پرتره‌های جشنواره فیلم کن

حق نشر عکس Reuters
Image caption وودی آلن و بازیگر فیلمش لئا سیدو در روز افتتاحیه

نیمه شب در پاریس وودی آلن شاید در این چند سال اخیر بهترین گزینه کن برای گشایش جشنواره بوده است.

فیلمی که حاصل نگاه عاشقانه و رمانتیک وودی آلن به پاریس و پرتره او از این شهر زیبا و خیال انگیز است. وودی آلن از طریق سفر شخصیت محوری داستان اش در زمان و حرکت به سمت گذشته، سه دوره پاریس را در مقابل چشمان ما می گذارد.

فیلم ماجرای یک فیلمنامه نویس آمریکایی است که با نامزدش در سال ۲۰۱۰ به پاریس سفر می کند، اما یک شب که برای قدم زدن به خیابان می رود، ناگهان خود را در پاریس اوایل قرن یعنی دهه سی و در میان هنرمندان بزرگ آن عصر مثل سالوادور دالی، لوئیس بونوئل، ارنست همینگوی، اسکات فیتزجرالد، گرترود اشتاین و پیکاسو می بیند.

نویسنده که نوستالژی دوران طلایی هنری پاریس را دارد، در یک مهمانی با دختری پاریسی (ماریون کوتیارد) آشنا می شود که متعلق به همان دوره است اما همانند نویسنده آمریکایی، نوستالژی دوران قبل از خود را دارد و حسرت اواخر قرن نوزدهم را می خورد.

توهمات نوستالژیک، تم اصلی فیلم است. وودی آلن به ما می گوید که هیچ عصر طلایی ای وجود ندارد که حسرتش را بخوریم و همین عصری که در آن زندگی می کنیم، بعدها برای آیندگان نوستالژیک خواهد بود و عصر طلایی محسوب خواهد شد.

نیمه شب در پاریس، فیلمی است در ستایش یک شهر و در ستایش تاریخ هنر که تم های همیشگی و تکرار شونده وودی آلن مثل خیانت و وفاداری را در خود دارد. داریوش خنجی، فیلمبردار ایرانی تبار، سه دوره مختلف پاریس را با رنگ و نور ویژه هر دوره، استادانه نشان داده است.

تا کنون، فیلم های زیبای خفته ساخته جولیا لی از استرالیا، پلیس ساخته می ون از فرانسه، ما باید درباره کوین حرف بزنیم ساخته لین رمزی از بریتانیا، ما یک پاپ داریم ساخته نانی مورتی، پانوشت ساخته جوزف سدار از اسرائیل، دربخش مسابقه اصلی و فیلم های بی قرار ساخته گاس ون سنت، کار شاق ساخته مارکو دو ترا از برزیل، آریرارنگ ساخته کیم کی دوک از کره جنوبی و میس بالا (دختر شایسته) ساخته جرالدو نارانخو از مکزیک، در بخش نوعی نگاه به نمایش درآمد.

از میان فیلم های بخش مسابقه اصلی، تا کنون فیلم های ما یک پاپ داریم و ما باید درباره کوین حرف بزنیم، بیشتر مورد توجه منتقدان فیلم حاضر در جشنواره قرار گرفته است.

پرتره نانی مورتی از واتیکان

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption نانی مورتی تصویری تازه ای از واتیکان و زندگی کاردینال ها و پاپ به نمایش می گذارد

ما یک پاپ داریم، نانی مورتی از برخی جهات شبیه فیلم سخنرانی پادشاه است. میشل پیکولی نقش کسی را بازی می کند که بعد از مرگ پاپ از سوی کاردینال های واتیکان به این مقام انتخاب شده اما قادر نیست که در برابر مردم بر روی بالکن واتیکان، سخنرانی کند.

او همانند کالین فرث شخصیتی آسیب پذیر و شکننده است. واتیکان، نانی مورتی، روانکاو بی دینی را استخدام می کند تا به تحلیل شخصیت پاپ جدید و درمان او بپردازد. برای او پاپ ملویل (میشل پیکولی) همانند یک بیمار عادی است همان طور که جرج ششم پادشاه بریتانیا برای جفری راش مانند یک شهروند عادی بریتانیایی بود.

نانی مورتی تصویری از واتیکان و زندگی کاردینال ها و پاپ به ما نشان می دهد که پیش تر در فیلم هایی که در این زمینه ساخته شده بود، دیده نشده است.

شوخی های او با باورهای روحانیون کاتولیک و آداب و تشریفات سنگین و کلیشه ای سردمداران واتیکان، گستاخانه و جذاب است. او کاردینال ها را وادار می کند که از فضای عبوس و کسالت آور سنتی جدا شده و با هم در حیاط واتیکان به والیبال بپردازند.

پاپ جدید که قدرت هدایت مومنان را از دست داده و حاضر به پذیرش مسئولیت سنگین رهبری مذهبی میلیون ها مومن مسیحی نیست، ردای مذهب را از تن درآورده و در قالب انسانی عادی، وارد کوچه و خیابان و قاتی زندگی روزمره مردم عادی می شود و در برخورد با واقعیت های پیرامونش، متحول شده و به ریشه های گم شده اش از جمله عشق سرکوب شده اش به تئاتر رجعت می کند.

مورتی، لحن کمدی شیرین همیشگی و طنز نیشدارش را در سرتاسر فیلم حفظ کرده و ساختار یکی از قدرتمندترین نهادها و دستگاه های مذهبی جهان را به باد انتقاد می گیرد. بازی درخشان میشل پیکولی در نقش پاپ ملویل، او را شایسته دریافت نخل طلای کن می سازد.

بی قرار گاس ون سنت

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption گاس ون سنت در سال 2003 برای فیلم فیل برنده جایزه نخل طلا شد

فیلم بی‌قرار ساخته گاس ون سنت که در بخش نوعی نگاه نشان داده شد، اگرچه با سبک تجربی و آوانگارد آثار قبلی گاس ون سنت به ویژه فیل، متفاوت بود و ساختار روایتی ساده و کلاسیکی داشت، اما مورد استقبال منتقدان واقع شد.

گاس وس سنت در بی قرار نیز به زندگی چند نوجوان آمریکایی می پردازد. دختر و پسر جوانی که جهان بینی و نگاه متفاوتی در مورد هستی و خلقت دارند، در یک مراسم تدفین با هم آشنا می شوند و به تدریج عشق عمیقی بین آنها به وجود می آید.

دختر (آنابل) داروینیست است و از این زاویه به جهان و طبیعت پیرامون خود نگاه می کند اما پسر (ایناک) که پدر و مادرش را از دست داده، به ماوراءالطبیعه و روح اعتقاد دارد و همه لحظات تنهایی اش را با روح خلبانی ژاپنی که در زمان انفجار اتمی ناگازاکی ازبین رفته، همدم است.

بی قرار لحن تراژیک و غمباری دارد و از همان آغاز، سرنوشت تلخی را که در انتظار شخصیت های داستان است، با موسیقی ملانکولیک آزاردهنده ای به بیننده یادآوری می کند و تا حد زیادی اسیر قواعد کلیشه ای ژانر درام های تین ایجری مدرسه ای (اسکول دراما) آمریکایی است.

پرتره شخصی کیک کی دوک

امسال تنها جعفر پناهی نیست که زندگی روزانه خود را تصویر کرده و به کن آورده است بلکه آریرانگ آخرین ساخته کیم کی دوک، سینماگر برجسته کره جنوبی، نیز فیلمی اتوبیوگرافیکال و پرتره ای شخصی درباره فیلمساز است که او با دوربین دیجیتال ساخته است.

کیم کی دوک هنگام نمایش این فیلم گفت که در این چند سال اخیر در خواب بود اما جشنواره کن او را بیدار کرده است. وی گفت که بعد از ۳۰ سال فیلمسازی و ساختن ۱۵ فیلم، در این فیلم از خود می پرسد که سینما و فیلم چیست؟

بازی شگفت انگیز کیم کی دوک در برابر دوربین، و مکالمه اعتراف گونه و دراماتیک او با تصاویر ویدئویی که خود گرفته و شاهد تماشای آنهاست، آریرانگ را به نمونه منحصر به فردی در ژانر فیلم های اتوبیوگرافیکال تبدیل کرده است.

در این فیلم کیم کی دوک را می بینیم که از شهر گریخته و به مکان پرتی در حومه شهر پناه برده و ارتباط خود را با جهان سینما و رسانه ها قطع کرده است.

او رو به دوربین می گوید که چون از سال ۲۰۰۸ نتوانسته فیلم بسازد، تصمیم گرفته دوربین خود را برداشته و بدون برنامه قبلی از خود فیلم بگیرد.

به این ترتیب کیم کی دوک نه تنها زندگی روزمره جنگلی اش را به فیلم کشیده بلکه آن را تخیلات سینمایی اش نیز رنگ آمیزی کرده است.

فیلم مورد استقبال شدید تماشاگران جشنواره واقع شد و آنها بعد از نمایش فیلم، دقایقی طولانی برای کی دوک دست زدند و او را تحسین کردند.

پرتره فی داناوی

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پوستر رسمی جشنواره با تصویر از فی داناوی

امسال جشنواره فیلم کن، علاوه بر برناردو برتولوچی و جعفر پناهی از فی داناوی ستاره معروف هالیوود و بازیگر فیلم های مشهوری چون بانی و کلاید، شبکه، بزرگمرد کوچک و محله چینی ها نیز تجلیل به عمل می آورد.

فی داناوی که تصویر سیاه و سفید زیبایی از او که در دهه هفتاد به وسیله جری شاتزبرگ کارگردان برجسته آمریکایی (سازنده فیلم مترسک) گرفته شده، بر روی پوستر امسال جشنواره کن نقش بسته، از جمله ستارگانی بود که در روزهای گذشته به همراه رابرت دنیرو، اوما ترمن، جود لا، کاترین دونو و بسیاری دیگر از پله های کاخ جشنواره بالا رفت.

فیلم معمای بچه سقوط کرده، نخستین ساخته جری شاتزبرگ (محصول ۱۹۷۰) با بازی فی داناوی در نقش یک ستاره دنیای مد، روز گذشته در بخش سینمای کلاسیک کن به نمایش درآمد. فیلمی که در زمان نمایش اش در دهه هفتاد، مورد بی توجهی منتقدان آمریکایی قرار گرفت اما از طرف منتقدان فرانسوی تحسین شد.

کالسکه طلایی جعفر پناهی

روز پنج شنبه (۱۲ مه) طی مراسم ویژه ای که با حضور شهردار پاریس، کوستاگاوراس رئیس و سرژ توبیانا مدیر سینما تک فرانسه، فردریک میتران وزیر فرهنگ فرانسه، میشل پیکولی بازیگر فرانسوی و تعدادی دیگر از هنرمندان و چهره های فرهنگی و سینمایی فرانسوی برگزار شد، با اعتراض به حکم صادره قوه قضاییه ایران در مورد جعفر پناهی، از این سینماگر سرشناس ایرانی تجلیل به عمل آمده و کالسکه طلایی جشنواره کن در غیاب او اهدا شد.

به گفته شهلا رستمی، روزنامه نگار ایرانی مقیم فرانسه که در این مراسم حضور داشت، ابتدا فیلم آفساید پناهی نشان داده شد و بعد آینس واردا سینماگر موج نویی فرانسه، پیامی را درباره پناهی و وضعیت سینماگران ایرانی قرائت کرد. همین طور خبر آزادی دو سینماگر ایرانی از جمله علیرضا نوری زاد را اعلام کردند.

جعفر پناهی، امسال با فیلم این یک فیلم نیست در بخش نمایش های ویژه جشنواره شرکت دارد. او این فیلم را بدون مجوز دولتی، و به کمک مجتبی میرتهماسب در چهاردیواری منزل خود و درباره یک روز از زندگی خود ساخته است. این فیلم روز نوزده مه برای منتقدان و نویسندگان مطبوعات به نمایش درمی آید.

امروز (شنبه ۱۴ می) فیلم به امید دیدار ساخته محمد رسول اف برای منتقدان و اهالی رسانه ها به نمایش در می آید. گفته می شود که رسول اف و گروه سینمایی اش نیز به کن خواهند آمد.

مطالب مرتبط