از دوربين تا بوم نقاشی؛ بزرگداشت سلیمان میناسیان در لندن

سلیمان میناسیان

از دوربین تا بوم نقاشی، عنوان برنامه ای بود که روز شنبه 30 اکتبر به مناسبت بزرگداشت سلیمان میناسیان، فیلمبردار، کارگردان و نقاش برجسته ایرانی در مرکز فرهنگی اميد در غرب لندن برگزار شد.

در این برنامه، ابتدا فیلم خانه سیاه است ساخته فروغ فرخزاد (محصول استودیو گلستان) با فیلمبرداری سلیمان میناسیان به نمایش درآمد که جایزه بهترین فیلم مستند جشنواره اوبرهاوزن را در سال 1341 به دست آورد.

بخش دیگری از این برنامه، به نمایش فیلم مستند سلیمان میناسیان: مردی با دوربین فیلمبرداری ساخته پرویز جاهد، فیلمساز و منتقد فیلم مقیم لندن، اختصاص داشت. در این فیلم، پرویز جاهد گوشه هایی از زندگی سلیمان میناسیان را به تصویر کشیده و به بررسی جایگاه او در سینمای مدرن ایران پرداخته است.

در کنار نمایش فيلم ها، نمایشگاهی از آثار نقاشی سلیمان میناسیان که مجموعه ای بود از پرتره های هنرمندان معاصر ایران و میناسیان آنها را در سال های اخیر در لندن نقاشی کرده بود، در معرض تماشای عموم قرار گرفت.

قبل از نمایش فيلم ها، پرويز جاهد در مقدمه ای کوتاه به معرفی سليمان ميناسيان و فيلم خانه سياه است پرداخت. پرویز جاهد، سلیمان میناسيان را متعلق به نسلی از سينماگرانی دانست که همراه ابراهيم گلستان، فروغ فرخزاد، محمود هنگوال و برادرش هراند ميناسيان، تحولی در سينمای مستند و سينمای مدرن و پيشرو ايران در دهه شصت به وجود آوردند.

بعد از نمایش فيلمها، ميناسيان درباره فيلم های مستندی که در آن دوره در استوديو فيلم گلستان ساخته شد گفت که فيلم مستند بدون سفارش دهنده معنی ندارد و بايد حتما سازمان يا نهادی باشد که ساختن آن را به فيلمساز سفارش دهد. به گفته ميناسيان، فروغ با اينکه اين فيلم را به سفارش جمعيت حمايت از جذاميان ايران ساخت اما آن را به يک اثر شخصی تبديل کرد.

ميناسيان در توضيح جمله اش در فيلم پرويز جاهد که گفته بود «فروغ خود سينما بود» گفت که فروغ يک هنرمند واقعی و بالفطره بود و استعداد سينمایی سرشاری داشت.

Image caption مستند "مردی با دوربین فیلمبرداری" به زندگی سلیمان میناسیان می پردازد

يکی از حاضران از ميناسيان پرسيد که اگر استوديو گلستان نبود و اگر فروغ با ابراهيم گلستان آشنا نمی شد آيا فيلمی مثل خانه سياه است می توانست ساخته شود. ميناسيان در پاسخ گفت که استعداد ها و توانايی ها نياز به امکانات و شرايط مناسب برای رشد و بارور شدن دارند. به اعتقاد ميناسيان فروغ، هنرمندی بود که استعدادها و خلاقيت هايش در استوديو گلستان شکوفا شد.

ميناسيان در پاسخ به اين سوال که آيا وی و گروه فيلمبرداری خانه سياه است در زمان فيلمبرداری و کار با جذاميان در جذامخانه "بابا داغی تبريز" نمی ترسيدند که به بيماری جذام مبتلا شوند، گفت که وی و گروه فيلمبرداری قبل از تبريز به مشهد سفر کرده بودند تا از بازديد فرح پهلوی ملکه سابق ايران از جذامخانه مشهد فيلمبرداری کنند و او بعد از آنکه ديد فرح جذاميان را بغل کرده و آنها را می بوسد، ديگر ترسی از مواجهه و کار با جذاميان نداشت.

آنگاه دکتر رضا قاسمی مدير کانون ايران، خاطره تماشای نمایش شش شخصيت در جستجوی نويسنده اثر لوئيجی پيراندللو با بازی فروغ فرخزاد را بازگو کرد.

يکی از حاضران از ميناسيان پرسيد که آيا قبل از همکاری او با ابراهيم گلستان، فيلم مهمی در استوديو گلستان ساخته شده بود، که وی در پاسخ به مجموعه فيلم های چشم انداز و فيلم يک آتش اشاره کرد که جايزه شير طلایی فستيوال سن مارکو را به عنوان بهترين فيلم مستند دريافت کرده بود.

ميناسيان در توضيح رويکردش به هنر نقاشی گفت که اين کار را به صورت جدی از سه سال قبل شروع کرده و تمرکز خود را بر نقاشی پرتره هایی از چهره های ادبی و هنری معاصر ايران اعم از شاعر، نويسنده، بازيگر و خواننده گذاشته است. وی علاقه اش به کشيدن پرتره را در ادامه علاقه اش به تصاوير کلوزآپ از چهره آدمها به ويژه چشم های آنها در فيلم های مستند و داستانی از جمله فيلم خانه سياه است عنوان کرد.

در قسمت ديگری از اين مراسم، خانم پارکويی ميناسيان همسر سليمان ميناسيان که خود شاعر و نقاش است، تعدادی از شعرهای خود و فروغ را خواند.

Image caption پرتره صادق هدایت اثر سلیمان میناسیان

تابلوهای پرتره نیما یوشیج، صادق هدایت، ابراهیم گلستان، فروغ فرخزاد، مهدی اخوان ثالث، سهراب سپهری، محمدرضا شجریان، گوگوش، شهره آغداشلو، بهروز وثوقی، محمود دولت آبادی و احمد شاملو برخی از کارهای نقاشی میناسیان بود که در این نمایشگاه، در معرض دید عموم قرار گرفت.

پرتره دکتر محمد مصدق، رهبر نهضت ملی ايران و دو پرتره از ندا آقا سلطان، دختر جوانی که در جريان درگيری های خيابانی بعد از انتخابات رياست جمهوری در ايران با گلوله به قتل رسيد، از جمله پرتره های سياسی در ميان تابلوهای نقاشی سليمان ميناسيان بود.

سليمان میناسیان فعالیت سینمائی خود را از سال 1337 به عنوان فیلمبردار فیلم های كوتاه مستند در استودیو فیلم گلستان شروع کرد. فيلمبرداری تعدادی از فیلم های مستند مهم تاريخ سينمای مستند ايران از جمله قسمتی از مستند مشهور موج، مرجان و خارا، تپه های مارلیک، جواهرات سلطنتی (از ساخته های ابراهيم گلستان)، قره کليسا (آربی اوانسيان) و فیلم های داستانی خشت و آینه (ساخته ابراهيم گلستان)، طلوع و فرياد (هر دو از ساخته های خود ميناسيان)، از جمله کارهای شاخص او در سينمای ايران است.

مطالب مرتبط