آلمان مجسمه ابوالهول را به ترکیه بر می‌گرداند

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption مجسمه چهار هزار ساله ابوالهول از سال ۱۹۳۴ در موزه پرگامون برلین نگهداری می‌شود

وزارت فرهنگ آلمان تصمیم گرفته است که مجسمه باستانی ابوالهول، منسوب به خرابه‌های هاتوشا را به ترکیه بازگرداند.

طبق توافقی که روز جمعه (۱۳ مه) در برلین بین کارشناسان آلمان و ترکیه به عمل آمد، مجسمه ابوالهول به زودی به ترکیه منتقل خواهد شد.

وزارت فرهنگ آلمان این توافق را "اقدامی در جهت تحکیم دوستی آلمان و ترکیه" خواند.

وزارت فرهنگ ترکیه نیز پس گرفتن "ابوالهول هاتوشا" را یک "پیروزی تاریخی" دانست.

ارطغرل گونای، وزیر فرهنگ ترکیه اخیرا تهدید کرده بود که اگر آلمان تا ماه ژوئن این مجسمه باستانی را به ترکیه پس ندهد، از ادامه فعالیت‌های باستان‌شناسی در ترکیه محروم خواهد شد.

مجسمه چهار هزار ساله ابوالهول از سال ۱۹۳۴ در موزه پرگامون برلین نگهداری می‌شود.

مجسمه ابوالهول هاتوشا در سال ۱۹۰۷ طی کاوش‌های باستان‌شناسان آلمانی در منطقه آناتولی کنونی کشف شد. در آن زمان امپراتوری عثمانی بر "آسیای صغیر" مسلط بود و دولت کنونی ترکیه هنوز تأسیس نشده بود.

این مجسمه به همراه مجسمه کوچکتر "هیکلی با کلۀ شیر" در سال ۱۹۱۵ برای تعمیر و بازسازی به برلین منتقل شد. در سال ۱۹۲۵ مجسمه کوچکتر به ترکیه برگشت، اما مجسمه ابوالهول در آلمان باقی ماند و به موزه پرگامون سپرده شد.

دولت ترکیه مقامات آلمان را متهم می‌کرد که بدون هیچ دلیل موجه حقوقی مجسمه را نزد خود نگاه داشته‌اند. دولت ترکیه از سال ۱۹۳۴ رسما عودت ابوالهول (هاتوشا) را درخواست کرد، اما مقامات آلمانی به این تقاضا توجه نمی‌کردند.

مقامات آلمان همواره نگران بودند که بازگرداندن مجسمه ابوالهول به ترکیه باب تقاضاهای دیگر را باز کند، از جمله تندیس معروف ملکه نفرتی‌تی که در موزه باستان شناسی برلین نگه داری می‌شود، و مصر خواهان پس گرفتن آن است.

قطعه‌ای از "میراث بشری"

خرابه‌های هاتوشا (هاتوسا یا خاتوشا و عربی حاتوشا) پایتخت امپراتوری باستانی هیتی بود که از دو هزار سال پیش از میلاد مسیح در آسیای صغیر (ترکیه کنونی) سکونت داشتند. این منطقه امروزه در نزدیکی بغازکوی (بغازقلعه کنونی) در استان چروم واقع است.

به نظر مؤرخان هیتی‌ها قومی آریایی بودند و زبان آنها از شاخه هند و اروپایی بوده که از بین رفته است.

از دوران هیتی‌ها آثار باستانی فراوانی باقی مانده که در سراسر قلمرو آناتولی پراکنده است.

بنیاد یونسکو، بازوی فرهنگی سازمان ملل متحد، حدود ۲۵ سال پیش خرابه‌های باستانی هاتوشا را جزو میراث بشری شناخت.