به روز شده:  16:21 گرينويچ - چهارشنبه 20 اکتبر 2010 - 28 مهر 1389

عروس ایل ترکمن در آپارات

برای پخش این فایل، نرم افزار "جاوا اسکریپت" باید فعال شود و تازه ترین نسخه "فلش" نیز نصب شده باشد

پخش با "ریل پلیر" یا "ویندوز میدیا پلیر"

این هفته در آپارات فیلم "عروس ایل ترکمن" ساخته مستند ساز با سابقه ایرانی " کیومرث درم بخش"به نمایش در می آید.

ترکمن های ایران به سه چیز شهره اند. اسب و آلاچیق و آوازهایشان.

ترکمن‌های ایران در جنوب شرقی دریای خزر و در منطقه ترکمن‌صحرا زندگی می کنند. به غیر از ترکمنستان که مرکز اصلی آنان است، در افغانستان نیز حدود یک میلیون ترکمن زندگی می‌کنند که از اقوام مهم این کشورند.

طبیعت همیشه نقش اصلی را در زندگی این قوم داشته است. البته گذر ایام خیلی از آنها را در دو سه دهه اخیر شهرنشین و مدرن کرده است. نقش و رنگ های ویژه ترکمن همچون آیین هایشان به تدریج رنگ می بازد. این هفته نگاهی می کنیم به ترکمن های ایران با فیلم"عروس ایل ترکمن".

درباره فیلم:

نمایی از فیلم عروس ایل ترکمن ساخته کیومرث درم بخش

نمایی از فیلم عروس ایل ترکمن

فیلم "عروس ایل ترکمن" داستان " آراز" پسر ترکمنی است که به پدرش قول می دهد که در قبال آموزش فنون اسب سواری و نیز قرض دادن اسب اصیلش به او، وی در مسابقه اسب دوانی برنده شود و با پول حاصل از آن برای پدرش عروسی زیباروی از ایل همسایه بگیرد. این ماجرا محملی است که فیلمساز از طریق آن به نمایش نقشها، بافته ها، آوازهای عاشقانه، لالائی ها، طبیعت، فرهنگ و باورهای ایل ترکمن بپردازد و ما را با آداب و آیین هایشان آشنا کند.

ویژگی فیلم:

"عروس ایل ترکمن" فیلمی داستانی است که با عناصر مستند ترکیب شده است. در این فیلم جذابیت های بصری و طبیعی منطقه خیلی خوب مورد توجه فیلمساز بوده و حاصل کار تصاویر کارت پستالی و اتو کشیده است. همه چیز از قبل طراحی شده و شیک و کاملا توریستی است، آنقدر که گاه تصنعی به نظر می رسد.

فیلمساز در فیلم تلاش داشته تا با به کارگرفتن یک گره داستانی در فیلم، ببینده را جذب خودش کند و در عین حال در کنارش به آیین ها و رسوم ترکمن ها بپردازد. او هر جا هم که لازم می بیند از گفتار متن استفاده می کند و این ساختار، ترکیب کمتر استفاده شده ای است. از طرف دیگر در بخش هدایت نابازیگران هم به نظر می آید که فیلمساز توفیق چندانی نداشته است و یا این که اصلا برایش بازی ها مهم نبوده است و بیشتر در پی به تصویر کشیدن آداب و رسوم و فرهنگ ترکمن است.

بهر حال درشرایطی که یافتن اقوام ترکمن، بدون داشتن ابزارهای مدرن امروز کار سختی است، فیلمساز تصویر خوب و چشم نوازی از ترکمن های ایران و آیین هایشان به دست می دهد.

نگاه ویژه کارگردان

ایل ترکمن در حقیقت بخشی از جمعیت ترکمنستان است که به شمال خراسان ایران مهاجرت کرده اند. ساکنین ایرانی این قوم همواره سعی کرده اند که اقوام دیگرشان در آنسوی مرزها را به ایران بکشند.

ازدواج رسمی درون قومی برای آنان است. به بیگانه عروس نمی دهند. یکی از بزرگترین پرورش دهندگان اسب در جهان هستند. بچه ها در این قوم از سن ۶-۷ سالگی در قالب "چابک سوار" اسب سواری یاد می گیرند و در مسابقات اسب سواری شرکت می کنند. اینها در رسومشان با "شمن" که ریشه در همان جادوگران و وردخوانان افریقایی دارد، بیماران خود را مداوا می کنند.

کیومرث درم بخش در کنار ترکمن ها کارگردان فیلم عروس ایل ترکمن

کیومرث درم بخش در کنار ترکمن ها

یکی ازچیزهایی که خیلی روی فرهنگ ترکمنها تاثیر گذاشته و به این سبب آنها را به موجودات تقریباً فرهیخته ای تبدیل کرده، وجود شاعری در حد حافظ برای ما ایرانیها، به نام" مختوم قلی"در تاریخ ادب آنها است.
تولید این فیلم سه ماه طول کشید. همسرم "ثریا درم بخش" نقش عمده ای در تهیه و تولید این فیلم داشت.

بدون وجود او نزدیک شدن و ارتباط با زنان ترکمن و تهیه لباس آنان و تدارک مراسمی همچون عروسی و خواستگاری و غیره ناممکن بود. فیلم با این تعلیق به پیش می رود که "آراز" علیرغم رسم آنجا برای مادرش هوو بیاورد ولی در آخر در می یابیم که این جز یک شوخی کلامی بیش نیست. واژه "عروس" و "اسب" در زبان ترکمنها به یک معناست.

درباره کارگردان:

فیلم"عروس ایل ترکمن "ساخته "کیومرث درم بخش" است، فیلم ساز با تجربه و پیشکسوت ایران که فیلم های متعددی درباره اقوام مختلف قشقایی، شاهسون و ترکمن در ایران ساخته است.

"کیومرث درم بخش " ۶۵ ساله و تحصیل کرده سینما در فرانسه است. اوپس از بازگشت به ایران با تلویزیون وقت همکاری کرد و اولین فیلمش" جرس" درباره شتربانان در آن زمان بسیار مورد توجه قرار گرفت. از او فیلم داستانی به نام" بوف کور" بر اساس داستان معروف" صادق هدایت " ساخته، فیلمی بسیار شناخته شده است. "کیومرث درم بخش" همچنین فیلم" سفر بهاری" را درباره زندگی "صادق هدایت" با بازی" پرویز فنی زاده" ساخته و فیلم های خوب و مستند موفق دیگری هم در کارنامه حرفه ای خود دارد از جمله فیلم "کسوف".

"عروس ایل ترکمن" صدمین فیلم آقای درم بخش است و در سال ۱۳۸۴ ساخته شده است.

مروری بر فیلم هفته گذشته:

درباره فیلم رودخانه هنوز ماهی دارد:

رودخانه هنوز ماهی دارد حکایت تلاش یک استاد دانشگاه برای جلب توجه ها به محیط زیست از طریق حکاکی بر روی سنگ ها در حاشیه رودخانه هاست.

ماهی و آب معنا و منشا زندگی به حساب می آیند. ولی پدیده گرم شدن زمین، آلودگی ها ی محیطی، کم آبی، جنگ ها و بحران های انسانی و طبیعی در سراسر جهان، زندگی در کره زمین را با خطر رو به رو کرده است. دکتر احمد نادعلیان با کشیدن تصاویر مختلف بر سنگ در جویبارها و رودخانه های ایران و خیلی جاهای دیگر به دنبال این است که به آدم ها یادآوری کند که ماهی ها و آب ها هنوز زنده هستند و باید مراقبشان بود. او اسطوره های قدیمی و نشانه های بدوی را یک بار دیگر به حاشیه زندگی روزمره انسان امروز وارد میکند و سعی دارد که با ساده ترین خطوط و عناصر انسان را به طبیعت نزدیک تر کند.

احمد نادعلیان؛ یکی از چهره های شناخته شده هنر محیطی در عرصه بین المللی است. او بیشتر عمرش را در طبیعت می گذراند، به گوشه و کنار جهان سفر می کند و آثارش را در کشورهای مختلف اجرا درمی آورد. آثار او در بیش از ۴۰ کشور دنیا پراکنده هستند. او هزاران سنگ کوچک و بزرگ را با تصاویر ماهی، خرچنگ، چهره ، دست و پا کنده کاری کرده و در گوشه و کنار جهان یا روی زمین به جا گذاشته یا دفن کرده و یا به داخل آب انداخته است. " فیلم رودخانه هنوز ماهی دارد"، تصویری است از تلاش های این هنرمند.

این فیلم ساخته مجتبی میرطهماسب است. مستند ساز با تجربه ای که کارهای خوب و به یاد ماندنی را در عرصه سینمای مستند در ایران انجام داده و در انتخاب موضوعات فیلم هایش معمولا سراغ موضوعات جذاب و دست نخورده رفته است. او در این فیلم همراه با احمد نادعلیان به سراغ ماهی های سنگی رودخانه می رود و ماحصل فیلمی دیدنی است.

یادداشت احمد نادعلیان درباره فیلم رودخانه هنوز ماهی دارد:


"نقش من زندگی کردن بود"

در هفته ای که گذشت بسیاری از دوستان به روش های گوناگون با من از فیلمی سخن گفتند که در بخش مستند یکی از شبکه های تلویزیونی خارج از کشور پخش شد. من به آن شبکه دسترسی نداشتم. از روزنه اینترنت فیلم را در ابعاد کوچک دیدم. بدینوسیله از مسئولین و کارشناس آن برنامه تشکر می نمایم.

اغلب دوستان به من نوشتند که "فیلم شما را دیدیم". به منظور نادیده گرفتن و تقدیر از زحمات دوستم آقای میرطهماسب این یاداشت را می نویسم و نکاتی را یاد آور می شوم.

 نمایی از فیلم رودخانه هنوز ماهی دارد ساخته مجتبی میرطهماسب

نمایی از فیلم رودخانه هنوز ماهی دارد ساخته مجتبی میرطهماسب

فلیم با زحمات و سرمایه گذاری آقای میرطهماسب و همراهی گروه ایشان ساخته شد. نقش من زندگی کردن بود. سعی می کنم لیاقت آن چهره ای را داشته باشم که در فیلم معرفی شده بود. کار من زحمت دارد ولی زحمت مضاعف آقای میرطهماسب این بود که علاوه بر زحمت در آن زمان هزینه سنگینی را متحمل شدند و ماه های زیادی قبل و بعد از تصویربرداری به ساختار آن فکر می کردند. من اعتقاد دارم که ما فقط خودمان نیستیم بلکه افراد پیرامون ما را می سازند و شکل می دهند.

نکته ای که باید یادآور شوم در نظر گرفتن این نکته است که تصویربرداری و ساخت این فیلم مربوط به حدود ده سال قبل بوده است. پسر من بهزاد که تصاویرش در فیلم او را در سن ۶ سالگی نشان می دهد حالا ۱۶ ساله است.

متاسفانه تا کنون این فیلم هیچوقت در شبکه های تلویزیونی داخل کشور به نمایش در نیامده است. در نتیجه با توجه به سپری شدن زمان، ارزیابی ما می تواند تاریخی باشد. چون موقعیت کارهای هر دو ما دگرگون شده است و نباید این انتظار وجود داشته باشد که هنر و توانایی امروز ما در آن منعکس شده باشد.

در زمان آغاز تصویربرداری هنوز کارهای من در فضای داخل کشور به صورت رسمی ارائه نشده بود و در عرصه بین المللی کاری جدی انجام نشده بود. البته من تایید می کنم که در زمان ساخت فیلم نیز زمینه کار من تنوع داشت و در آن زمان کارهای مجازی و نقاشی بر روی پرده های قلمکار نیز انجام می دادم و در روند تصویربرداری از آنها نیز تصویربرداری شده بود. ولی آقای میرطهماسب آگاهانه بر موضوع مورد نظر خود تمرکز کرد و این یک دستی و جهت معین حالا مورد تقدیر قرار گرفته است.

فیلم گواهی می دهد که تعامل گرایی همواره بخشی از کار من بوده است. همیشه هنر بدوی، فرهنگ عامه و کودکان برای من مهم بوده اند. من سعی داشته ام از مفاهیم کهن و عامیانه بهره ببرم و از سوی دیگر هنری که می تواند فقط برای روشنفکرها معنی داشته باشد را به میان مردم ببرم و فهم آنها را دشوار نکنم.

این بی پیرایه بودن در روند فیلم وجود دارد. فکر می کنم میرطهماسب بواسطه بهره گیری از پرسش ها و فهمی که همواره نسبت به یک هنرمند در جامعه وجود دارد، دوست داشت پاسخ ها را بشنود. فیلم میرطهماسب برای عموم و خواص معنی دارد.

شاید این تصور وجود دارد که انتخاب یک موضوع بکر می تواند به یک اثر ارزش و اعتبار بدهد. اما فیلم خوب می تواند بیشتر محصول نگاه متفاوت و شخصی یک فیلمساز باشد.

قبل از مراجعه میرطهماسب و آغاز فیلم، من در صدد ساخت یک خلوت رویائی بودم. اما شرایط از پیش تعیین نشده منجر به مفقود شدن، دفن شدن و تخریب آثار شد. شاید راه کار من می توانست بازآفرینی دوباره آثار و نادیده گرفتن شرایط باشد و تصور من ساخت یک فیلم از نوعی فضای رویاگونه بود. اما میرطهماسب از این شرایط بهره برد و ناسازگاری پیرامون را به لایه اول فیلم کشانید. این واقعیتی بود که در سال های اول زندگی من در پلور از آن فرار می کردم. اما پس از تولد این فیلم من نیز از چنین شرایطی بهره بردم. این رویکرد میرطهماسب بر چگونگی روند کارهای بعدی من تاثیر داشت. در نتیجه با توجه به وقفه ای که در نمایش فیلم وجود داشته و چنین رویکردی توسط مخاطبان عام ایرانی ابتدا در کارهای من دیده شده نباید این قضاوت صورت بگیرد که میرطهماسب فقط منفعلانه تصویرگر رفتار من بوده است؛ بلکه خلاقانه از شرایط بهره برده است و این نگرش را من از ایشان به یادگار دارم.

مجددا از ایشان و همه دوستانشان برای شکل دادن چنین شخصیتی تشکر می نمایم.

نظرات بینندگان در مورد فیلم رودخانه هنوز ماهی دارد


امید:

فیلم "رود خانه هنوزماهی‌ دارد"، عالی‌ بود حس غریبی داشت و تفاوت فکر مردم در مورد این مسائل را خوب بیان کرد.

ام تی بی:

طبیعت گردی آدم را از شهر جدا و آدم را به خویشتن خویش نزدیک می کند در فیلم رودخانه ها هنوز ماهی دارند رد پای سهراب سپهری دیده می شد. بردارم را به یاد شعر نقش از سهراب اندخت و مرا به یاد شعر آب.

عرفانی از کابل:

فیلم رودخانه هنوز ماهی دارد، ساختار کسل کننده و خواب آوری داشت.

در ضمن نمی دانم چرا بی بی سی فارسی که خود را متعلق به همه فارسی زبان ایران، افغانستان و تاجیکستان می داند، در گزینش نمایش فیلم های مستند عادلانه برخورد نمی کند. من به تمام فیلم های مستند علاقه دارم اما شما بیشتر فیلم های فیلمسازان ایرانی را نمایش می دهید و فیلم های مستند فیلم سازان فارسی زبان از افغانستان و تاجیکستان را به ندرت پخش می کنید. اگر مخاطبین این تلویزیون، فارسی زبان سه کشور هستند باید در گزینش و انتخاب آثار نیز عدالت، صداقت و تنوع در نظر گرفته شود.

ریاضی از مشهد:

رودخانه هنوز ماهی دارد یا رودخانه هنوز سنگ دارد و یک نفر به اسم آقای دکتر!!! که بر این سنگها حکاکی می کند و دستهای گلی بر آنها می مالد؟ کاری بیهوده و انتزاعی از نوع سوم! برای دل مشغولی مردی که رودخانه برایش مهم نیست بلکه سنگها و اثری که بر آنها می گذارد مهم است.

تنها نکته جالب فیلم ورود گوسفندان با پای خود به قصابیست و نه چیز دیگر.

مسعود از اصفهان:

نمایی از فیلم رودخانه هنوز ماهی دارد ساخته مجتبی میرطهماسب

نمایی از فیلم رودخانه هنوز ماهی دارد

فیلم با توجه به موضوعی که داشت خیلی خوب ساخته شده بود و در واقع صمیمیت گفتگو ها و کارگردانی خوبی که داشت باعث می شد روند فیلم جذاب باشد.

ابراهیم اصغری:

در فیلم رودخانه هنوز ماهی دارد متاسفانه فیلمبرداری بسیار ضیف، صدا شدیدا آزار دهنده، فیلم اصلان موزویی نداشت، فقط یک آواز محلی همین، من غیراز اینها چیزی ندیدم و نشنیدم متاسفانه.

مینا:

کارگردان تصویری ملموس ازمفهوم تضاد را به نمایش گذاشته است؛ مفهومی که به لحاظ هستی شناسانه از دو بعد اجتماعی و فرهنگی قابل تامل است اما، باید گفت از حیث ساختاری بسیار ضعیف و غیر حرفه ای کارگردانی شده است.

ذره بین:

باید بگویم از دیدن این فیلم بسیار متاسف شدم که در ایران عزیزمان اینگونه به محیط زیست کم لطفی می کنند، در این فیلم شاهد رودخانه ای بودیم که فاضلاب منازل و رستوران ها بهش ریخته می شد که به نوبه خود باعث نابودی ماهی ها و جلبک ها می شد که ماهی ازش تغذیه می کنند و یک انتقادی هم دارم به شخصیت اصلی فیلم، ای کاش ایشان بجای سنگ تراشی شروع می کرد به آگاه سازی مردم که اینقدر به محیط زیست کم لطفی نکنند.

مهدی:

میدونم که اشتباه است از یک فیلم مستند انتظار کادربندی، نماها و یا حرکت دوربین های یک فیلم هالیوودی را داشته باشیم، ولی آیا بهتر نیست وقتی بخشی از زندگی یک آرتیست رو به تصویر می کشیم کمی در ساختار تصویر دست برده و از اون سادگی و زمختی مرسوم در مستندهای ایرانی فاصله بگیریم.

رامین:

لذت بردم . حس عجیبی تو این فیلم بود.

مرصده

خیلی پر محتوای بود.

سمیه:

فیلم "رود خانه هنوزماهی‌ دارد" ایده" جالبی داشت.

مرتضی:

هرچند که اوایل فیلم بیشتر شبیه به طنز بود تا مستند ولی درکل تخریب طبیعت رو به خوبی نشون می داد. سوالی که برای من بی جواب مونده این است که آقای دکتر چه طور درآمد داشت و خرجش رو از کجا در میاورد!!! ولی خوب زندگیه دیگه. یه جوری میچرخه.

دامون:

به نظر من حداقل فایده هنر آقای دکتر این بود که توسط نشان دادن این مستند تو کانال پر مخاطب شما، مردم بهتر دیدن که چه بلایی سر محیط زیست می آورند و دوم اینکه بعضی آدمای فقیر چه دلای صافی دارن و کاش قدری بیشتر به فکرشون باشیم. حتی شده با نقاشی روی یه سنگ.

سارا:

مثل صدای آب رودخونه ای که بستر اصلی سنگ های فیلم بودن شنیدنی, دیدنی و صمیمی بود.
هرچند دکتر نادعلیان معتقد بود کاری در این دنیا نکرده اما نقش کردن زندگی روی سنگ ها از عاشقانه ترین رد هایست که میشه در این دنیا به جا گذاشت. به خصوص وقتی این نقش توسط دست کودکانه ترسیم می شد.

توماج از ایران:

به نظر من فیلم بسیار زیبا و قابل درک بود زبان فیلم خیلی ساده بود بطوری که هر شخصی می توانست با فیلم ارتباط برقرار کند. فیلم هیچ گونه پیچیدگی نداشت و این نقطه قوت فیلم بود، استفاده از صدا های طبیعی به جای موسیقی لطافت خاصی به فیلم داده بود بطوری که هیچ گونه صدای گوش خراشی شنیده نمی شد. کارگردان خیلی سریع و بی پرده سراغ کاراکترها می رفت واین باعث شده بود که بیننده نیاز به تمرکز خاصی نداشته باشد و به سادگی با فیلم ارتباط برقرار کند.

تنها مشکلی که به نظرم رسید این بود که در برخی از صحنه های فیلم بدون آمادگی بیننده وارد فضای می شد که بیننده خیلی دیر با آن ارتباط برقرار می کرد، از جمله صحنه ا ی که تعدادی افراد خارجی در کنار آقای دکتر صحبت می کردند، در این قسمت بیننده بطور ناگهانی و بدون هیچ گونه پیش زمینه ای وارد این فضا شد ،حال اینکه این افراد چه کسانی بودند از کجا با دکتر آشنا شده بودند و دلیل ملاقاتشون چی بود و از کجا آمده بودند مسکوت به نظر می رسید. همچنین کارگردان می توانست با کالبد شکافی بیشتر زندگی شخصی دکتر به فیلم عمق و پیامهای بیشتری بدهد.

به نظرم بیننده باید تاثیر طبیعت را بر روی زندگی دکتر لمس می کرد که در فیلم مسکوت ماند. در کل فیلم بسیار زیبا و ساده به نظر می رسید و بیننده به راحتی با فیلم ارتباط برقرار می کرد، در پایان از صحنه ای که بسیار لذت بردم نام می برم و اون صحنه ای بود که دکتر با آن مرد مسن دستهای آغشته به گل خود را روی سنگ ها می زدند، سادگی این تصاویر بسیار زیبا بود، از نگاه آن مرد گرفته و این که بدون هیچ سوالی و دلیلی با دکتر شروع به انجام این کار کرد این صحنه ها فوق العاده بود.

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات:کلیک aparat@bbc.co.uk

زمان پخش برنامه آپارات


به وقت تهران
به وقت کابل
به وقت دوشنبه
به وقت گرینویچ
پنجشنبه

۲۱:۱۰

۲۲:۱۰

۲۲:۴۰

۱۷:۴۰

تکرار جمعه

۱۱:۱۰

۱۲:۱۰

۱۲:۴۰

۰۷:۴۰

تکرار جمعه

۱۶:۰۰

۱۷:۰۰

۱۷:۳۰

۱۲:۲۰

تکرار شنبه

۲۱:۱۰

۲۲:۱۰

۲۲:۴۰

۱۷:۴۰

تکرار سه شنبه

۲۴:۰۰

۰۱:۱۰

۰۱:۴۰

۲۰:۴۰

تکرارپنج شنبه

۱۶:۰۰

۱۷:۰۰

۱۷:۳۰

۱۲:۲۰

*ممکن است هنگام پخش خبر فوری، محتویات این صفحه و این برنامه بدون اعلام قبلی تغییر کند.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.