آزادی نشر در تونس پس از سقوط بن علی

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption در زمان حکومت زین العابدین بن علی چاپ و نشر هر متن بدون مجوز مجازات زندان به دنبال داشت

در پایتخت تونس، به ویژه در راسته خیابان بورقیبه تا میدان التحریر (آزادی) هم پشت ویترین کتاب فروشی‌های بزرگ و هم بالای بساط دستفروش‌ها، تابلوی تازه‌ای دیده می‌شود که به دگرگونی‌های اخیر در این کشور کوچک شمال آفریقا بر‌می‌گردد: "کتاب‌های سانسورنشده بخرید" یا "همه نوع کتاب‌های ممنوعه به فروش می‌رسد"

تا پیش از انقلاب مردمی تونس که روز ۱۴ ژانویه به سرنگونی دیکتاتوری زین‌العابدین بن علی انجامید، بساط ممیزی و سانسور در این کشور رواج داشت. هر کتابی باید پیش از چاپ از "وزارت کشور" مجوز انتشار دریافت می‌کرد. چاپ و نشر هر متن بدون مجوز مجازات زندان به دنبال داشت.

پس از پیروزی انقلاب یکی از اولین فرمان‌های دولت موقت در مورد آزادی چاپ و نشر صادر شد. دولت موقت تونس اعلام کرد که چاپ و نشر مجله و کتاب به مجوز دولتی نیاز ندارد. بیانیه تصریح کرده بود: "نویسندگان مختار هستند که برای حفظ حقوق خود، اثر خود را در اداره مخصوص به این امر در وزارت فرهنگ به ثبت برسانند."

این بیانیه با استقبال "اتحاد الکتاب التونسیین" (اتحادیه نویسندگان تونس) روبرو شد.

در دو ماه گذشته، آثار بیشماری که اداره سانسور (رقابة) تابع "وزارت کشور" از نشر آنها جلوگیری کرده و یا به صورت سانسورشده به بازار آمده بودند، انتشار یافتند. کتاب‌های بسیاری از نویسندگان مخالف دولت، با گرایش‌های گوناگون، از مذهبی تا ملی و چپ، منتشر شد.

ورود بدون "ویزا"

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption زین‌العابدین بن علی با کودتایی آرام در سال ۱۹۸۷ در تونس به قدرت رسید و مدت ۲۳ سال بر تونس حکمرانی کرد

بازار کتاب تونس، به ویژه لایه روشنفکری آن، تا حد زیادی به انتشارات به زبان فرانسه وابسته است. در دوران رژیم گذشته هر کتابی برای ورود به کشور به "ویزا" نیاز داشت. در این زمینه "وزارت کشور" فهرستی از کتاب‌های ممنوعه ترتیب داده بود.

کتاب‌های سیاسی، چه در انتقاد از رژیم بن علی و چه در نکوهش از نظام دیکتاتوری، به ندرت وارد کشور می‌شدند. افرادی که کتابی را بدون ویزا به کشور وارد می‌کردند، به مجازاتی تا سه سال زندان محکوم می‌شدند.

دولت موقت تونس در اطلاعیه‌ای به تاریخ ۲۲ ژانویه اعلام کرد که کتاب‌های وارداتی به تونس، به "ویزا" نیاز ندارند.

از آن پس صدها کتاب چاپ خارج، به ویژه به زبان فرانسه، در کتاب‌فروشی‌ها عرضه شده است.

یکی از آثاری که فروش بالایی داشته است، کتابی افشاگرانه است به نام "ملکه کارتاژ". این کتاب نوشته نیکلا بو و کاترین گراسیه، دو روزنامه‌نگار فرانسوی، در سال ۲۰۰۹ در فرانسه منتشر شد و دولت بن علی ورود آن را به تونس ممنوع اعلام کرد.

این کتاب درباره فعالیت‌های غیرقانونی لیلا طرابلسی، همسر بن علی، به افشاگری دست زده است.

کتابی دیگر که طرفداران بسیار داشته، کتابی است نوشته ژان پیر توکوا، نویسنده روزنامه فرانسوی لوموند. کتاب "دوست ما بن علی" توضیح می‌دهد که چرا فرانسه و سایر کشورهای غربی از رژیم بن علی حمایت می‌کردند.

زین‌العابدین بن علی با کودتایی آرام در سال ۱۹۸۷ در تونس به قدرت رسید و مدت ۲۳ سال بر تونس حکمرانی کرد. در این مدت او بهترین روابط را با کشورهای غربی به ویژه فرانسه برقرار کرده بود.

مطالب مرتبط