سينمای ايران در جشنواره فیلم مونترآل

Image caption پوستر جشنواره فیلم مونترال 2010

سی و چهارمین جشنواره فیلم مونترال که از بیست و ششم اوت آغاز به کار کرده بود، دوشنبه (ششم سپتامبر) با نمایش فیلم فرانسوی پرنسس مونپانسیه به کارگردانی برتران تاورنیه، به کار خود پایان داد.

پرنسس مونپانسيه، که نخستين بار در بخش مسابقه اصلی جشنواره کن امسال به نمايش درآمد، داستانی عاشقانه را به تصویر می‌کشد که اواسط سال‌های 1500، در فضای جنگ‌های مذهبی بین کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها در فرانسه روی می‌دهد.

سرژ لوسیک، رئیس جشنواره مونترال درباره تاورنيه فرانسوی گفت: "برتران تاورنیه نه تنها یک کارگردان بزرگ، بلکه دائره‌المعارف زنده سینماست."

جشنواره فیلم مونترال یکی از مهم ترین جشنواره های فیلم کاناداست که اهمیت خاصی برای فیلم ها و سینماگران مستقل قائل است.

امسال 20 فیلم بلند و 16 فیلم کوتاه از 24 کشور مختلف جهان، در بخش مسابقه جهانی اين جشنواره شرکت داشته اند.

فيلم فصل باران های موسمی نخستین فیلم بلند مجید برزگر سینماگر جوان ایرانی، به همراه فیلم دو اپیزودی طهران ، تهران به كارگردانی داریوش مهرجویی و مهدی كرم‌پور، تنها نمایندگان سینمای ایران در بخش مسابقه فيلم های اول و بخش «سينمای معاصر جهان» این جشنواره بودند.

علاوه بر اين دو فيلم، فیلم ایرانی - آمریکایی همسایه به کارگردانی نغمه شیرخان سينماگر ايرانی مقيم آمريکا و به تهیه کنندگی امیر نادری، از جمله فيلم های ديگر بخش مسابقه فيلم های اول اين جشنواره بود.

در بخش مسابقه اصلی نيز فيلم هايی از سينماگران سرشناس جهان شرکت داشت از جمله فلامینکو، فلامینکو به کارگردانی کارلوس سائورا سينماگر سرشناس اسپانيايی، بعد از ظهرهای من با مارگریت به کارگردانی ژان بکر، عروسی سه‌طرفه ژاک دویون و فیلم یک زن، یک اسلحه و یک مغازه رشته فرنگی ساخته ژانگ ییمو.

Image caption برتران تاورنیه

ریاست هیئت داوران بخش مسابقه اصلی به عهده بیلی آگوست، کارگردان برجسته دانمارکی و سازنده فیلم‌ مشهور پله فاتح بود.

ایرنه بیگناردی، مدیر سابق جشنواره فیلم لوكارنو، مروان حامد، فیلم‌ساز مصری، ایگور مینایف، فیلم‌ساز اوكراینی‌تبار فرانسوی، آن ماری كادیكس، بازیگر فرانسوی‌ زبان كانادایی، ادوارد مولینارو، مدیر رسانه‌ای فرانسوی، از ديگر اعضای هیئت داوران این جشنواره بودند.

جشنواره مونترال همچنین امسال از ناتالی بای بازیگر 62 ساله فرانسوی، تقدیر به عمل آورد.

ناتالی بای تاکنون 9 بار نامزد دریافت جایزه فرانسوی سزار (معادل فرانسوی اسکار) بوده و چهار بار برنده این جایزه شده است. وی در سال 1999 به خاطر بازی در فیلم کار عشق برنده جایزه بهترین بازیگر زن از جشنواره ونیز شد. از جمله فیلم‌های ناتالی بای می‌توان به نجات زندگی، بازگشت مارتین گر، توازن، یک رابطه عجیب و اگر می‌توانی من را بگیر اشاره کرد.

علاوه بر ناتالی بای، جشنواره مونترال امسال از استفانيا ساندرلی، بازيگر مشهور ايتاليایی، نيز به خاطر يک عمر فعاليت سينمایی اش تقدير کرد.

نمايندگان سينمای ايران در مونترال

سال گذشته فیلم آتشکار ساخته محسن امیریوسفی (که تاکنون اجازه نمايش در ايران را نيافته است)، در جشنواره مونترال شرکت داشت که برنده جایزه نوآوری در سینما از این جشنواره شد.

امسال نيز دو فيلم فصل باران های موسمی و طهران، تهران، سه نمایش پی درپی در اين جشنواره داشتند که هر دو فيلم مورد استقبال وسيع مخاطبان کانادایی و ايرانيان مقيم مونترال قرار گرفتند.

فصل باران های موسمی را منوچهر شاهسواری با مشارکت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی تهيه کرده است.

مجید برزگر، کارگردان اين فيلم در گفتگوی تلفنی با بی بی سی، از برخورد تماشاگران کانادایی با فيلم خود ابراز رضايت کرد اما گفت که بيشتر تماشاگران ايرانی همچنان دنبال برداشت های سياسی از فيلم های ايرانی اند و هنگامی که فيلمی اين ويژگی را ندارد، دلسرد می شوند.

به گفته او استقبال تماشاگران کانادایی از فيلم او خیلی خوب بود و فيلمبرداری خوب، فضای شهری تهران امروز و سبک بصری فيلم بيشتر آنها را تحت تاثير قرار دارد. به گفته آقای برزگر، استقبال تماشاگران از فيلم او و فيلم طهران، تهران به حدی بود که مسئولان جشنواره تصميم گرفتند برای هر دو فيلم يک نمایش فوق العاده ترتيب دهند.

Image caption نمایی از فیلم فصل باران های موسمی

فصل باران های موسمی نمونه ای از سينمای مدرن شهری ايرانی است و داستان زندگی نوجوانی 16 ساله به نام سينا از طبقه متوسط جامعه را روايت می کند که پدر و مادر او در آستانه جدایی اند و پسرک را بر سر دو راهی انتخاب می گذارند تا تصميم بگيرد با کداميک از آنها زندگی کند.

فيلم شخصيت محور است و تماما از نگاه سينا فيلمبرداری شده است و از نظر فضا سازی و ويژگی های تصويری، يادآور کار سينماگران مدرن اروپايی به ويژه کريشتوف کيشلوفسکی است.

فصل باران‌های موسمی نخستين بار سال گذشته در جشنواره فيلم فجر تهران به نمایش درآمد و مورد استقبال منتقدان ايرانی قرار گرفت.

هوشنک گلمکانی منتقد فيلم سرشناس ايرانی و سردبیر مجله فيلم، پس از تماشای فيلم در جشنواره فيلم فجر، آن را از نظر مضمون و ساختاری ستود و با ستايش از کارگردانی مجید برزگر نوشت: نام مجید برزگر را هم باید به فهرست فیلم‌سازانی که منتظر کارهای تازه‌شان می‌مانیم، اضافه کنیم.

فصل باران های موسمی همچنين نامزد بهترین کارگردانی فیلم اول در چهاردهمین جشن بزرگ سینمای ایران شده است.

فيلم همسایه، نخستين فیلم بلند داستانی نغمه شیرخان ، فیلمساز جوان ایرانی است که از 5 سالگی در آمریکا زندگی می کند و فارغ التحصيل فيلمسازی از دانشگاه بوستون است.

وی نویسندگی و کارگردانی این فیلم را شخصا برعهده داشته و ساخت موسيقی آن نیز برعهده محسن نامجو بوده است.

همسایه، روایت زندگی 5 نسل از زنان ايرانی مهاجر در غرب است. شیرین ( آزیتا صاحب‌جم )، زن میانسالی است که در ونکوور کانادا زندگی می‌کند و همواره در حسرت چیزهای از دست‌ رفته است تا این که در یک ملاقات تصادفی با همسایه جدیدش لیلا ( تارا ناظمی ) آشنا می شود و علیرغم استقبال سرد لیلا ، سعی می کند با او رابطه برقرار کند.

نغمه شیر خان در باره اين فيلم خود گفته است: "این اولین فیلم بلند داستانی من است . همیشه دوست داشته‌ام فیلمی در مورد واکنش‌های زندگی بسازم. درباره مواردی که تابحال تعریف نشده و مبهم مانده است. سینما برای من یعنی نشان دادن زندگی پرتنش است. سینما برای ما طراوت و روشنایی و حرکت ایجاد می‌کند."

این کارگردان جوان در ادامه حرف هايش می‌گوید: "اغلب احساس می کنم بین دو دنیا سرگردان و شناورم. در همسایه می‌خواستم زندگی زنانی را که در تنهایی به سر می‌برند، نشان دهم و فیلمی به زبان فارسی با تصاویری از زنان ایرانی و کارآکترهایی چند نژادی، با فرهنگ‌ها و اسلوب های متفاوت بسازم."

علاوه بر اين فيلم ها، فیلم کوتاه میهمانی زیر آب ساخته بابک امینی نیز در بخش مسابقه فیلم‌های کوتاه امسال به نمایش درآمد.

مرور آثار جعفر پناهی

جشنواره مونترال، امسال مروری داشت بر فیلم های جعفر پناهی سینماگر سرشناس ایرانی. پناهی که سال گذشته ریاست هیئت داوران این جشنواره را به عهده داشت، امسال به خاطر ممنوع الخروج بودن نتوانست در این جشنواره حاضر شود. وی سال گذشته در همراهی با «جنبش سبز» و در اعتراض به سرکوب مخالفان دولت در ایران، با شال سبز بر فرش قرمز جشنواره مونترال ظاهر شد.

جعفر پناهی، روز چهارشنبه گذشته (دهم شهريور) در نامه ای که به جشنواره فيلم ونيز فرستاد، اعلام کرد که با وجود آزادی از زندان، اجازه شرکت در جشنواره های جهانی سينمایی را ندارد.

جعفر پناهی در اين نامه نوشته بود: "به رغم آزادی (از زندان)، من همچنان آزاد نيستم که به خارج کشور سفرکرده و در فستيوال های فيلم شرکت کنم."

کارگردان فيلم های دايره و آفسايد همچنين در نامه خود تصريح کرده بود که طی پنج سال گذشته به طور رسمی اجازه ساختن فيلم نداشته است.

Image caption ژرار دوپاردیو، در جشنواره فیلم مونترال، کارگاه بازیگری برگزار کرد

سرژ لوسیک، رئیس جشنواره فيلم مونترال در پیام خود به مناسبت آغاز جشنواره درباره پناهی گفت: "ما خوشحالیم که برنامه مرور بر آثار پناهی را به خاطر استعداد فوق العاده اش ترتیب دادیم."

از جعفر پناهی پیش از این فیلم کوتاه گره گشايی از مجموعه پانزده اپيزودی «فرش ایرانی»، در سال 2007 در جشنواره فيلم مونترال به نمایش درآمد.

کارگاه آموزش بازیگری ژرار دوپاردیو

ژرار دوپاردیو بازیگر نامدار سینمای فرانسه، امسال کارگاهی با عنوان «مسترکلاس بازیگری» در جشنواره فیلم مونترال برگزار کرد.

آقای دوپاردیو، با فیلم جنجالی و غیرمتعارف معشوقه ساخته باربه شرودر در سال 1973 وارد سینما شد و در طول نزدیک به چهار دهه فعالیت خود در سینمای فرانسه، در نقش هایی به یادماندنی ظاهر شد و استاندارد تازه ای از بازیگری در سینما ارائه کرد. وی با کارگردان های برجسته ای چون فرانسوا تروفو، ژان لوک گدار، برناردو برتولوچی، ریدلی اسکات و کلود شابرول همکاری کرده است.

ژرمینال، دانتون، گرین کارت، 1900، و آخرین مترو از جمله فیلم هایی است که دوپاردیو در آن ها بازی کرده است.

دوپاردیو در سال 1983 جایزه بهترین بازیگر جشنواره فيلم مونترال را به خاطر بازی درخشانش در فیلم دانتون ساخته آندره وایدا دریافت کرد.