آغاز جشنواره فیلمهای ایرانی در لندن

کشتزار سفید
Image caption فیلم کشتزار سفید ساخته محمد رسول اف در دریاچه ارومیه و جزایر آن فیلمبرداری شده است

نخستین جشنواره فیلم های ایرانی بریتانیا، پس از کلی سرو صدا و تبلیغات، شب جمعه ۱۹ نوامبر در سینما آپولو لندن گشایش یافت.

این که نخستین بار جشنواره ای از فیلم های ایرانی در لندن برگزار می شود، به خودی خود خبر هیجان انگیز و جذابی است. این رویای بسیاری از ایرانیان مهاجر مقیم بریتانیا به ویژه لندن بوده که همانند ملیت های دیگر مثل لهستانی ها، رومانیایی ها، برزیلی ها، هندی ها، اسپانیایی ها و فلسطینی ها، شاهد برگزاری جشنواره ای ویژه فیلم های تولید کشورشان در این شهر باشند.

اما باید دید که این جشنواره تا چه حد در تحقق این رویا موفق بوده و تا چه اندازه توانسته خلا موجود در این زمینه را پر کرده و عطش دیرینه هواداران سینمای ایران در بریتانیا به طور کلی و در لندن به طور اخص را برطرف سازد.

شب گذشته، بعد از خوشامدگویی پژمان دانایی مدیر این جشنواره به حاضران و تاکید او بر استقلال مالی و سیاسی این جشنواره، داوود آزاد موسیقی دان و نوازنده سرشناس ایرانی، اشعار عارفانه ای از شاعران کلاسیک ایران را با استفاده از چند ساز مختلف از جمله عود، تار و دف و در همراهی با کنترباس و سازهای کوبه ای هندی، اجرا کرد.

به گفته پژمان دانایی مدیر این جشنواره، نزدیک به ۴۷۰ فیلم کوتاه و بلند به این جشنواره ارسال شده بود که هیئت انتخاب از میان آنها تنها ۳۵ فیلم را برای نمایش در جشنواره، برگزیده است.

پژمان دانایی گفت که این جشنواره قرار است سکویی برای ارتقای سینمای هنری ایران در بریتانیا باشد و نسل جدید سینماگران ایرانی را که کمتر برای مخاطبان غربی شناخته شده اند، به آنها معرفی کند. از این نظر، شاید نمایش فیلم کشتزارهای سپید ساخته محمد رسول اف، انتخاب مناسبی برای گشایش نخستین جشنواره فیلم های ایرانی در لندن بود.

این فیلم یکی از بهترین فیلم های ایرانی ساخته شده در سال های اخیر است، از فیلمساز نوظهور و خلاقی که چندان برای مخاطبان غربی شناخته نیست و نشان می دهد که برخلاف آنچه گفته می شود، عمر سینمای هنری ایران هنوز به پایان نرسیده و این سینما هنوز می تواند از نظر روایی و بصری، شگفت انگیز و جذاب باشد و تماشاگران غربی را غافلگیر و حیرت زده کند.

کشتزارهای سفید، فیلمی است با مایه های اسطوره ای و ترکیبی از خیال و واقعیت با شخصیت ها، موضوع و پرداختی عجیب که کمتر در سینمای ایران دیده شده و شاید بتوان آن را با کارهای گذشته بهرام بیضایی، پرویز کیمیاوی و آربی آوانسیان مقایسه کرد.

این فیلم که در سواحل و جزایر دریاچه نمک اورمیه فیلمبرداری شده، داستان مردی به نام رحمت است که جزیره به جزیره سفر می کند تا اشک های مردم این سرزمین ها را جمع کرده و در شیشه بریزد. بر اساس باور مردمان بومی، این اشک ها که کفاره معصیت های مردم است، روزی سرانجام تبدیل به مروارید خواهند شد.

کشتزارهای سپید که پیش از این در جشنواره های مختلف از جمله دبی، آفریقای جنوبی، هامبورگ، سن سباستین اسپانیا و بمبئی هند به نمایش درآمده، تا کنون اجازه نمایش در ایران را پیدا نکرده است.

این فیلم در جشنواره فیلم دبی، برنده جایزه ویژه هیات داوران شد و حسن پورشیرازی نیز به خاطر ایفای نقش اصلی در این فیلم، جایزه بهترین بازیگر مرد این جشنواره را به دست آورد.

محمد رسول اف کارگردان فیلم نیز که چندی قبل همراه با جعفر پناهی و چند تن دیگر به اتهام ساختن فیلمی «غیرقانونی» علیه حکومت ایران، در منزل جعفر پناهی دستگیر شدند، با اینکه از طرف جشنواره دعوت شده بود، به دلیل نداشتن اجازه خروج از کشور نتوانست در نمایش فیلمش حاضر باشد.

پتریك تاكر، فیلمساز بریتانیایی و از اعضای هیات انتخاب این جشنواره، کشتزارهای سپید را فیلمی «شگفت انگیز و خیره کننده» ارزیابی کرده است.

Image caption فیلم کوتاه آکاردئون ساخته جعفر پناهی هم در این جشنواره نمایش داده می شود

مجتبی میرتهماسب، که از اعضای ایرانی هیات انتخاب فیلم هاست، تنها فیلمسازی است که از ایران برای شرکت در این جشنواره به لندن آمده است. آقای میرتهماسب می گوید که او و کامبوزیا پرتوی، همه فیلم های ارائه شده به جشنواره را ندیده اند چرا که تنها تعدادی از فیلم ها بعد از گزینش اولیه به وسیله هیات انتخاب بریتانیایی، برای گزینش نهایی در اختیار آنها قرار گرفته است.

علاوه بر میرتهماسب، پتریك تاكر (كارگردان بریتانیایی)، زوران ولیكوویچ (فیلمساز اروپای شرقی) و کامبوزیا پرتوی وظیفه انتخاب فیلم ها را به عهده داشته اند و سیف الله صمدیان و حسین خسروجردی نیز عکس های برتر را برای نمایشگاه عکس این جشنواره برگزیده اند.

ابتدا نام کامران شیردل مستندساز برجسته ایرانی به عنوان یکی از اعضای هیات انتخاب فیلم این جشنواره اعلام شده بود اما بعد آقای شیردل ظاهرا به دلیل گرفتاری و بیماری از این مسئولیت کناره گیری کرده و کامبوزیا پرتوی جایگزین او شده است.

در بخش فیلم های بلند داستانی، تنها سه فیلم به نمایش درمی آید که جز کشتزارهای سفید، دو فیلم دیگر یعنی درباره الی ساخته اصغر فرهادی و تنها دو بار زندگی می کنیم ساخته بهنام بهزادی، در ایران نیز نمایش داده شده اند.

یکی از جاذبه های این جشنواره، نمایش فیلم کوتاه آکاردئون ساخته جعفر پناهی است که قبلا بدون حضور فیلمساز در فستیوال فیلم ونیز به نمایش درآمده بود.

آکاردئون داستان دو نوازنده نوجوان دوره گرد در خیابان های تهران است که به دنبال یک حادثه، ساز آنها توقیف می شود.

فیلم مستند مرواریدهای كف اقیانوس، ساخته روبرت آدانتو، كارگردان آمریكایی، تنها فیلم غیر ایرانی این جشنواره است که درباره زنان هنرمند ایرانی مهاجر ساخته شده است.

شیرین نشاط، شادی قدیریان، پرستو فروهر، گوهر دشتی و هاله انوری از جمله هنرمندانی اند که رابرت آدانتو، دیدگاه های آنها را درباره هنرمندان مهاجر زن ایرانی، در فیلم خود ثبت کرده است.

آدانتو که یکی از نقاشی های شادی قدیریان را به عنوان پوستر فیلم خود انتخاب کرده است، با شور و شوق زیادی، فیلم خود را به مهمانان شب افتتاحیه، معرفی کرده و آنها را برای شب نمایش دعوت می کرد.

فیلم مستند تینار ساخته مهدی منیری نیز یکی از مطرح ترین فیلم های مستند سال های اخیر سینمای ایران است که در روزهای آینده در این جشنواره به نمایش درمی آید.

این فیلم مستند، زندگی دراماتیزه شده چوپان جوانی است که مجبور است در تنهایی بدون پدر و مادر، در جنگل های مازندران از گاو و گوسفندهای پدرش نگه داری کند.

مهدی منیری با بیان شاعرانه خود، توانسته لحظه های زیبا و درعین حال دردناکی از زندگی مشقت بار این نوجوان روستایی را ثبت کرده و آرزوها و دل تنگی های او و همزیستی عاشقانه اش با طبیعت و حیوانات جنگل را به نمایش بگذارد.

این فیلم که قبلا در جشنواره های داخلی فجر و سینما حقیقت و چندین جشنواره سینمایی غرب از جمله فستیوال فیلم کارلو وی واری درخشیده است، معرف خوبی برای سینمای مستند شاعرانه امروز ایران است.

صدای موهوم ساخته رخساره قائم مقامی، شهر من پیتزا ساخته علا محسنی، خانه شیشه ای ساخته حمید رحمانیان، وقت خوب مصائب ساخته ناصر صفاریان، پیرمرد و راه آهن ساخته پناه برخدا رضایی، راف کات (برش اولیه) ساخته فیروزه خسروانی، انیمیشن خدا ساخته رضا دولت آبادی، انیمیشن و زندگی ادامه داشت ساخته مریم مهاجر و فیلم کوتاه بلوتوث ساخته هومن سیدی از فیلم های دیگری است که در روزهای آینده در جشنواره فیلم های ایرانی در لندن به نمایش درخواهند آمد.

جشنواره فیلم های ایرانی لندن، در حال حاضر غیر رقابتی است و هیات داوران ندارد. این جشنواره تا روز ۲۶ نوامبر ادامه خواهد داشت.