوان هدفی ساده و دم دست مورد تهاجم قرار گرفته است.

در یکی از این آثار بلر روی زمین خم شده تا بوش پایش را روی او بگذارد و سوار اسب شود. در اثر دیگری با عنوان «چای درست کن، نه جنگ»، تونی بلر اسلحه به دست دارد، اما روی سرش یک فنجان چای قرار دارد.

Image caption جرالد اسکارف، کاریکاتوریست، آخرین اصلاحات را روی اثرش اعمال می کند

در اثر دیگری هم تونی بلر با موبایلش در حال عکس گرفتن از خودش است، در حالی که پشت سرش انفجار بزرگی رخ می دهد.

لبخند بلر در این اثر، معنای زیادی دارد؛ از سویی، سویه های سیاسی پر رنگ را در آثار ضدجنگ این سال ها به نمایش می گذارد و از سوی دیگر بیانگر حد و مرز دموکراسی است که به هنرمند اجازه می دهد حتی در زمان جنگ، نخست وزیر کشورش را این چنین به سخره بگیرد.

ورود برای افراد زیر هجده سال ممنوع

بخش چهارم نمایشگاه، «هرزه» نام دارد و شوخی های جنسی در آن گرد آمده اند و ورود افراد زیر هجده سال به آن ممنوع است.

«پسر راب روی» اثر موفقی در این بخش است که در آن با مردانگی در فیلم های وسترن شوخی شده و همه هفت تیرهای این شخصیت وسترن آماده شلیک به سمت زنان است.

در بخش پنجم تنها یک نقاشی وجود دارد: کاری از جرج کرویکشانک، نقاش دوره ویکتوریا، که در این اثر بسیار بزرگ (در ابعاد) و پر از جزئیات به شوخی با جامعه بریتانیا پرداخته است.

این اثر اول بار در سال ۱۸۶۲ به نمایش گذاشته شد، اما مورد توجه قرار نگرفت و برای سال ها فراموش شد تا این که در سال ۲۰۰۱ دوباره در گالری تیت به نمایش گذاشته شد.

Image caption هیتلر پشت سر وینستون چرچیل؛ اثر جرالد اسکارف

بخش آخر با عنوان «ابزورد»، با اشاره به تعریف ابزورد در فرهنگ آکسفورد آغاز می شود؛ ظاهراً در آن آثاری که در واقع ارتباطی با بقیه ندارند و بی معنی اند، یکجا در کنار هم قرار داده شده اند.

چند ویدئو هم در تالار بسیار کوچکی در انتهای این بخش به نمایش گذاشته شده که ویژگی همه آنها، تلاش برای خلق چیزی کاملاً بی معنی است.

در یکی از این ویدئوها با نمایی بلند، شاهد یک لوله هستیم که دو بادکنک از ته آن به طور مرتب باد می شوند و وقتی خالی می شوند اشیای بی ربطی نظیر شیشه نوشابه و قیچی از سوی دیگر لوله بیرون می آیند.

از جمله این آثار نه چندان موفق، دری است که تماشاگر می تواند باز کند، اما پشت آن فقط یک دیوار وجود دارد و در کنار آن به شوخی نوشته شده که "می خواستیم به شما نشان دهیم که پشت همه این ها، دیوارهای گالری تیت قرار دارد!"

مطالب مرتبط