اکران عمومی اخراجی‌ها۳ در کنار جنجال‌ها و حاشیه‌ها

امین حیایی حق نشر عکس BBC World Service
Image caption اخراجی ها 3 مسائل سیاسی روز ایران را به طنز کشیده است

سرانجام فیلم اخراجی‌ها ۳ ساخته مسعود ده نمکی پس از جنجال‌ها و حاشیه‌های بسیار در روزهای نوروز در تهران و شهرستان‌های ایران اکران شد.

اخراجی‌ها ۳، قسمت سوم از سه گانه مسعود ده نمکی در ژانر سینمای سیاسی و جنگ است که در ادامه قسمت‌های اول و دوم آن با درون‌مایه طنز و شوخی با جنگ ایران و عراق و مسائل سیاسی امروز ایران ساخته شده است.

اگرچه مسعود ده نمکی برخلاف دو قسمت قبلی، در این قسمت به جنگ نمی‌پردازد و شخصیت‌های دو فیلم قبلی‌اش را در فضای پس از جنگ، انتخابات ریاست جمهوری ایران قرار داده است.

چنانکه انتظار می‌رفت، تماشاگران ایرانی، همانند قسمت‌های اول و دوم، استقبال زیادی از این فیلم کمدی به عمل آورده‌اند و فروش اخراجی‌ها ۳ از فروش فیلم پرمخاطب جدایی نادر از سیمین ساخته اصغر فرهادی (برنده خرس طلایی جشنواره فیلم برلین)، پیشی گرفته است.

محمدرضا صابری، مدير سينما آفريقا در تهران و سخنگوی انجمن سينماداران در گفت‌وگویی با خبرگزاری دانشجويان ايران، ايسنا گفت که فروش این فیلم تا کنون از مرز سیصد میلیون تومان گذشته است و استقبال تماشاگران به اندازه ای بوده که سینمای آفریقا برای نخستین بار در پانزده سال گذشته یک سئانس ویژه در ساعت یک بامداد گذاشته است.

گروهی از تهیه‌کنندگان و پخش کنندگان سینمای ایران در پاسخ به پرسش خبرگزاری فارس درباره پیش‌بینی میزان موفقیت فیلم‌های اکران نوروز، شانس موفقیت فیلم اخراجی‌ها۳ را بیش از بقیه دانسته‌اند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption فیلم اخراجی‌ها ۳ در بخش مسابقه جشنواره بیست و نهم فجر شرکت داشت

مسعود ده‌نمکی، در نمایش ویژه این فیلم که روز ۱۹ اسفندماه در سالن وزارت کشور برگزار شد، با اشاره به موفقیت فیلم اخراجی‌ها در جذب مخاطب گفت: "چهار سال از ساخت اخراجی‌ها ۱ می‌گذرد، زمانی که این فیلم کلید خورد هیچ کس تصور نمی‌کرد ساخت آن منجر به چنین اتفاقی در سطح کشور شود."

آقای ده نمکی گفت: "زمانی که اکران اخراجی‌ها ۲ تمام شد و زلزله‌ اخراجی‌ها ۳ پیش آمد شاید کمتر کسی باور می‌کرد که این کار ساخته شود، اما اخراجی‌ها ۳ حدود سه ماه قبل جلوی دوربین رفت و با حضور ۳۰ نفر بازیگر اصلی و بیش از دو هزارنفر هنرور در ۱۵ نقطه تهران فضای پرشوری ایجاد کرد." فیلم اخراجی‌ها ۳ با اینکه در بخش مسابقه جشنواره بیست و نهم فجر شرکت داشت، در سینمای ویژه منتقدان فیلم و نمایندگان رسانه‌ها نمایش داده نشد و به صورتی بسیار محدود در روز آخر جشنواره به نمایش درآمد.

اگر چه سازندگان اخراجی‌ها ۳، علت اکران نشدن این فیلم در سینمای رسانه‌ها را آماده نبودن نسخه‌هایی از این فیلم اعلام کردند؛ اما گفته می‌شود ضعف‌های فنی و محتوایی فیلم، علت اصلی عدم نمایش آن در سینمای رسانه‌ها بوده است.

مسعود ده نمکی در قسمت سوم اخراجی‌ها، رویدادهای مربوط به انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ ایران را به هجو کشیده است. داستان فیلم درباره سه کاندیدای رئیس جمهوری با گرایش‌های سیاسی مختلف است که هر کدام با رنگ مشخصی معرفی می‌شوند و گروه‌های سیاسی موجود در صحنه سیاست ایران، از اصولگرا‌ها تا اصلاح طلبان را نمایندگی می‌کنند.

اکبر عبدی، محمدرضا شریفی نیا، امین حیایی، لیلا اوتادی، مریم کاویانی، حسام نواب صفوی و یوسف صیادی، در فیلم اخراجی‌ها ۳ بازی می‌کنند. شخصیتهای اصلی فیلم اخراجی‌های ۱و ۲ (رزمندگان جنگ ایران و عراق)، به زمان حال آمده و حالا درگیر انتخابات ریاست جمهوری شده‌اند.

حاجی گرینوف، شخصیت متظاهر و سخت گیر اخراجی‌ها ۱و ۲ (با بازی محمد رضا شریفی نیا) و رقیب او اکبر دباغ (با بازی رضا رویگری) نامزد اصلاح طلبان‌اند (احتمالا بدلی برای میرحسین موسوی و مهدی کروبی) و کاندیدای دیگر ریاست جمهوری، سید مرتضی (با بازی سید جواد هاشمی) است که نامزد حزب اللهی‌ها و مشهور به "ساده زیستی" است و ظاهرا محمود احمدی‌نژاد رئیس جمهوری فعلی ایران را نمایندگی می‌کند.

در آغاز فیلم اخراجی‌ها ۳ اکبر دباغ را می‌بینیم که دستبند آبی به دست خود بسته و طرفداران او نیز به پیروی از او همین کار را می‌کنند. "آزادی اندیشه بدون قر نمی‌شه" یکی از شعارهایی است که طرفداران اکبر دباغ سر می‌دهند.

طرفداران حاجی گرینوف نیز طرفدار رنگ قرمزند و طرفداران سید مرتضی نیز شعار "نه قرمز نه آبی، کاندید انقلابی" سر می‌دهند.

بایرام لودر (با بازی اکبر عبدی) و بیژن مرتضوی (با بازی امین حیایی)، شخصیتهای فیلم اخراجی‌ها ۱ و ۲ نیز در این قسمت حضور دارند و در صحنه‌ای از فیلم، کنسرتی را به سبک خوانندگان موسیقی زیر زمینی به نفع کاندیداتوری حاجی گرینوف برگزار می‌کنند.

در طول فیلم، بار‌ها تکیه کلام‌های معروف مربوط به شخصیتهای سیاسی رقیب مثل: "بگم بگم؟" یا "اون ممه را لولو برد" شنیده می‌شود.

ده نمکی قبلا ادعا کرده است که با این فیلم همه گروه‌های سیاسی از چپ تا راست را زیر تیغ نقد قرار داده اما به نوشته برخی از منتقدان سینمایی، او در این فیلم تنها به اصلاح طلبان تاخته و آن‌ها را دست انداخته است. به نوشته این دسته از منتقدان، همه کارهای بد سیاسی و اخلاقی در این فیلم، به وسیله هواداران اصلاح طلبی انجام می‌شود.

در نظرخواهی برنامه سینمایی تلویزیونی هفت از تماشاگران جشنواره فیلم فجر درباره اخراجی‌ها ۳، بسیاری از تماشاگران از این فیلم انتقاد کرده اند.

ده نمکی و عبور از خطور قرمز

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption مسعود ده نمکی و فخرالدین صدیق شریف در پشت صحنه قسمت سوم اخراجی ها

مسعود ده نمکی، پیش از این در قسمت‌های اول و دوم فیلم اخراجی‌ها، به شوخی با ژانر جنگ (یا دفاع مقدس به تعبیر مسئولان سینمایی ایران) پرداخته بود و برخی از خط قرمز‌ها و تابوهای موجود در این زمینه را زیرپا گذاشته بود.

دو قسمت اول اخراجی‌ها، علیرغم انتقادات تند منتقدان سینمایی، با استقبال پرشور تماشاگران عادی سینما مواجه شده و به پرفروش‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران تبدیل شدند.

مسعود ده نمکی، قبل از فیلمسازی، از نویسندگان روزنامه‌های تندرو حلبچه و جبهه و از اعضای انصار حزب الله بود و نقش مهمی در سازماندهی حرکت‌های ضد اصلاح طلبی داشت.

برخی از اصلاح‌طلبان و آنان که در واقعه کوی دانشگاه حضور داشتند او را یکی از عوامل اصلی خشونت‌های هجدهم تیر سال ۱۳۷۸ می‌دانند.

ده نمکی ابتدا با ساختن فیلم‌های مستند فقر و فحشا و کدام استقلال و کدام پیروزی، فعالیت فیلمسازی‌اش را شروع کرد و با حمایت‌های گسترده دولتی موفق به ساختن فیلم‌های اخراجی‌های ۱ و ۲ شد.

هنگام ساختن فیلم اخراجی‌های ۲، برخی از مقام‌های سیاسی و فرهنگی نظام از جمله محمدحسین صفار هرندی (وزیر سابق ارشاد)، مهدی کلهر و علی‌اکبر جوانفکر، مشاوران رییس جمهور؛ محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، از پشت صحنه این فیلم بازدید کردند

ساخته شدن اخراجی‌های یک و دو و عبور ده نمکی از خطوط قرمز سینمای ایران، در شرایطی که بسیاری از فیلمسازان اجازه ورود به این محدوده‌ها را نداشتند، شبهات زیادی را ایجاد کرد اما مسعود ده‌نمکی خود بر این عقیده است که از خط قرمز‌ها عبور نکرده و تنها با آن‌ها بازی کرده است و یکی از دلایل جذب مخاطبان مذهبی فیلم‌هایش را نیز همین می‌داند.