به روز شده:  15:29 گرينويچ - چهارشنبه 29 دسامبر 2010 - 08 دی 1389

سالگرد بی‌بی‌سی؛ دردسرهایی که از قوطی کبریت بیرون می‌آید

عکس از کامران جبرئیلی؛ تهران- گلابدره- 1374- زنی در کنار دیش ماهواره

خبر کامل را بخوانید

در حدود ۱۷ سال قبل، شبی در تهران و در منزل یکی از دوستان برای اولین بار تصویر تلویزیونی را دیدم که توسط ماهواره به ایران رسیده بود. برنامه‌ای بود از شبکه تلویزیونی استار. لحظاتی هیجان انگیز بود همراه با احساسات متفاوت.

از ورای تصویر پرزرق و برق و گوینده‌هایی به ظاهر آراسته، حال و هوایی تازه به خانه ایرانیان راه پیدا کرده بود- چیزی مثل یک جور کشف حجاب، که عوامل آن از آسمان‌ها آمده بودند. باید در تهران آن روزها زندگی کرده باشی تا این را بفهمی.

از آن پس شبکه‌های ماهواره‌ای ریز و درشت با هدف تسخیر احساسات و افکار عمومی، راه خود را به خلوت خانه ایرانیان باز کردند. هیچ‌وقت یادم نمی‌رود حالت چهره مجری یکی از شبکه‌های ایرانی لوس آنجلس که چه شوقی داشت وقتی کسی اولین بار با تلفن با آنها تماس گرفته بود و گفتگوی تلفنی آنها زنده پخش می‌شد.

اما با شروع کار شبکه بی بی سی فارسی دوره جدیدی در عرصه شبکه‌های تلویزیونی ماهواره‌ای با هدف مخاطبان ایرانی داخل و خارج از کشور شروع شد.

این شبکه با کار حرفه‌ای اطلاع رسانی با کیفیت بالا و پشتوانه سالیان دراز تجربه شبکه بی بی سی و با دادن امکانات و کمک گرفتن از نیروهای جوان با ایده‌های نو که بسیاری از آنها در مطبوعات دوران اصلاحات در سرزمین مادری تجربه کسب کرده و آبدیده شده بودند، انرژی تازه و سطح بالاتری وارد دنیای شبکه‌های تلویزیونی ماهواره‌‎ای فارسی زبان کرده است.

در کمبود رسانه‌های مستقل و آزاد در ایران، این شبکه نوپا نقش مهمی در اطلاع رسانی و حفظ استقلال رسانه‌ای و نگاه به رویدادها از تمام جهات دارد. با در نظر گرفتن دیدگاه‌های کاملا متفاوت سازندگان جریان‌های خبری داخل کشور، شبکه بی بی سی فارسی نقش مهمی در انتقال حقیقت به بینندگان خود دارد که همه اینها ظاهرا در فضای محدود استودیویی نه چندان بزرگ و کارکنانی نه چندان زیاد شکل می‌گیرد.

چند سال قبل حسنی مبارک، رئیس جمهور مادام العمر مصر، در جریان بازدید از شبکه تلویزیونی الجزیره در دوحه قطر گفته بود: "این همه دردسر از داخل این قوطی کبریت بیرون می‌آید"؟!... حالا حکایت بی بی سی فارسی است!

چند سال قبل حسنی مبارک، رئیس جمهور مادام العمر مصر، در جریان بازدید از شبکه تلویزیونی الجزیره در دوحه قطر گفته بود: "این همه دردسر از داخل این قوطی کبریت بیرون می‌آید؟!" که اشاره‌ای به اندازه تشکیلات شبکه الجزیره در مقیاس با تلویزیون‌های دولتی منطقه خاورمیانه و دستگاه‌های عریض و طویل آن و تفاوت عملکرد آنان بود.

حالا حکایت ‌بی‌بی‌سی فارسی است! شبکه‌ای با امکانات محدود و صدایی نامحدود، متفاوت و تاثیرگذار که مانند پلی است از جریان آزاد اطلاعات برای مردم و سرزمینی که برای سالیان دراز حقیقت از آن دریغ شده است.

تفکر دایی جان ناپلئونی

با توجه به نقش دولت‌های انگلیس در تاریخ معاصر ایران از یک طرف و طرز تفکر "دایی جان ناپلئونی" حاصل از آن بر طیف وسیعی از مردم ایران از طرف دیگر، نگاه به شبکه‎های تلویزیونی خارجی و بخصوص بی بی سی همیشه با سوء ظن همراه بوده است.

بدبینی حاکم بر جامعه ایرانی که در ۳۰ سال گذشته به آن دامن زده شده، باعث می شود که این جامعه به هر چه به خارج و خارجی مربوط می‌شود با شک و تردید بنگرد و این امر، کار برنامه‌سازان و دست اندرکاران شبکه بی‌بی‌سی فارسی را برای ارتباط با مردم داخل کشور تا اندازه‌ای سخت می کند.

بی‌بی‌سی فارسی به عنوان رسانه‌ای که در اذهان عمومی ایرانیان، مهر "استعمار پیر انگلیس" را به پیشانی دارد، نقش مهمی در از بین بردن این تصویر و شفاف سازی عملکرد رسانه‌‎های خارجی و مخصوصا خود این شبکه دارد.

یکی از مهم ترین عواملی که به شناخت و اعتماد مردم به این شبکه کمک می کند، شناساندن هرچه بیشتر آن به عنوان یک رسانه خبری با تمام خصوصیات و امکانات و محدودیت های آن است. هنوز هم در اذهان بسیاری، کار خبری به خصوص از طرف رسانه‌های خارجی، اگر نه جاسوسی، دست کم کاری همردیف آن تعریف می‌شود.

از طرف دیگر، ایرانیان ناراضی از شرایط حاکم هم، بی بی سی را تنها همانند بلندگویی برای بازتاب صدای خود می‌خواهند.

توضیح دادن نقش یک شبکه تلویزیونی، چند و چون کار حرفه ای انتقال خبر (news business) در کنار انتقال خبر و رویدادهای روزانه اهمیت زیادی دارد که مسئولین این شبکه جا دارد به آن بپردازند.

در سالیان بعد از انقلاب اسلامی، بخش عمده‌ای از ارتباط بین بزرگان عرصه های فرهنگی ایران با نسل های جدید گسسته شده است. بسیاری از نویسندگان، شاعران و هنرمندان یا از کشور رفته اند یا مانده اند ولی جایی برای بیان افکار خود و انتقال آن به نسل جوان ندارند. رسانه‌ای مانند بی‌بی‌سی فارسی در اینجا هم می تواند همانند حلقه ای از این زنجیره گسیخته برای انتقال میراث فرهنگی بین نسل ها عمل کند. مواردی از این قبیل را می توان در برنامه هایی مانند "به عبارت دیگر" و "از نزدیک" دید.

موضوع دیگر با توجه به فعالیت بی‌بی‌سی فارسی در کشورهای فارسی زبان دیگری مانند افغانستان و تاجیکستان، باز شدن پنجره‌ای نو به روی همزبانان برای شناخت بیشتر یکدیگر است.

مردم پایتخت ما که تا مدتی پیش، تنها تصویرشان از افغانستان چهره کارگران ساکن کارگاه‌های ساختمانی بود یا تنها تصویر محدود و انتخاب شده‌ای از جنگ‌های خانمانسوز سالیان اخیر این کشور داشتند، اکنون از طریق برنامه‌های گوناگون بی بی سی فارسی تصویری جامع تر از کشورهای همسایه و همزبان پیدا کرده اند.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.