به روز شده:  16:42 گرينويچ - دوشنبه 16 اوت 2010 - 25 مرداد 1389

ادبیات جهان

باشگاه کتاب بی‌بی‌سی، میزبان بزرگان ادبیات جهان

بیش از هفت سال است که در شبکه رادیو جهانی بی بی سی برنامه ای پخش می شود که حاصل مهمانی ویژه‌ای است با حضور نویسنده‌های صاحب‌نام. نویسنده‌هایی که فقط در بریتانیا یا آمریکا شناخته شده نیستند و اثر یا آثارشان به زبان‌های مختلفی در دنیا ترجمه شده است؛ به همین دلیل شنیدن حرف‌هایشان نه فقط برای مخاطب بریتانیایی و آمریکایی، بلکه برای مخاطبان بسیاری از کشورهای دنیا جذاب است.

این برنامه که باشگاه جهانی کتاب بی بی سی نام دارد، به شکل پرسش و پاسخ برگزار می شود. میزبانش هریت گیلبرت، از مجریان باسابقه بی بی سی است و سوالات از نویسنده را نه فقط خودش بلکه جمعی از حاضران در جلسه و کتابخوان‌هایی از سراسر دنیا هم می پرسند. سرویس جهانی رادیو بی بی سی چهل و هشت میلیون نفر شنونده دارد.


مدت‌ها بود که می خواستم از نزدیک‌تر با این برنامه آشنا شوم. ای‌میلی به صفحه باشگاه کتاب بی بی سی زدم و خواستم در یکی از برنامه‌هاشان شرکت کنم.

در سایت خوانده بودم که ریچارد فورد، داستان نویس بزرگ آمریکایی و خالق آثاری چون مجموعه داستان راک اسپرینگز و رمان روز استقلال مهمان هفته است. اما دیر خبردار شدم و روزی که کارن هولدن، سردبیر این برنامه را در ساختمان بی بی سی دیدم گفت که چند دقیقه پیش، از همین جلسه برگشته است.

قرار شد تاریخ جلسه بعدی باشگاه را به من خبر بدهد. جلسه بعدی با حضور باربارا کینگسالور برگزار می شد.

مهمان ها

در فهرست مهمانان باشگاه، نام بسیاری از نویسنده های جهانی به چشم می خورد. برخی از آنها در ایران هم شناخته شده‌اند و آثارشان ترجمه و با اقبال رو به رو شده‌اند.

نویسنده‌هایی چون امبرتو اکو (نویسنده نام گل سرخ)، کازوئو ایشی گورو (خالق آثاری چون بازمانده روز)، کارلوس فوئنتس (نویسنده آئورا و مرگ آرتیمو کروز)، ایزابل آلنده (نویسنده خانه ارواح)، دوریس لسینگ (برنده جایزه نوبل)، تریسی شوالیه (نویسنده دختری با گوشواره مروارید)، مارگارات اتوود (برنده جایزه بوکر)، یان مک ایوان (نویسنده مکافات) و پائولو کوئیلو (نویسنده کیمیاگر).

محسن حمید، جان ایروینگ، پی دی جیمز، امی تان و ویکرام ست از دیگر مهمان های این باشگاه بوده اند.

نویسنده‌ها در طول برنامه و در خلال حرف‌هایشان درباره کتابشان، به موضوعات بزرگ‌تری مثل زندگی، جامعه، ادبیات، نویسنده های محبوبشان و خیلی چیزهای دیگر هم می پردازند و این برای علاقمندان به ادبیات و نویسندگی، کم جاذبه ندارد.

یکی دیگر از آنها کورت ونه‌گات، نویسنده فقید آمریکایی و خالق رمان سلاخ خانه شماره پنج بود.

بعدتر در گفت و گو با کارن هولدن متوجه می شوم که کورت ونه‌گات را در نیویورک دیده اند و گفت و گو با او تنها چند هفته پیش از مرگش انجام شده است.

به کارن می گویم: "پس برنامه های باشگاه فقط در لندن برگزار نمی شود." می گوید: "نه، چند بار هم در نیویورک برگزار شده است."

می پرسم: "در فهرست نویسنده ها تقریبا نام همه چهره های شاخص و زنده دنیای ادبیات دیده می شود. آیا نویسنده ای هست که هنوز موفق به میزبانی او نشده باشید؟"

نام فیلیپ راث را می برد و گارسیا مارکز را. می گوید دلیلش عمدتا گرفتاری نویسنده ها بوده است.

از کارن می‌پرسم: "چه چیزی گفت‌وگوها را جذاب می کند؟"

می گوید که وقتی نویسنده ای از لاکش بیرون می آید و جز درباره کتابش، از خودش و زندگی اش و تجربه های شخصی اش حرف می زند، جلسه خیلی جذاب می شود.

می پرسم:"جذاب ترین گفت و گوها با که بود؟"

می گوید: "جیمز الروی."

جیمز الروی نویسنده ای آمریکایی است که پانزده سال روی کتابش، روزنامه آمریکایی (American Tabloid) کار کرده. این کتاب وقایع نگاری داستانی تاریخ آمریکاست.

می پرسم: "بیشترین استقبال از چه کتابی شد؟"

هریت گیلبرت و بارابارا کینگسالور در پایان برنامه

نام خالد حسینی و رمانش بادبادک‌باز را می برد. می‌گوید: "بیشترین سوال ها برای کتاب بادبادک‌باز به دست ما رسید."

اولین گفت و گو با که بود؟

حنیف قریشی.

حنیف قریشی نویسنده پاکستانی - بریتانیایی است و برخی از رمان‌های او از جمله نزدیکی و تعدادی از داستان‌های کوتاهش در ایران هم ترجمه و چاپ شده است.

می پرسم: "جدید ترین کتاب نویسنده را برای گفت و گو انتخاب می کنید؟"

می گوید: "معیار ما کتاب تازه نویسنده نیست، چون ممکن است خیلی از شنونده‌ها آن را نخوانده باشند یا حتی به زبان خودشان هنوز ترجمه نشده باشد."

درست می گوید. در ضمن، تازه‌ترین کتاب یک نویسنده لزوما بهترین کتابش هم نیست.

"در فیس بوک هم صفحه دارید؟"

"بله. شش ماهی می شود. تا الان بیش از دوهزار نفر عضو شده اند."

برای رفتن به صفحه باشگاه کتاب بی‌بی‌سی در فیس‌بوک اینجا را کلیک کنید

روند تولید برنامه

روند تولید برنامه های باشگاه کتاب بی بی سی به این صورت است که در پایان هر برنامه، و در وبسایت این باشگاه، مهمان بعدی برنامه اعلام می شود و از علاقمندان خواسته می شود سوال های خود را به ایمیل باشگاه کتاب بفرستند.

سردبیر برنامه گفت که ترجیح می دهد برخی از سوال ها که خوبتر و جالبتر باشند با صدای خود پرسش کننده مطرح شوند. بنابراین با پرسش‌کننده تماس می گیرند و سوالش را ضبط می کنند. سوال‌ها بعدتر در طول جلسه یا از زبان هریت گیلبرت یا از زبان پرسشگران مطرح می شود و مهمان برنامه همان جا پاسخ می دهد.

معرفی کتاب را خود هریت گیلبرت می نویسد. خانم گیلبرت در مقدمه هر برنامه در چند جمله فضای رمان، ویژگی های مهمش و آنچه آن را به اثری جهانی و شاخص تبدیل کرده برمی شمرد. خانم گیلبرت نقدنویس بسیار خوبی است و سوال های خودش هم در بازکردن یخ نویسنده و نشان دادن نگاه او به دنیا و اثرش موثر است.

هریت گیلبرت در طول برنامه، یکی دو بار از نویسنده می خواهد که بخشی از داستانش را بخواهد. گاهی خودش بخشی را پیشنهاد می کند و گاهی انتخاب آن را به عهده نویسنده می گذارد.


پرسش و پاسخ

باربارا کینگسالور درباره ادبیات، تاریخ، جامعه و مذهب سخن گفت

جلسه پرسش و پاسخ با باربارا کینگسالور استثنائا در کلیسای کوچکی به نام Jesus Centre برگزار می‌شود چون فضای کتابی که بناست درباره‌اش گفت‌وگو کنند، بی‌ارتباط با کلیسا، کتاب‌های مقدس و تاریخ نیست. نام کتاب باربارا کینگسالور "Poisonwood Bible" است و تاکنون به بیش از ده زبان ترجمه شده و میلیون ها نسخه از آن در سراسر دنیا به فروش رسیده است.

در طول جلسه، تلفن هایی از کسانی در جاهای مختلف دنیا پخش می شود و خانم کینگسالور پاسخ می دهد.

کینگسالور در طول این برنامه از نگاهش به ادبیات می گوید، از دیدگاهش درباره اسم‌گذاری برای کتاب ها، از حالش در روزهایی که به نوشتن این کتاب مشغول بوده، و از تحقیقات مفصلی که کرده است.

از اینکه یک روز تمام در باغ وحشی منتظر نشسته تا ببیند ته حلق جانوری که در رمان درباره‌اش حرف می زند چه رنگی است. از اینکه داستان را بخش‌بخش برای چند دوست و اعضای خانواده‌اش می خوانده و از آنها می‌خواسته حدس بزنند که بعدش چه می‌شود، و بعد راهی جز آنچه آنها حدس می‌زده‌اند پیش پای شخصیت‌ها می‌گذاشته تا داستانش همچنان غافلگیرکننده پیش برود.

کینگسالور از تاثیر خانواده‌اش بر نویسندگی حرف می زند. بعد به کسانی در میان حضار اشاره می کند. همه بر می گردند تا شوهر و دو فرزند نویسنده را که همراه او از آمریکا به لندن آمده‌اند، ببینند.

حرف‌های جلسه باربارا کینگسالور و سوال‌های آدم‌های مختلف از گوشه و کنار دنیا برایم جالب است.

می‌بینم که دغدغه آدم‌ها چقدر شبیه هم است و از اینکه می بینم همه درباره چیزی واحد حرف می زنند به هیجان می‌آیم. با خود فکر می‌کنم بخشی از جاذبه نویسندگی همین است که تو حرف و احساست را با معلوم نیست چند هزار یا چند میلیون نفر قسمت می‌کنی.

امبرتو اکو، ریچارد فورد، گونترگراس، ایزابل آلنده، دوریس لسینگ، کازوئو ایشی گورو، کارلوس فوئنتس، تریسی شوالیه و مارگارات اتوود از مهمانان باشگاه کتاب بوده‌اند

نویسنده‌ها در طول برنامه و در خلال حرف‌هایشان درباره کتابشان، به موضوعات بزرگ‌تری مثل زندگی، جامعه، ادبیات، نویسنده های محبوبشان و خیلی چیزهای دیگر هم می پردازند و این برای علاقمندان به ادبیات و نویسندگی، کم جاذبه ندارد.

از سردبیر برنامه می پرسم: "آیا برای آثار کلاسیک هم برنامه هایی ترتیب داده اید که از نویسنده ها بخواهید درباره آنها حرف بزنند؟"

می گوید: "بی بی سی برنامه های مختلفی درباره آثار کلاسیک دارد. مثلا در شبکه چهار بی بی سی چندین برنامه ساخته شده و می شود. اما خیلی وقت‌ها نویسنده‌ها به اقتضای موضوع، خودشان درباره آثار کلاسیک و اهمیتشان حرف می زنند."

به نظرم این جوری جالبتر هم هست و تاثیر بیشتری هم دارد. شنونده در این فرایند طبیعی، ممکن است اشتیاق بیشتری هم به آثار کلاسیک پیدا کند.

ایران کجاست؟

به سردبیر برنامه می گویم: "در ایران بسیاری از این نویسنده‌ها شناخته شده‌اند. آیا تا به حال از ایران هم ایمیل یا سوالی رسیده؟"

می گوید: "نه. و چه خوب است که از مخاطبان ایرانی بخواهید شرکت کنند."

در میان مهمان‌های باشگاه، اسمی از هیچ نویسنده ایرانی نمی بینم. دلیلش را از کارن هولدن می پرسم.

می گوید: "بخش زیادی از این موضوع برمی گردد که آثار ایرانی زیاد ترجمه نشده اند وگرنه مطمئنم که نویسنده‌های ایرانی هم کتاب‌های خوبی نوشته‌اند. اگر اثر خوبی را می شناسید به ما معرفی کنید."

البته خودش به کتاب لولیتاخوانی در تهران اشاره می‌کند.

اما در عوض، از پاکستان و افغانستان نویسنده‌هایی به این مهمانی کتاب آمده‌اند. مهمان بعدی این برنامه کامیلا شمسی است، رمان نویس پاکستانی و نویسنده رمان نمک و زعفران.


برای شنیدن گفت و گوها و با خبر شدن از مهمان بعدی باشگاه و فرستادن ایمیل و سوالاتتان به این صفحه بروید.

تنها کافی است انگلیسی بدانید تا از شنیدن حرف نویسنده‌ها لذت ببرید. اما به هر حال شنیدن صدای نویسنده‌های محبوب، خالی از لطف نیست. شاید این هم انگیزه‌ای باشد برای یادگیری انگلیسی، برای آنها که نیاز به انگیزه دارند.

آلبوم عکس؛ هریت گیلبرت و مهمانان باشگاه کتاب بی‌بی‌سی

  • ریچارد فورد، نویسنده راک اسپرینگز و روز استقلال
  • گونتر گراس، نویسنده "طبل حلبی" و برنده جایزه نوبل
  • لیونل شریور، نویسنده آمریکایی برنده جایزه اورنج و خالق کتاب "باید درباره کوین با هم حرف بزنیم"
  • نوال السعداوی، نویسنده و فمینیست مصری
  • باربارا کینگسالور
  • باربارا کینگسالور
  • چیماماندا آدیچی، نویسنده "نیمی از یک خورشید زرد"
  • با کارلوس رویز زفون، نویسنده اسپانیایی "سایه باد"

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.