برنامه تفریحی تاجیکی: 19 نوامبر

با بهترین آرزوها و نکوترین تمنیات شما را خوشامدید می‌گویم به صفحه برنامه تفریحی تاجیکی از بخش فارسی رادیو بی بی سی.

محتوای برنامه این هفته از این قرار بود:

16 نوامبر از درگذشت آدینه هاشم، آوازخوان ترانه‌های مردمی و شعر فارسی، 17 سال سپری شد.

در هفته سپری شده در تالار دانشگاه ملی تاجیکستان در محفلی از 80 امین سالگرد تولد جمعه آدینه، نویسنده سالهای 1970، تجلیل کردند.

همکارمان علیشیر از استان سغد می‌گوید که تعداد علاقه‌مندان تماشای آثار تاریخی در آثارخانه شهر خجند افزایش یافته است.

اما قسمت اصلی برنامه امروز ما را ترانه‌ها و مصاحبه نازیه کرامت‌الله، آوازخوان جوان و دختر کرامت‌الله قربان اف، آوازخوان فقید، به خودش اختصاص می‌دهد.

این هفته به مهمانی برنامه نازیه را برای آن دعوت کردیم که چندی قبل بعد از فارغ‌التحصیل شدن از هنرستان شهر دهلی هند به دوشنبه برگشت. وی حالا برای نخستین برنامه کنسرتی خود که قرار است در تاریخ 29 نوامبر در تالار کاخ باربد برگزار شود، آمادگی می‌گیرد.

همچنین، نازیه خود را برای دادن امتحانات "اقتصاد جهان" در دانشکده صاحبکاری تاجیکستان آماده می‌کند. خلاصه، خیلی و خیلی، به قول ایرانیها، سرش شلوغ است، اما باز هم وقت یافته و برای پاسخ گفتن به سؤالهای ما به دفتر بخش فارسی بی بی سی در دوشنبه آمده است.

نخست از نازیه پرسیدم که در چه رشته‌ای در هنرستان دهلی تحصیل کرده است. وی گفت: "در هنرستان دهلی سه سال اول من رقص کلاسیک موسوم به “کتک” را آموختم و بعداً دو سال دیگر آوازخوانی کلاسیک هندی را."

"حالا من خودم را خوشبخت احساس می کنم که در ردیف چند نفر شاگردانی که موفق شدند، تا گواهینامه درجه اول را بگیرند، من نیز بودم. برای تاجیک دختری که هم زبان را آن جا می‌آموزد و هم فرهنگ و هنر و هم رقص و سرود کلاسیکی را، فکر می‌کنم چندان آسان نیست.”

اما در برابر تحصیل در هنرستان دهلی نازیه در دانشکده صاحبکاری و خدمت در شهر دوشنبه در رشته اقتصاد جهان نیز تحصیل می‌کرد و از نازیه پرسیدم که آیا تحصیل در این رشته را ترک کرده است؟

نازیه گفت: "نه، هرگز، در این چند سال که من در کشور هندستان بودم، تحصیلم را در دانشکده صاحبکاری نیز ادامه ‌می‌دادم، چون تحصیلم در رشته اقتصاد جهان در دوشنبه بطور غیابی بود و همه‌ساله سنجش و امتحاناتم را انجام می دادم.

"الان من دانشجوی سال چهارم هستم و شب و روز همزمان با آمادگی برای برگزاری برنامه کنسرتی؛ آمادگی می‌گیرم به سنجش و امتحانات رشته اقتصاد."

به سؤال من که محبت کدام یک از این دو، اقتصاد یا موسیقی، در دلت بیشتر جا دارد، نازیه گفت که البته موسیقی.

"تحصیل در رشته اقتصادیات بیشتر آرزوی مادرم بود که من نخواستم مادرم را ناامید سازم و البته یک تخصص احتیاطی برای من نیز هیچ بدی ندارد و شاید یک زمان بتوانم که در این تخصص کار کنم."

از او پرسیدم که در این سن و سال جوانی بار گرانی را بر دوش گرفتن برایت دشوار نیست که در دو دانشگاه تحصیل می‌کنی و بر علاوه این، برگزاری برنامه‌های کنسرتی و ثبت سرود و آهنگها را باید انجام دهی؟

وی گفت: “من همیشه در زندگی یک شعار دارم. من خدا دارم، خدا دارم و این بس است، قبله و دست دعا دارم، بس است. احساس می‌کنم خداوند برایم نیرو می‌بخشد، تا من به همه کارهایی که به آنها دست می‌زنم، رسیده توانم. همچنین، روح پدر بزرگوارم به من کمک می‌کند و مادر مهربانم همیشه و در هر لحظه عمرم یار و یاور من است. همچنین، برادرانم محمد رافع جان و محمدسخی جان قوت دل من هستند."

29 نوامبر نخستین برنامه کنسرتی خود را نازیه کرامت‌الله در تالار کاخ باربد برگزار می‌کند. البته سال 2008 برنامه‌ای را نیز با برادرش محمد رافع در کاخ “وحدت” در شهر دوشنبه اجرا کرده بود، اما در این برنامه تازه‌ترین آهنگهای نازیه از دومین آلبومش با نام “گریه جان” پیشنهاد هواداران هنرش خواهد شد.

نخستین آلبوم نازیه سال 2008 با نام “پروانه خیال” به دست علاقه‌مندان هنرش رسیده بود.

در آلبوم جدید نازیه با نام “گریه جان” آهنگی هست با نام “اندوه تنهایی” که موسیقی این آهنگ را نازیه نوشته است و به گفته وی، در نوشتن شعر این ترانه نیز نازیه یک ‌اندازه حق مولفی دارد، البته اندکی از دست تحریر شاعران گذشته است.

یادی از آدینه هاشم

16 نوامبر از درگذشت آدینه هاشم آوازخوان سرشناس و اجراکننده ترانه‌های مردمی و همچنین داننده شعر فارسی، 17 سال سپری شد.

همه‌ساله فرزندان هنرمند شناخته آدینه هاشم در تاریخ 16 نوامبر گردهم می‌آیند و از پدر یادآور می‌شوند.

شام شانزدهم نوامبر 1993 خبر درگذشت پدر آنها و اهل فرهنگ و هنر را اندوهگین نمود.

اقبالبی هاشماوه، دختر آدینه هاشم که در قرغان تپه به سر می‌برد، گفت این ماه فرزندان پدرشان را بیشتر یاد می‌آرند و برایش دعای خیر می‌کنند.

به گفته اقبالبی، مرگ نابهگام پدر تمام دوستداران سرود و ترانه‌های او را غمگین کرد.

اقبالبی می‌گوید از وارثان پدرش تنها همین دو پسرش رحمت‌الله‌ و حکمت‌الله دنبال سرود و ترانه شده‌اند، ولی دختر دیگری با صدای ناتکرار داشته است که می‌خواسته است آوازخوانی کند، ولی به این راه نرفته ‌است و زندگی آسوده‌ای دارد.

اما خود آدینه هاشم برای دخترانش اجازه آوازخوانی نداده و دخترش تنها در سر گهواره طفلش سرودخوانی می‌کند و بس.

اقبالبی می‌گوید پدرش در اوج شهرت بود و از جنوب و شمال و شرق او را به تو و معرکه‌ها می‌خواندند، ولی بعد آن که در تاجیکستان جنگ داخلی شروع شد، او نیز برابر دهها طفل از پدر دورمانده می‌گریست...

آدینه هاشم صاحب عنوان ابوعبدالله رودکی شد، ولی آن زمان بیمار بود و در بیمارخانه...

در کتاب "ادینه" پرفسور اسکندر اکرام اف آورده شده است: "آدینه هاشم از درد ملت درگذشت." و مؤلف کتاب آقای اکرام اف گفته هایش را چنین شرح داد: "آدینه را از دست دادیم، ولی حالا به قدرش می‌رسیم."

آقای اکرام اف گفت آدینه هاشم از اولین روزهای گردهمایهای تاجیکستان نگران بود و به خاطر آرام کردن معترضان سرودخوانی می‌کرد، تا مردم آرام شوند، ولی کسی به سرودخوانی وی گوش نمی‌داد.

"به این خاطر، به او با چشم دیگری می‌نگرستند و او را سبب کار جنگ داخلی می‌دانستند. به همین خاطر، آدینه هاشم از اندوه و بار تهمت مردم بیمار شد و همین بیماری او را از صحنه تاجیک برد به یکبارگی."

اهدیه یکی از نبیره‌های آدینه هاشم می‌باشد که گفت سرودهای بابایش را که به میراث گذاشته است، در آینده با طور دیگر می‌خواند. اهدیه افزود که این سرودها بی‌حسابند و ناتکرار.

وی می‌گوید با مکتب سرودخوانی آدینه هاشم شناس است و هدف دارد در آینده سرودخوانی کند.

جشن 80سالگی جمعه آدینه

در تالار دانشگاه ملی تاجیکستان محفل جشن 80-مین سالگرد تولد جمعه آدینه، نویسنده سالهای 1970، برگزار شد.

از جمعه آدینه دو داستان پرخاننده "اوراق رنگین" و "انشا در موضوع آزاد"، مجموعه حکایت‌های "چنبر آتش" و رومان موسوم به "گذشت ایام" باقی مانده‌اند.

جمعه آدینه بخصوص پس از چاپ رمان “گذشت ایام” شهرت پیدا کرد. این کتاب از سوی مقامات حزب کمونیست وقت پس از آن که 14 هزار نسخه آن در سال 1978 به چاپ رسید، سانسور و به آتش کشیده شد

ولی با فروپاشی دولت شوروی و پس از درگذشت جمعه آدینه، “گذشت ایام” در سال 1989 دوباره روی چاپ آمد و به مولف خود جایزه به نام ابوعبدالله رودکی را آورد.

جمعه آدینه در سال 1982 در اثر سکته قلبی در دوشنبه با دنیا پدرود گفت.

گلرخسار، شاعره تاجیک، در مصاحبه با همکارمان شمسیه قاسم گفت: "جمعه آدینه نویسنده‌ای نبود که از پشت اثرش نان خورد. امروز همه از او تعریف می‌کنند، اگر جمعه آدینه زنده بود، هرگز 80 سالگیش را جشن نمی‌گرفتند و حتماً باز چند ضربه‌ای هم از این دور و زمان می‌خورد برای آشکاربیانیش."

در ادامه‌صحبتش خانم سفی افزود که بعد نوشتن اثر "گذشت ایام" از همه جا جمعه آدینه را راندند و به هیچ درگاهی او را راه نمی‌دادند.

وی افزود: "14 هزار کتاب اثرهایش را به کام آتش انداختند، در آن زمان زنهای حزبی را روسپی و مردهایش را بدمست تصویر بکنی، این خود جسارتی بود که نه هر کس قدرت گفتن چنین گپ را داشت."

خانم سفی همچنین گفت: "جمعه آدینه می‌دانست که بخت و سعادت و آرامی را (به خاطر این کتاب) نمی‌بیند، اما به گلوی حقیقت کارد نگذاشت. کوتاه و پرمعنی زندگی کرد و در ردیف آن افرادیست که زندگی‌اش بعد سرش سر شد."

توجه جهانگردان به آثار تاریخی

آثارخانه تاریخی ولایت سغد در سال 2006 افتتاح شده است. این یکی از آثارخانه‌های بزرگ در ولایت سغد محسوب می‌شود که در آن نمونه‌هایی از آثار تاریخ گذشته خلق تاجیک گردآوری شده‌اند.

تاریخ‌نگاران می‌گویند که در گذشته آثارخانه تاریخی سغد در ساختمانهای مختلفی در شهر خجند واقع بود. نخست این آثارخانه در بنای مسجد شیخ مصلح الدین، واقع در پهلوی بازار «پنج‌شنبه‌»، بزرگترین بازار ولایت سغد، واقع بود.

مقامات ولایت سغد در سال 2003 به ساختمان بنای جدید این آثارخانه در قلعه شهر خجند پرداخته و سال 2006 آن را مورد بهره‌برداری قرار دادند. قلعه خجند در قرن 14 ساخته شده است. پس از ترمیم این قلعه آثارخانه تاریخی استان سغد به این جا تحویل داده شد.

این آثارخانه از دو تالار خرد و سه تالار بزرگ عبارت است. در یکی از تالارهای آثارخانه اشیای متعلق به عصر سنگ جای گرفته‌اند و از تاریخ این دوران قصه می‌کنند.

تالار دیگر از تاریخ زندگی و روزگار عصر فلز حکایت می‌کند.

در تالار سوم اشیای مربوط به تمدن آریایی، از دوران هخامنشیان گرفته تا زمان اسلامی نگاهداری می‌شوند که از رشد هنر در این دوره‌ها حکایت می‌کنند.

کیمیاخان اتایوا، یکی از مسئولان آثارخانه، می‌گوید، "در این آثارخانه بیش از 10 هزار اشیای باستانی محفوظ است، ولی به سبب نبودن جای تنها 2 هزار عدد از این آثار به نمایش گذاشته شده‌اند."

از آثارخانه تاریخی ولایت سغد عمتدا ساکنان ولایت و مهمانان خارجی دیدن می‌کنند.

به گفته مسئولان این آثارخانه، در سال جاری نیز تعدادی از دیدارگران این آثارخانه افزایش یافته و اکثر آنها مهمان خارجی، بویژه از کشورهای ایران و افغانستان، آمریکا، بریتانیا و آلمان بوده‌اند.

خانم اتایوا افزود، دانشجویان و طالب‌علمان نیز زیاد به این آثارخانه می‌آیند.

همکارمان علیشیر آخون اف از این آثارخانه عکسهایی برداشته است.

سپاس بی‌پایان از این که به صفحه ما سری زدید.

نظرات و پیشنهادهای خود را در باره برنامه به آدرس الکترونی ما zevarshoh@bbc.tj یا bbc_dushanbe@yahoo.com فرستید.

تا هفته بعدی از من و تمام همکارانم در دوشنبه و لندن پدرووووووووووووووو ود

مطالب مرتبط