پایان کار جشنواره فیلم کارلو وی واری

جشنواره کارلو وی واری

چهل و پنجمین دوره جشنواره فیلم کارلو وی واری، شب گذشته با اهدای گوی بلورین این جشنواره به فیلم «پشه‌بند» ساخته اگوستی ویلا از اسپانیا به پایان رسید.

این فیلم علاوه بر گوی بلورین کارلووی واری، جایزه نقدی ۳۰ هزار دلاری را نیز برای کارگردان و تهیه‌کننده آن به ارمغان آورد. همچنین جایزه ویژه هیئت داوران این جشنواره به فیلم عروسکی «کوکی» ساخته یان اسویه‌راک از جمهوری چک تعلق گرفت.

رایکو گرلیچ سینماگر کرووآسی نیز جایزه بهترین کارگردانی را برای فیلم کمدی «بین خودمون بمونه» از آن خود کرد.

از میان فیلم‌های ایرانی حاضر در چهل و پنجمین جشنواره کارلووی واری دو فیلم «چیزهایی هست که نمی‌دانی» ساخته فردین صاحب زمانی، در بخش مسابقه اصلی و «تینار» ساخته مهدی مدیری در بخش مسابقه فیلم‌های مستند تنها مورد تقدیر قرار گرفتند. اما دیگر فیلم ایرانی حاضر در این جشنواره یعنی «اوریون» ساخته علی زمانی عصمتی در کنار فیلم کارگردان عراقی، محمد الدراجی، جایزه نت‌پک، انجمن ارتقای سینمای آسیا، را از آن خود کرد.

اما بازی بسیار خوب علی مصفا و لیلا حاتمی در فیلم «چیزهایی هست که نمی‌دانی» ساخته فردین صاحب زمانی، که به گمان بسیاری از منتقدان حاضر در جشنواره، سزاوار دریافت جایزه بود، مورد توجه داوران جشنواره قرار نگرفت و جایزه بهترین بازیگر مرد به بازیگر جوان لهستانی، ماتیوژ کوشیوکیه‌ویتس برای بازی در فیلم جنایی روانکاوانه «مادر ترزای گربه‌ها» از لهستان و بهترین بازیگر زن نیز به آنائیس دموستیه برای بازی در فیلم تریلر هیچکاکی «شرارت شیرین» از کشور فرانسه رسید.

الیویه کوسه ماک، سینماگر جوان فرانسوی در این فیلم تریلر روانکاوانه، که در باره هویت مرموز دختری ۱۵ ساله است، معیارهای اخلاقی تماشاگر را به چالش کشیده است.

در بخش مسابقه فیلم های مستند، فیلم خانواده ساخته میکائیل ویستروم و آلبرتو هرسکوویتس، گوی بلورین جشنواره به همراه جایزه نقدی پنج هزار دلاری را از آن خود کرد.

در این بخش، فیلم مستند شاعرانه و زیبای «تینار» به کارگردانی مهدی منیری مستندساز جوان ایرانی، که روایت دردمندانه زندگی یک نوجوان گالش(گله دار) مازندرانی بود و ستایش بسیاری از منتقدان و تماشاگران جشنواره را برانگیخت، از دریافت جایزه اصلی این بخش ناکام ماند و تنها مورد تقدیر هیئت داوران قرار گرفت.

Image caption گوی بلورین این جشنواره به فیلم «پشه‌بند» ساخته اگوستی ویلا از اسپانیا رسید

این فیلم، قبلا مورد توجه منتقدان فیلم ایرانی از جمله پرویز دوایی منتقد و سینماشناس قدیمی و سرشناس ایرانی (ساکن پراگ) قرار گرفته بود و او را چنان تحت تاثیر قرار داد که بعد از سال ها کناره گیری از نوشتن در باره فیلم ها، مطلبی ستایش آمیز و پرشور در باره آن نوشت که در مجله فیلم منتشر شد.

دوایی در این نوشته که مثل اغلب نوشته های او در قالب یک نامه شخصی به یک دوست نوشته شده، در باره این فیلم می نویسد: «ده روزی است که کار دیگری جز نوشتن عاشقانه ای برای تینار ندارم. از همان اولین دیدارش(عشق با اولین نگاه؟) تا این لحظه، مدام در فکرش بوده ام. باور می کنید که گاهی خوابش را می بینم؟ از آن عشق هایی است که تبدیل به وسوسه می شود. سال های سال بود که فیلمی با ما چنین نکرده بود.»

مهدی منیری کارگردان فیلم در جلسه نمایش این فیلم از پرویز دوایی که در سالن نمایش بود تقدیر کرد و حضور فیلم خود در این جشنواره را محصول حمایت های او از فیلمش دانست.

در بخش مسابقه «شرق غرب» که مربوط به فیلم های سینمای اروپای شرقی و کشورهای کمونیستی سابق است، فیلم سه‌ساعته آئورورا ساخته کارگردان رومانیایی، کریستی پویو (سازنده فیلم آقای لازارسکو) که یک روز از زندگی مرد جوانی را دنبال می کرد که با اسلحه شکاری اش چهار نفر را در کمال خونسردی می کشد.

با اینکه فیلم عمدا هیچ اطلاعاتی از پس زمینه این شخصیت و انگیزه های او از قتل هایی که مرتکب می شود به تماشاگر نمی دهد اما شیوه پرداخت و بازی درخشان خود فیلمساز در نقش این قاتل خونسرد آدم را تا آخر با فیلم همراه می کند. آئورورا نمونه ی درخشان از سینمای بالنده و خلاق امروز رومانی است که با خود انرژی و روح تازه ا ی به سینمای بی روح اروپای شرقی آورده است. این فیلم تنها مورد تقدیر هیئت داوران جشنواره قرار گرفت. در چهل و پنجمین دوره جشنواره فیلم کارلووی واری نزدیک به ۳۶۰ فیلم کوتاه و بلند به نمیش درآمد و ۳۱۰ فیلمساز و ۵۹۹ منتقد و خبرنگرشرکت داشتند.

هیتلر در هالیوود

اما یکی از فیلم هایی که به گمان من شایسته دریافت جایزه اصلی جشنواره بود و مورد توجه بسیاری از منتقدان و تماشاگران جشنواره نیز قرار گرفته بود، فیلمی بود به نام « هیتلر در هالیوود» ساخته فردریک سوشیه، مستندساز، نظریه پرداز سینما و استاد سناریو نویسی و کارگردانی در دانشگاه سوربن پاریس، که مستندی داستانی در ژانر داکیو دراما و جستجویی دراماتیک در باره گذشته سینمای اروپا بود که به کمک ماریا دو مدیرو؛ ستاره هالیوود و بازیگر فیلم پالپ فیکشن روایت می شد.

در این فیلم، مدیرو را در حال ساختن فیلمی مستند در باره میشلین پرل ستاره بلژیکی الاصل فرانسوی می بینیم که در دهه سی با بسیاری از کارگردان های اروپایی از جمله لویی آرامچک کار کرده است. مدیرو در جریان تحقیقاتش پیرامون این شخصیت، پی می برد که دو تا از فیلم هایی که پرل در سال ۱۹۳۹ با این کارگردان ساخته (هیتلر در هالیوود و ترا دوست ندارم)، به خاطر شروع جنگ جهانی دوم، هرگز به نمایش درنیامده و مفقود شده است.

اما این جستجوی جذاب و پر رمز و راز به تدریج از فیلمی مستند در باره یک ستاره سینما فراتر رفته و با افزوده شدن عناصر تخیلی مثل وارد شدن سی.آی.ای و ام.آی.سیکس برای دزدیدن نسخه های ۳۵ میلیمتری فیلم ها و جلوگیری از تحقیقات ماریا مدیرو، جنبه ای داستانی می یابد. رویکرد فراتاریخی کارگردان به این دو نوع سینما و استفاده هوشمندانه اش از ترکیب عناصر داستانی و مستند، این فیلم را به بیانیه ای سینمایی در باره موقعیت امروز سینمای اروپا و جدال نابرابر آن با سینمای هالیوود تبدیل کرده است.

فیلمبرداری درخشان، بازی و لاس زدن روشنفکرانه و عاشقانه سوشیه با تاریخ سینما، دیدن این اثر منحصر به فرد را برای همه دوستداران سینما به تجربه ای دلپذیر تبدیل می کند.

Image caption جایزه بهترین بازیگر مرد به بازیگر لهستانی، ماتیوژ کوشیوکیه‌ویتس، برای بازی در فیلم جنایی روانکاوانه «مادر ترزای گربه‌ها» از لهستان اهداء شد

طراحی صحنه مونیک پرل، طراح صحنه فیلم های ویم وندرس، فولکر اشلندروف، امیر کاستاریکا و بسیاری دیگر از کارگردان های مطرح اروپایی، خیره کننده است.

کلپپ های تبلیغاتی جشنواره

امسال جشنواره کارلو وی واری با تیزرهای تبلیغاتی سیاه و سفیدش همه را غافلگیر کرد. این تیزرها که نشان از ذوق و سلیقه و دانش سینمایی فوق العاده سازندگان آنها دارد؛ به بهترین شکل و خلاقانه ترین روش، این جشنواره ۴۵ ساله را معرفی می کند.

این فیلم ها ساخته فیلمساز جوان و خلاقی است به نام ایوان ذخریاش که از سال ۲۰۰۷ این پروژه را با بازیگران و کارگردانان سرشناس جهان که جایزه یک عمر دستاورد سینمایی را از جشنواره کارلو وی واری دریافت کرده اند، شروع کرده است.

در سال های قبل وی با سینماگرانی چون میلوش فورمن، دنی دویتو و هاروی کیتل این فیلم های کوتاه تبلیغاتی را ساخت. امسال نیز وی «یرژی منزل» کارگردان بزرگ سینمای چک و از پیشگامان موج نوی سینمای این کشور و جان مالکوویچ بازیگر سرشناس آمریکایی را به عنوان سوژه کار خود انتخاب کرده است.

در یکی از این کلیپ ها، یرژی منزل را در اتاق کارش می بینیم که پشت میزش نشسته است و در حالی که زیرچشمی خدمتکار خانه را که سرگرم گردگیری وسایل اتاق است دید می زند، وانمود می کند که در حال خواندن کتاب است. بعد او از خدمتکار که دامن کوتاهی پوشیده می خواهد که کمی بالاتر را تمیز کند و وقتی خدمتکار برای این کار از چهارپایه ای بالا می رود، او از پشت گوی بلورین جشنواره که به عنوان یک عمر دستاورد سینمایی اش دریافت کرده، به باسن دخترک نگاه می کند که در نظر او برهنه به نظر می رسد. این کلیپ سیاه و سفید کوتاه آنگاه با برهم خوردن تعادل صندلی یرژی منزل و افتادن او به پایان می رسد.

در کلیپ دیگر، جان مالکوویچ را می بینیم که صندلی عقب تاکسی نشسته است و گوی بلورین جشنواره در کنارش دیده می شود. به نظر می رسد که او تازه از فستیوال برگشته است و راننده تاکسی که مردی هندی است با لهجه بامزه انگلیسی اش از او در باره جایزه ای که گرفته است سوال می کند. راننده که جان مالکوویچ را نشناخته است، سعی می کند، هویت او و نوع جایزه ای را که گرفته است حدس بزند. اول می پرسد که آیا برای بهترین بازیگر مرد گرفته است. بعد می پرسد که برای بهترین کارگردانی گرفته است.

اما بعد خود مالکوویچ توضیح می دهد که این جایزه به خاطر یک عمر دستاورد سینمایی به او تعلق گرفته است و طنز ماجرا زمانی به اوج خود می رسد که راننده با گفتن یک « اوه» بزرگ اعصاب مالکوویچ را به هم می ریزد. مالکوویچ با پرخاش از او می پرسد که آیا این «اوه» به معنی به پایان رسیدن دوره بازیگری و تمام شدن دوران سینمایی اوست؟ و هرچه راننده بیچاره که حسابی ترسیده است، زور می زند تا موضوع را سرهم بندی کرده و او را آرام کند، بیشتر اسباب خنده تماشاگر را فراهم می کند.

نکته جذاب و دیدنی کار ذخریاش، علاوه بر، سیاه و سفید بودن کلیپ ها و طنز زیبایی که در این کلیپ ها وجود دارد، در استفاده خلاقانه او از گوی بلورین جشنواره در هر یک از کلیپ هاست.

تقدیر از جود لا

جود لا شاید سرشناس ترین چهره سینمایی جشنواره کارلو وی واری امسال بود. او تنها بر روی فرش قرمز ظاهر شد و تماشاگران جشنواره که منتظر دیدن ستارگان دیگر سینما هم بودند، وقتی نا امید شدند همه شور و هیجان خود را نثار او کردند.

در سالن نمایش کاخ جشنواره نیز، بعد از پخش کلیپ هایی از فیلم های مختلف جود لا، وی گوی بلورین جشنواره را به خاطر فعالیت های بازیگری اش در سینما از دست های یرژی بارتوشکا مدیر جشنواره کارلو وی واری دریافت کرد. جود لا در این مراسم از فیلم آینده خود خبر داد که فیلمی سه بعدی است که مارتین اسکورسیزی کارگردان نامدار سینما آن را کارگردانی می کند.