به روز شده:  15:41 گرينويچ - سه شنبه 15 مارس 2011 - 24 اسفند 1389

هنرهای تجسمی

از دالی تا مان ری؛ فرآورده‌های دنیای فراواقعی

تلفن آفرودیتی، اثر سالوادور دالی

موزه هنری "شیرن" در فرانکفورت نخستین نمایشگاه بزرگ از اشیای سوررئالیستی را زیر عنوان "دنیای سوررئال از دالی تا مان ری" برگزار کرده است.

حدود ۱۸۰ شیئی یا "ابژه" از ۵۱ هنرمند که در بستر جریان سوررئالیسم یا در کرانۀ آن فعال بودند، در این نمایشگاه گرد آمده است، از مارسل دوشان، رنه ماگریت، سالوادور دالی، آلبرتو جاکومتی، مان ری و پابلو پیکاسو، تا هنرمندانی نه چندان نامدار.

برخی از "آثار" از بنیاد غریب و "غیرعادی" هستند، و برخی دیگر از سرهم‌بندی اشیای عادی ساخته شده‌اند، بی آنکه مثل چیزی آشنا باشند.

"اشیای سوررئال" در سه سالن بزرگ نمایشگاه چیده شده‌اند. همه آنها عجیب و غریب هستند، و حیرت تماشاگر را برمی‌انگیزند.

سوررئالیسم از جریان‌های مدرن آغاز قرن بیستم بود که بر دید هنری دنیای نو تأثیری عمیق باقی گذاشت.

آندره برتون، شاعر فرانسوی در سال ۱۹۲۴ با انتشار "بیانیه سوررئالیستی" سنگ بنای این جنبش مدرن را پی ریخت. برتون سوررئالیسم را رهایی مطلق خلاقیت تعریف کرده بود. سوررئالیست‌ها "اشیایی" خلق کردند که از دید سنتی، هیچ ربطی به "اثر هنری" نداشت

سورئالیسم بیش از شناسه‌های اثباتی (مثبت) با شاخصه‌‌های سلبی (منفی) خود شناخته می‌شود. سوررئالیست‌ها نمی‌توانستند بگویند چه هستند، می‌توانستند بگویند چه نیستند، و از این دیدگاه با هر آنچه تاریخ هنر پیش از آنها آفریده بود، ضدیت داشتند.

هنرمندان سوررئالیست از هر چیزی که ذهنیت آزاد هنرمند را به بند می‌کشید، بیزار بودند. آنها هر نرم (هنجار) و قراردادی که ذهن هنرمند را محدود کند، رد می‌کردند.

به نظر آنها آفرینش هنری فعالیتی ناخودآگاه و بازیگوشانه است و به شیطنت کودکان شباهت دارد. هنر باید بیش از هر چیز به رؤیا شبیه باشد، که بنا به کارکرد مرموز ضمیر ناخودآگاه، از هیچ "منطق" یا قید و بند آگاهانه‌ای پیروی نمی‌کند.

آندره برتون (۱۸۹۶ – ۱۹۶۶) شاعر مدرن فرانسوی در سال ۱۹۲۴ با انتشار "بیانیه سوررئالیستی" سنگ بنای این جنبش مدرن را پی ریخت.

برتون سوررئالیسم را رهایی مطلق خلاقیت تعریف کرده بود. سوررئالیست‌ها "اشیایی" خلق کردند که از دید سنتی، هیچ ربطی به "اثر هنری" نداشت.

"اشیای سوررئال" چیزی تازه به زندگی اضافه می‌کردند، اما معلوم نبود چه چیزی. تعریف این "چیزها" دشوار بود چون از دنیای واقعی کنده شده و به "دنیای سوررئال" رفته بودند. اگر "زیبا" بودند، ارزش آنها در این بود که می‌توانستند تخیل انسان را با خود تا دورترین افق‌ها ببرند.

تیترهای بی‌جا

سالوادور دالی در سال ۱۹۳۴ رسما از جمع سوررئالیست‌ها اخراج شد

هیچ اثری نیست که بتوان آن را به درستی تعریف کرد یا بر آن نامی نهاد. هنرمندان سوررئالیست چیزهایی خلق می‌کردند که خود نمی‌دانستند چیست. گاه می‌گفتند این چیزی است که حتی ارزش دور انداختن هم ندارد.

تمام آثار "اسم" دارند، و این خود از شیطنت‌های سوررئالیست‌ها بود: جعل عنوان یا تیتری که هیچ ربطی به "اثر" نداشته باشد و به "فهم" آن هیچ کمکی نکند. به نظر آنها یک کار اصیل سوررئالیستی نباید قابل تفسیر یا شناسایی باشد.

سوررئالیست‌ها به یک معنی پیرو "هنر برای هنر" بودند. آنها معتقد بودند که هنر نباید "در خدمت" چیزی غیر از خود باشد. به عبارت دیگر، هنر همان چیزی است که به هیچ دردی نخورد.

این رویکرد بیش از پیش با تضادی درونی روبرو می‌شد. هنرمند، حتی اگر سوررئالیست باشد، باید گاهی هم به درد بازار بخورد.

برخی از سوررئالیست‌ها در جشنواره‌ها و بیناله‌های هنری گل کردند و به فکر افتادند کارهای خود را به قیمت گزاف به فروش برسانند. آنها با هر "موفقیت" یک گام از سوررئالیسم دور شدند.

سالوادور دالی یکی از آنها بود که سوررئالیست‌ها در سال ۱۹۳۴ رسما او را از جمع خود اخراج کردند.

تقدیر آن بود که سوررئالیسم در آستانه جنگ جهانی دوم (نیمه دوم دهه ۱۹۳۰) به زوال افتد، وگرنه ناچار می‌شد تمام اعضای خود را یکایک طرد کند.

نمایشگاه "اشیای سوررئال" تا ۲۹ مه امسال در موزه "شیرن" فرانکفورت برقرار است.

  • سالوادور دالی و مدل او، عکس از دنیس بلون
  • عتیقه قرن بیستم، کاری از ژان بنوا
  • گوشه ای از نمایشگاه با دو مجسمه از دالی و اوپنهایم
  • لطفا دست بزنید! اثر مارسل دوشان
  • تلفن آفرودیتی، اثر سالوادور دالی از سال ۱۹۳۶
  • گوشه ای از نمایشگاه با چند اثر سوررئالیستی
  • کادو، اثر مان ری

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.