حضور فیلم های ایرانی در جشنواه فیلم­ های آسیایی در ایتالیا

یازدهمین جشنواه بین ­المللی فیلم­ های آسیایی (آسیاتیکا) که از 12 نوامبر (بیست و یکم آبان) با حضور فیلم ­هایی از ایران و افغانستان در شهر رم افتتاح شده بود، بیستم نوامبر (29 آبان) به کار خود پایان داد.

این جشنواره که به فاصله کوتاهی پس از جشنواره بین­ المللی فیلم رم برپا شد، به همراه جشنواره فیلم مدیترانه، سه رویداد هنری مهمی بودند که در روزهای میانی پاییز، پرده سینماهای رم را به نمایش فیلم­ های ایرانی اختصاص دادند.

با وجود محدودیت­ هایی که در ماه­ های اخیر برای برخی از سینماگران ایرانی در داخل این کشور به وجود آمده است به نظر می­ رسد فیلم­ های ایرانی همچنان راه خود را به جشنواره­ های بین­ المللی می­ یابند و این موضوع نتوانسته از حضور سینمای ایران در جشنواره­ های خارجی بکاهد.

جشنواره فیلم­ های آسیایی نیز که از سال 2000 میلادی کار خود را آغاز کرده و اکنون وارد دومین دهه فعالیت خود شده است، همواره توجه ویژه­ ای به سینمای ایران داشته است؛ امسال در یازدهمین دوره خود، علاوه بر دو فیلم ایرانی که در بخش­ های رقابتی جشنواره حضور داشتند، دوازده فیلم کوتاه، بلند و مستند نیز در سایر بخش­ ها معرفی کرد که بسیاری از آن­ها برای اولین بار به نمایش درآمدند.

ایتالو اسپینلی، مدیر جشنواره بین­ المللی فیلم­ های آسیایی (آسیاتیکا)، که خود از علاقمندان سینمای ایران است می­ گوید: "آسیاتیکا یازده سال است تلاش می­ کند فرهنگ کشورهای آسیایی و ایتالیا را از طریق سینما به هم نزدیک کند."

او این جشنواره را "تنها جشنواره تخصصی سینمایی در ایتالیا" می­ داند که "مشخصاً بر ترویج سینمای مستقل آسیا تأکید دارد."

سفر به اعماق

Image caption ایتالو اسپینلی، مدیر جشنواره فیلم های آسیایی

فیلم خواب است پروانه، ساخته مزدک میرعابدینی، نمونه­ ای از سینمای مورد نظر آقای اسپینلی است که در بخش مسابقه فیلم­ های بلند داستانی حضور یافت. فیلمی کم­ خرج که با بیانی ساده سعی در بازنمایی زندگی پیچیده انسان­ های عادی جامعه دارد. قصه فیلم شرح زندگی هفت نفر است که به ترتیب در مقابل دوربین فیلمبرداری یک روان­‌درمانگر می­ نشینند و از افکار، عواطف، تجربه ها و مشکلات خود می­ گویند. دکتر علی زمانی تصمیم دارد یکی از این هفت نفر را به عنوان بیمار جدید خود برگزیند اما آشکار است که موضوع به این سادگی­ ها نیست و او درگیر پیچیدگی­ ها و عمق ماجراهای انسان­ های عادی جامعه می­ شود.

مزدک میرعابدینی خواب است پروانه را برگرفته از یک هایکو می­ داند و می­ گوید: "هایکو برای من حذف "من" از شعر است و در اینجا وقتی من از کار حذف می­ شود بازیگر بهترین بازی­ش را در مقابل دوربین ارائه می­ دهد."

به عقیده میرعابدینی "این کار همچون راه رفتن بر لبه مرز مستند و داستانی است زیرا هر روز زندگی ما پر شده است از تصاویر کوتاه سه ثانیه­ ای که اگرچه سطحی هستند ولی داستان زندگی ما را ساخته­ اند. من سعی کرده­ ام از این طریق به عمق آن وارد شوم و این به نوعی، واکنشی است نسبت به سرعت زندگی که بی­ توجه به این لحظات ساده در حال گذر است."

خواب است پروانه که در بخش مسابقه فیلم های بلند داستانی در رقابت با هفت فیلم دیگر از کشورهای ژاپن، چین، فیلیپین، اندونزی و هند قرار داشت نتوانست جایزه برگزیده جشنواره را به دست آورد و در انتها فیلم سوار بر اسب رویایی (Riding the stallion of dream) ساخته گیریش کاساراوالی از هند توانست گوی پیروزی را از سایر رقبا برباید.

در این بخش همچنین فیلم غذا و دوشیزه (Food & The Maiden) ساخته مینورو کوریمورا از ژاپن توانست توجه مخاطبان را به خود جلب کند و به عنوان فیلم برگزیده تماشاگران اعلام شود.

هزاران باور

Image caption دو فیلم ایرانی در بخش­ رقابتی و دوازده فیلم کوتاه، بلند و مستند ایرانی در سایر بخش­ های جشنواره امسال حضور داشتند

در بخش مسابقه فیلم­ های مستند نیز فیلم هزار و یک ایران ساخته فیروزه خسروانی حضور داشت. خسروانی که سه سال پیش هم با راف­کات توانسته بود جایزه هیأت داوران این جشنواره را به­ دست آورد، این­ بار با هزار و یک ایران در پی انعکاس دیدگاه آدم­ های معمولی جوامع غربی نسبت به ایران بود؛ آدم­ هایی با پیشینه های مختلف و سطوح اجتماعی متفاوت. او با سفر به کشورهای اسپانیا، ایتالیا، فرانسه و آمریکا، تصویر و تصور مردم را در مواجهه با نام ایران به تصویر کشیده است. فیلم هزار و یک ایران با انعکاس کلیشه رایج در مورد ایران آغاز می­ شود که در آن اخبار و برنامه های تلویزیونی حکایت از ایرانی بحران­‌زده دارند. در ادامه، پس از نمایش تصاویری از زندگی روزمره مردم در ایران، شاهد واکنش مردم معمولی ساکن دنیای غرب در مواجهه با یک ایرانی هستیم. در اینجا به جای یک ایران، "هزار و یک تصویر ذهنی متفاوت از ایران" در پیش چشم تماشاچی فیلم قرار می­ گیرد.

فیروزه خسروانی تصور و باور مردم عادی را هدف خود می داند و می­ گوید:" برای من مهم بود که با دیدن واکنش طبیعی مردم عادی کوچه و بازار باور آن­ها را در مواجهه با نام ایران کشف کنم. به همین دلیل همه آدم­ هایی که در فیلم حضور دارند، به صورت اتفاقی انتخاب شده­ اند."

هزار و یک ایران که هنگام نمایش در مجموعه تاریخی معبد آدریانو با استقبال تماشاگران روبه رو شده بود، در پایان جشنواره به عنوان فیلم برگزیده تماشاگران معرفی شد و همزمان توانست رقبای خود از کشورهای هند، چین، بریتانیا، و ساخته مشترکی از سوئیس، قطر و فرانسه را کنار بزند و جایزه فیلم برگزیده هیأت داوران در بخش فیلم­ های مستند را به طور مشترک با جنگ و عشق در کابل ساخته هلگا رایدمایستر از آلمان نصیب خود کند.

این دومین جایزه فیروزه خسروانی طی یازده سال برگزاری جشنواره آسیاتیکا است.

از دیگر فیلم های مورد توجه در این بخش، مستندی در ارتباط با افغانستان به نام افغان استار (ستاره افغان) بود که در آن هاوانا مارکینگ، فیلمساز بریتانیایی زندگی ستاره، زنی افغان، را به تصویر کشیده است که در رقابت برای خوانندگی در جریان مسابقه تلویزیونی استعدادیابی تحت عنوان "افغان استار" حجاب خود را کنار گذاشت و به دنبال آن از سوی جامعه و ریش سفیدان طرد و به مرگ تهدید شد.

هاوانا مارکینگ بعد از نمایش فیلم که با استقبال تماشاگران روبه رو بود، از پیگیری­ های بعدی خود نسبت به سرنوشت ستاره، تعقیب و گریزها و نهایتاً خروج اجباری او از افغانستان خبر داد.

افعانستان همچنین با فیلم دیگری به نام جنگ و عشق در کابل ساخته هلگا رایدمایستر از آلمان توانست به حضور خود در جشنواره آسیاتیکا جلوه بیشتری ببخشد. فیلمی که موفق شد همراه با هزار و یک ایران عنوان برگزیده هیأت داوران در بخش فیلم­ های مستند را به دست آورد. موضوع فیلم، روایت زندگی دو دلداده است که جنگ میان­شان فاصله انداخته اما دیرهنگام، وقتی که دوباره یکدیگر را می­ یابند وضعیت جدیدی دارند که فاصلۀ میان آن­ دو را همچنان پابرجا نگه می­دارد.

خارج از مسابقه

Image caption رخشان بنی اعتماد از داوران جشنواره بود

اما ایران در بخش خارج از مسابقه هم حضوری چشمگیر داشت. مردی که گیلاس هایش را خورد ساخته پیمان حقانی، دستور آشپزی ساخته محمد شیروانی، گِشِر ساخته وحید وکیلی فر و بودن و نبودن ساخته فرانک شفر، فیلمساز آلمانی که فیلمش را در ارتباط با یک گروه موسیقی در ایران ساخته است، و نیز فیلم­ های مندو ساخته ابراهیم سعیدی و حسین آبکنار محصول کشور عراق و همۀ مادران من ساخته ابراهیم سعیدی و زهاوی سنجری محصول مشترک ایران و عراق که مستندهایی در ارتباط با کردستان عراق هستند، از جمله فیلم­ هایی بودند که حضور ایران در این جشنواره را پررنگ کردند.

علاوه بر این در بخش فیلم­ های کوتاه، شش فیلم از ایران از جمله آکاردئون ساخته جعفر پناهی و بازی آخر ساخته سامان سالور و فیلم­ هایی از حمیده رضوی، سهند بهروزی و امیرنعیم حسینی به نمایش درآمدند.

داوران

حضور ایران البته به این فیلم ها محدود نبود چرا که رخشان بنی اعتماد، کارگردان شناخته شده ایرانی، هم یکی از داوران این جشنواره بود. بنی اعتماد همچنین روز جمعه در جلسه­ ای با دانشجویان سینما به معرفی مختصری از سینمای ایران پرداخت و پس از نمایش قطعه­ هایی از برخی آثارش به سوالات آنها درباره فیلمسازی پاسخ گفت.

چهار راه فرهنگ­ ها

در جشنواره فیلم­ های آسیایی بخش دیگری هم وجود داشت که از دو سال پیش به برنامه­ های جشنواره اضافه شده است. در این بخش که "چهارراه فرهنگ­ ها" نام دارد، مسئولان جشنواره، از چهار نفر از کارگردانان حاضر در بخش های مسابقه می­ خواهند که در جریان برگزاری جشنواره با استفاده از امکاناتی که در اختیار آنها گذاشته می­ شود فیلم کوتاهی بسازند و در روز پایانی جشنواره به نمایش در آورند.

در این بخش نیز مزدک میرعابدینی یکی از این کارگردان هایی بود که فیلم رد (Trace) را در معرفی مائوریتزیو موکتی، نقاش شهیر ایتالیایی، به پایان رساند. این فیلم با استقبال زیاد تماشاگران روبرو شد.

مِدفیلم، جشنواره فیلم های مدیترانه

اما این روزها در رم جشنواره فیلم دیگری هم برپا بود که اگرچه به فیلم های کشورهای حوزه مدیترانه تعلق داشت ولی دو فیلم ایرانی تهران من، حراج ساخته گراناز موسوی، محصول ایران و استرالیا، و فیلم در بازار سکس ساخته سودابه مرتضایی، محصول ایران و اتریش، نیز در قالب این جشنواره در سالن کداک خانه سینمای ایتالیا در رم به نمایش درآمدند.