هفت روز کتاب: آبان ماه، غنای ظاهر و فقر باطن

برگزاری «هفته کتاب» در آبان، این ماه را در ایران به نمونه ای گویا از همان جمله معروف بدل می کند:«گاه غنای ظاهر، فقر باطن را پنهان می کند و گاه ارقام شیرین واقعیت های تلخ را می پوشانند.»

آبان ماه در ایران با حدود ده جشنواره و اعطای چند جایزه دولتی و نیمه دولتی کتاب ماهی استثنایی برای کتاب نیز هست.

در تصویری که «ستادهای خبری» نهادهای گوناگون در هفته کتاب به دست می دهند، بازار کتاب ایران از پررونق ترین بازارهای جهان و نرخ کتاب خوانی و تیراژ کتاب در ایران از بالاترین نرخ ها است و همه نهادهای دولتی و نیمه دولتی، از اداره «بررسی کتاب» وزارت ارشاد گرفته تا سپاه پاسداران به ترویج کتاب و کتاب خوانی مشغول اند.

اما میانگین تیراژ کتاب در ایران با نزدیک به 80 میلیون جمعیت هزار تا سه هزار گزارش شده است، ده ها اثر در بایگانی های اداره بررسی کتاب خاک می خورند، کم تر کتابی بدون حذف و تغییر «مجوز چاپ و انتشار» دریافت می کند، برخی از بهترین آثار فرهنگی ایران و جهان ممنوع الچاپ هستند و.. نمود و ظاهر، ذات و باطن را می پوشانند یا آشکار می کنند؟

چاپ سی و ششم داستانی جذاب و خوش ساخت

افزایش شمار داستان نویسان و افزایش شمار نویسندگان زن از شاخصه های سه دهه گذشته و داستان بلند «چراغ‌ها را من خاموش می ‌كنم»، اثر زويا پيرزاد، که در 7 روز گذشته به چاپ سی ‌و ششم رسید، از بهترین نمونه های داستان نویسی فارسی در این سه دهه است.

خانم پیرزاد در این داستان جذابیت و کشش را با ارزش های ساختاری و کیفی تلفیق کرده و ملال زندگی زنی ایرانی را در واقعیت داستانی با خلق شخصیت های زنده و با پرهیز از بازی های تصنعی در فرم و زبان به زیبایی روایت کرده است.

چندین سال پیش در نقدی در روزنامه آلمانی زبان «نوزوریشه سایتوینگ»، در باره این کتاب نوشتم که این داستان بلند را می توان نوعی «مادام بواری» ایرانی تلقی کرد.

گوستاو فلوبر در رمان مادام بواری ملال زندگی از معنا تهی شده زنی فرانسوی را به دوران سرخوردگی آرمانخواهان فرانسوی از پیامدهای انقلاب کبیر فرانسه تصویر کرده است.

پیرزاد نیز ملال زندگی زنی ایرانی را در موقعیتی بحرانی تصویر می کند هر چند تاکید او بر ضمیر «من» در عنوان کتاب و توانمندی زن اول داستان از ظهور نیرویی اجتماعی خبر می دهد که کمابیش در جنبش زنان ایرانی تجلی یافته است.

جمله ای از این نقد در باره نسبت رمان مادام بواری و داستان خانم پیرزاد به عنوان معرفی کتاب پشت جلد ترجمه آلمانی این داستان آمده است.

کبوتر احمدرضا احمدی کنار آينه

ادبیات کودکان و خلق داستانی که با زبان، تخییل و دنیای کودکی همخوان باشد، آسان نیست.افزایش کمی و افت کیفی کتاب کودک در سه دهه اخیر شاهدی است بر این مدعا.

احمدرضا احمدی، شاعر مطرح معاصر، از انگشت شمار نویسندگانی است که از دهه چهل تا کنون آثاری زیبا برای کودکان نوشته است.

«کبوتر سفيد کنار آينه»، اثر تازه احمدرضا احمدی، نیز چون اغلب آثار او در این عرصه با ساختاری منسجم اما متناسب با جهان و تخییل کودکی و با زبانی زیبا و روایی، که گاه به شعر نزدیک می شود، روایتی پرکشش از تلاش دختری را برای یافتن کبوتری تصویر می کند.قهرمان داستان در بستر جست و جو با عناصر جهان و طبیعت پیوند می خورد.

درختان ممنوع، معرفی ابعاد ناشناخته هاینه در ایران

Image caption هاینه به ترجمه آلمانی آثار برخی شاعران ایرانی از جمله فردوسی علاقمند بود.

نام «هاینریش هاینه»، شاعر بزرگ آلمانی در قرن نوزدهم، برای کتابخوانان فارسی زبان بیگانه نیست هرچند اغلب ترجمه های فارسی هاینه تا کنون به شعرهای رمانتیک او محدود بوده و ابعاد دیگر شخصیت فرهنگی و سیاسی هاینه، که از خلاق ترین طنزنویسان و خالق برخی از بهترین شعرها و قطعات سیاسی زبان آلمانی است، چندان در ایران شناخته نیست.

کتاب «درختان ممنوع» مجموعه ای از عاشقانه‌ها، ترانه‌ها، طنزها و شعرهای سیاسی هاينريش هاينه است علی عبداللهی به فارسی ترجمه کرده است.این کتاب ابعاد متفاوت کارنامه خلاق هاینه را به فارسی زبانان معرفی می کند.

درختان ممنوع به دو زبان فارسی و آلمانی منتشر شده است. انتشار متن اصلی همراه با ترجمه از شیوه های غریبی است که در سال های اخیر در ایران رایج شده است.

این شیوه بر حجم و بهای کتاب می افزاید و بجز تطبیق متن اصلی با ترجمه یا کمک احتمالی به زبان آموزی کارکرد دیگری ندارد.

هاینه به ترجمه آلمانی آثار برخی شاعران ایرانی از جمله فردوسی علاقمند بود. با گوته مراوده داشت و با «کارل ماركس» و «فردریش اِنگلس» دوست بود. سالیانی از عمر خود را به دلیل انتقاد از قدرت در تبعید به سر برد و شعر «بافندگان فلزی» او، که انگلس آن را به انگلیسی برگرداند، از محبوب ترین ترانه های رزمی اعتصابات کارگری بود.

تحلیلی بر کمدی های نخستین شکسپیر

كتاب «نقدی بر كمدی‌های اوليه شكسپير»، نوشته درک تراورسی با ترجمه فرشيد ابراهيميان منتشر شد.

درک تراورسی در این کتاب شش کمدی نخستین شکسپیر از جمله «دو نجيب‌زاده ورونا»، «رام كردن زن سركش» و «تاجر ونيزی»را از منظر زبان، تصویر سازی، بیان ادبی مفاهیم سياسی، فلسفی، اخلاقی، مذهبی و مباحثی چون نگاه شکسپیر به زنان تحلیل و رد نخستین آثار او را در آثار بعدی او پی می گیرد..

واژه «اولیه» را در عنوان کتاب شاید می شد به واژه های مناسب تر و زیبا تری چون «نخستین کمدی های شکسپیر» ترجمه کرد.