سال ۲۰۱۰، سال وداع با ستارگان شوخ، غمگین و عاصی

تونی کرتیس
Image caption تونی کرتیس بازیگر توانایی بود

سال ۲۰۱۰ هم سال بدرود با شماری از نامداران عصر طلایی هالیوود بود. سرشناس ترین آنها در این میان تونی کرتیس، بازیگری که با سیمای شوخ و شیطان و چشمان خمار و اغواگرش، شش دهه بر پرده نقره ای درخشید.

کرتیس از کمدیهای سبک و مفرح تا درامهای تاریخی بازی کرد، اما رمز ماندگاری اش فقط جذابیت ظاهری نبود. بازیگری توانا بود. از به یادماندنی ترین کارهایش بازی در کنار مریلین مونرو و جک لمون بود، در فیلم «بعضیها داغشو دوست دارن». یک بار هم در سال ۱۹۵۸ برای بازی در فیلم نافرمانان، نامزد اسکار شد.

یکی از همبازیهای کرتیس در فیلم «اسپارتاکوس» هم جزو رفتگان سال ۲۰۱۰ بود. جین سیمونز، بازیگر انگلیسی الاصلی که در هالیوود به شهرت و کامیابی رسید.

آلبوم عکس: درگذشتگان سینمای جهان در سالی که گذشت

سیمونز دو اسکار در کارنامه اش داشت: در ۱۹۴۸ جایزه بهترین نقش مکمل زن در نسخه سینمایی «هملت»، و اسکار بهترین بازیگر زن برای فیلم «پایان خوش» در ۱۹۶۹. سیمونز در فیلمهای تلویزیونی زیادی هم بازی کرد که یکی از آخرین نقشهایش در سریال «پرندگان خارزار» بود.

اما هالیوود یکی دیگر از بزرگان افسانه ای اش را هم از دست داد. دینو دلارنتیس، تهیه کننده ۹۱ ساله ایتالیایی که کارش را با فیلمهای نئورئالیست زادگاهش شروع کرد و از جمله با فدریکو فلینی، در فیلمهایی به یادماندنی چون «لاسترادا» و «شبهای کابیریا».

دینو دلارنتیس بعد به آمریکا مهاجرت کرد و تهیه کننده دهها فیلم پرفروش شد، از «باراباس» گرفته تا «کینگ کنگ». در کارنامه اش هم فیلمهای حادثه ای دیده می شود، مثل «آرزوی مرگ»، هم فیلمهای ضد قهرمان و سیاسی مثل «سرپیکو» و «سه روز کندور»، و هم فیلمهای روشنفکری مثل «تخم افعی» اینگمار برگمن.

سفر سرگشتگان

اما یک ضدقهرمان دیگر هم امسال بار سفر بست. مردی که زمانی بار سفری بی فرجام را در جاده های بی پایان آمریکا بسته بود.

در فیلم «ایزی رایدر»، نمادی از سرگشتگی و بیهودگی نسلی سرخورده. دنیس هاپر در سال ۱۹۶۹، جایزه بهترین فیلم اول را در جشنواره کن برد و نامزد اسکار بهترین فیلمنامه هم شد. هاپر که در کنار کار فیلمسازی و بازیگری، نقاشی هم میکرد، موقع مرگ ۷۴ سال داشت.

Image caption سالینجر سرگشتگی جوانان آمریکا پس از جنگ جهانی دوم را به تصویر کشید

از میان هنرمندانی که سرگشتگی و بیهودگی نسل جوان آمریکا را در سالهای پس از جنگ دوم جهانی تصویر می کردند، یکی از بزرگترینشان به سفر ابدی رفت. مردی از نیویورک که به همان اندازه که آثارش سروصدا کرد، خودش بی سرو صدا و گوشه گیر بود.

جی دی سالینجر، خالق رمان «ناطور دشت» و قهرمان درمانده اش هولدن کالفیلد، به سال ۱۹۵۱. رمانی که ۶۵ میلیون نسخه فروش کرده و به همه زبانهای دنیا ترجمه شد، از جمله چند بار به فارسی. رمانی که یکی از صد رمان برتر قرن بیستم شناخته شده و هنوز سالی ۲۵۰ هزار نسخه اش را می خرند.

سالینجر که آخرین بار سی سال پیش با رسانه ای مصاحبه کرده بود، در ۹۱ سالگی درگذشت.

امسال یکی دیگر از منادیان عصیان و پرخاش هم از دنیا رفت، عصیان و پرخاشی از جنسی دیگر. از جنس فلز. آن هم فلز سنگین . یکی از خوانندگان پیشرو سبک هوی متال که با گروههای بزرگی چون رینبو و بلک سبت کار کرده بود و بعد هم گروه خودش را راه انداخته بود.

رانی جیمز دیو، خواننده ایتالیایی – آمریکایی که با وجود جثه کوچک و تکیده اش، صاحب یکی از نیرومندترین صداهای متال شناخته می شد. دیو ۶۸ ساله، مخترع علامت شاخهای شیطان بود که هواداران متال با انگشتان دست نشان می دهند.

مامور مخفی و پلیس ابله

خیلیها هنوز سریالی را به یاد می آورند به نام «بالاتر از خطر» که در دهه ۵۰ خورشیدی از تلویزیون ایران پخش می شد، و مرد سپیدمویی را که طراح و فرمانده تیم ماموریت غیرممکن بود.

پیتر گریوز امسال در هشتاد و چهارسالگی درگذشت. گریوز در دو فیلم کمدی «ارپلین» یا هواپیما هم بازی کرد، در نقش خلبانی خل مشنگ با گرایشهایی غیرعادی.

عجیب اینکه همبازی سپیدموی و همسن و سال او در این فیلم هم به فاصله کمی از او، خداحافظی کرد . لزلی نیلسن، کمدین کانادایی که هر چند دهها فیلم جدی هم بازی کرد، اما شهرتش را بیش از هر چیز مدیون سری فیلمهای «نیکد گان» یا سلاح برهنه بود. او در این فیلمها نقش کارآگاهی ابله، دست و پا چلفتی و در عین حال بینهایت خوش شانس را بازی کرد و جهانی را به قهقه انداخت.

مطالب مرتبط