پذیرا: "در 50 سال مردم افغان سه بار پناهنده شدند"

Image caption نیلوفربانو می‌گوید که از سرنوشت زنان و دختران افغان نگران است

در تاجیکستان نخست نمایش فیلم "تمثیل غیرت"، ساخته نیلوفر پذیرا، کارگردان افغان مقیم کانادا، برگزار شد.

این فیلم بعد از ظهر روز چهارشنبه 20 اکتبر در تالار کنفرانس دفتر نمایندگی برنامه توسعه سازمان ملل متحد یا undp در دوشنبه به نمایش درآمد.

فیلم "تمثیل غیرت" از سرنوشت یک دختر جوان افغان حکایت می‌کند که به سبب موجودیت سنن مختلف در افغانستان دچار مشکلاتی می‌شود.

به گفته تهیه‌کننده، یکی دیگر از مسائلی که در فیلم رویش تأکید شده است، مشکلات هزاران پناهنده افغانستان است که جنگ و ناآرامی در آن کشور روی زندگی اجتماعی آنها تأثیر ناگواری بر جای گذاشته است.

نیلوفر پذیرا، کارگردان فیلم، از سالهای 1980 تا حال در کانادا به سر می‌برد. وی می‌گوید که سرنوشت مردم پناهنده افغان را بخوبی درک می‌کند، زیرا خودش نیز بعد از حمله شوروی به افغانستان به کانادا مهاجرت کرده است.

در روز برگزاری نخستنمایش فیلم "تمثیل غیرت" در دوشنبه همکارمان زرینه خوشوقت مصاحبه‌ای با نیلوفر پذیرا انجام داده و خانم پذیرا گفته است که در پنجاه سال اخیر مردم افغانستان سه بار مجبور شده‌اند در اثر نارامیها کشور خود را ترک کنند.

نیلوفر پذیرا: من با والدانم از افغانستان در اوایل سالهای 1980، یعنی در آغاز نابسامانیها مهاجر شدیم. نخست به پاکستان و سپس به کانادا رفتیم.

ولی بیشتر مردم افغان که خواهش زندگی در کشورشان را داشتند، بعد از آرامی نسبی در افغانستان به وطن بازمیگشتند و با آغاز درگیریهای جدید باز راه فرار را پیش می‌گرفتند.

این گونه گریزه‌ها در سه بار فرار از کشور تمام دارایها و حتی پیوندانشان را از دست دادند.

ظاهراً، فیلم شما نیز به همین موضوع اختصاص یافته است. می‌شود، در باره محتوای فیلم به ما بیشتر اطّلاع دهید؟

این نخستین فیلم است که من تهیه کردم. و فیلم درواقع یک داستان عشقی است، عشق یک دختر جوان و یک پسر جوان که در روستای دوروفتاده‌ای در شمال افغانستان به سر می‌برند. و آنها قرار است که با هم ازدواج کنند.

ولی گروهی از خارج به این روستا می‌آید، تا فیلمی را با شرکت روستاییان تهیه کند و دختر جوان علاقه‌مند می‌شود که در فیلم نقشی آفرد. این دختر بدون اجازه از کسی از منزلش بیرون می‌آید.

Image caption فیلم "تمثیل غیرت" در تاجیکستان و افغانستان نواربرداری شده است

این رفتار دختر روستایی که بدون اجازه پدر، برادر و یا نامزدش به بیرون از منزل می‌رود، باعث آن می‌شود که وی با فاجعه‌ای روبرو شود.

از سوی دیگر، در این فیلم خانواده‌ای نیز حضور دارد که در ایران پناهنده شده و به هنگام بازگشت به روستا درمییابند که منزل و تمام دارایهای آنها از دست رفته است.

و چیزی که این دو داستان را به هم مرتبط می‌کند، حضور یک دختر افغان است که از خارج، یعنی از کانادا به روستا می‌آید. این قصه بیشتر بر اساس زندگی خودم تهیه شده است.

این دختر می‌خواهد برای کشورش و مردم افغان خدمت کند و بویژه قصد دارد به زنان و دختران کمک کند، اما درواقع درمییابد که آنچه تصور می‌کرد، با واقعیت تفاوت زیادی دارد. این سوءتفاهمها باعث ایجاد مشکلاتی در این روستا می‌شود.

چرا شما محض مسائل مربوط به پناهندگان را دنبال کردید؟

موضوع گریز و برگشت چیزی هست که ریشه‌اش در زندگی خودم وجود داشت. من کودک بودم که از کابل پناهنده شدم، نخست به پاکستان و سپس به کانادا مهاجر شدیم. ولی من خود را خوشبخت ترین شخصی احساس می‌کنم که حالا در این دو کشور، هم کانادا و هم افغانستان، جایی پا دارم و در هر دو کشور خانواده دارم.

در واقع همین درد گذاشتن و رفتن درد بزرگیست و بسیار سخت است که آدم او را فراموش کند و برگشتنم هم درد بزرگتر از وی است.

بویژه، هنگامی که به وطن بازمیگردی و درمییابی که همه چیز تغییر کرده است. آن زندگی قبلی وجود ندارد، آدمها تغییر کرده‌اند و زمین و دارایی فروخته شده است.

وقتی که از یک دنیای سالم و آرام به جایی که نابسامانی دارد، برمی‌گردی و درمییابی که مردم میان خود درگیر است، خیلی برایتان زندگی سخت می‌گذرد.

به نظر شما، در چنین شرایطی بدبخت‌ترین قشر جامعه کدام است؟

به نظر من، بیشتر مشکلات در چنین زمان بی‌سامانیها به سر زنان و کودکان می‌افتد. وقتی که جنگ و ناراحتی است و جامعه از هم می‌پاشد، تمام زنان و کودکان قربانی اصلی آن می‌شوند.

Image caption خانم پذیرا گفت "تمثیل غیرت" نخستین فیلم است که وی تهیه کرده است

مردها به جنگ می‌روند و شهید و قهرمان می‌شوند و در این مورد نیز باز مادران و زنان بدبخت می‌شوند. باز هم زنان بیوه می‌مانند و با کودکانشان سرگردان می‌شوند. و در افغانستان بیشتر چنین زنان ناناور خانواده هستند.

و حتی مردانی که از نبرد بازگشته‌اند، کلاً عوض می‌شوند و به حالت زندگی چنین مردها خشونت جنگی افزون می‌شود. و باز هم برای زنان مشکل پیش می‌آرند.

در همه این حالتها، با وجود همه این دشواریها، زنان افغان همیشه ساکت هستند و سر و صدا هم نمی‌کنند.

برای این زنها حتی کوچکترین خوشحالی نیز خوشبختی می‌آرد. و در فیلم من رویی این مشکل تأکید شده است. برای مثال، دختر قهرمان فیلم من از یک مسنجاق گیسو این قدر شادی می‌کند، زیرا در زندگی آنها خوشحالی خیلی اندک است.

فیلم شما بیشتر در کدام کشور نواربرداری شده است؟ و در مورد افرادی که در نواربرداری با شما همکاری کردند، چند حرفی بگویید.

در تولید فیلم من سه فرهنگ متفاوت جهانی حضور داشت. یعنی همکاران من از کانادا، گروه تاجیکستان و گروه افغانستان که با وجود تفاوتهای زبانی، گروه کاری فیلم مکمل بود و به هنگام نواربرداری همدیگر را به آسانی می‌فهمیدند.

Image caption خانم پذیرا می‌گوید با مشکلات پناهندگی از نزدیک آشنا است

حدود 90 در صد فیلم در تاجیکستان نواربرداری شده است. و در گروه فیلمبرداران نیز کارمندان فنی گروه تعداد بیشترشان از تاجیکستان بودند.

در نقش مردم روستایی نیز ساکنان یک روستای تاجیکستان شرکت داشتند. از جمله، قهرمان نقش اصلی مرد را رجب حسین اف، هنرپیشه تاجیک، اجرا کرد.

در نقش قهرمان اصلی، دختر جوان مارینا گلبهاری، هنرپیشه جوانی از افغانستان بود. نقش پدرش قطبیار را، هنرمندی افغانی اجرا کرد. و از کانادا نیز گروهی با من همراه بودند.

سپاس از صحبت

مطالب مرتبط