برنامة تفریحی تاجیکی، 13 مه

دوروووود و خوش آمدید به برنامه تفریحی تاجیکی از رادیو بی بی سی.

محتوای برنامه این هفته از این قرار است:

جشنوارة بین‌المللی “شش مقام” در دوشنبه،

همچنین، یادی می‌کنیم از استاد ظفر ناظم، آوازخوان ممتاز ترانه‌های مردمی،

سپس، به شهر قُرغان تپّه می‌رویم و با نعیم جان سعیدلی، آوازخوان جوان آشنا می‌شویم، که از رنج و عذاب مهاجران کاری و مادران دیدبراه آنها سرود می‌خواند.

جشنوارة “شش مقام”

از ۱۰ تا ۱۳ مه در شهر دوشنبه جشنوارة بین‌المللی “شش مقام”، که به ۱۰۰-مین سالگرد فضل‌الدّین شهاباو، سرایندة پرآوازة موسیقی مقام بخشیده شده بود، برگزار شد.

حق نشر عکس BBC World Service
پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

طبق مقرّرات، قرار بود گروههای هنری از ایران، افغانستان، آذربایجان و ازبکستان، ارمنستان، چین و تاجیکستان در این جشنواره شرکت کنند.

حق نشر عکس BBC World Service

امّا چنانچه در نخستین روز این جشنواره معلوم شد، گروههای هنری از آذربایجان و ازبکستان و ایران در این جشنواره شرکت نکرده‌اند.

حق نشر عکس BBC World Service

میرزا شاهرخ اسراری، وزیر فرهنگ تاجیکستان، گفت: “جانب تاجیکستان یک گروه هنری ۱۲-نفری را از دانشکدة موسیقی تهران دعوت کرده بود، که این گروه دعوت را پذیرفته بود، امّا نیامدند."

گفته می‌شود، این دوّمین مورد شرکت نکردن گروههای هنری ایران در جشنواره‌های فرهنگی در تاجیکستان بوده است.

حق نشر عکس BBC World Service

به گفتة وزیر فرهنگ تاجیکستان، گروههای موسیقی کلاسیکی از ازبکستان و آذربایجان هم، که سنّتهای مشترَک موسیقی با تاجیکان دارند، به جشنواره دعوت شده بودند، ولی به دلایل نامعلوم آنها نیز در جشنواره شرکت ندارند.

حق نشر عکس BBC World Service

اصل‌الدّین نظاماو، رئیس دانشکدة هنرهای زیبای به نام تورسون‌زاده، می‌گوید، که "شش مقام" با موسیقی‌های کشورهای دیگر، از جمله ایران و آذربایجان و ازبکستان، که این نوع موسیقی را دارند، ارتباط زیادی دارد.

حق نشر عکس BBC World Service

“شش مقام" از آثار مهمّ موسیقی کلاسیک در ورارود محسوب می‌شود، که شامل شش بخش حاوی چندین ترانه و غزلیات بزرگان ادبیات فارسی است و طی صد ها سال به میان آمده است. این اثر موسیقی حالا بیشتر در تاجیکستان و ازبکستان رایج است.

حق نشر عکس BBC World Service

قاسم رامشگر، رئیس بخش موسیقی رادیو و تلویزیون افغانستان، که به نمایندگی از گروه هنرمندان افغان در این جشنواره شرکت داشت، می‌گوید، که موسیقی مقام ریشه در تاریخ کهن اقوام آریایی دارد و چهارصد سال قبل "دوازده‌مقام" بوده است.

حق نشر عکس BBC World Service

هنرشناسان می‌گویند بخشی از آهنگهای "شش مقام" به دوران باربد مروزی، خنیاگر دربار ساسانیان، می‌رسد و آن با موسیقیهای سنّتی رایج در ایران (دستگاه)، در ترکیه و آذربایجان (مقام) و عراق و کُردستان رابطة قوی دارد.

یاد ظفر در روز ظفر

در کاخ باربد شهر دوشنبه کنسرتی به خاطر بزرگداشت از ظفر ناظم، آوازخوان ممتاز ترانه‌های خلقی تاجیکستان، که حدود یک سال قبل با زندگی بدرود گفت، دایر شد.

حق نشر عکس BBC World Service

در این برنامه بیشتر ترانه‌ها از این هنرمند سرشناس از سوی آوازخوانان جوان و سابقدار تاجیک صدا داد (خوانده شد). همچنین جاوید ناظم، یکی از فرزندان ظفر ناظم، در کنسرت آوازخوانی کرد.

حق نشر عکس BBC World Service

رستم جانی، یکی از مبتکران برگزاری این برنامه، می‌گوید که متصدّیان می‌خواهند همه‌ساله این روز را به عنوان روز یادبود ظفر ناظم در تاجیکستان جشن بگیرند.

وی گفت: “آهنگهای استاد ظفر برای تمام مردم تاجیک و تاجیکستانیست. موسیقی قسمت بیشتر آهنگهایش را خود استاد ظفر ناظم بر اشعار ادیبان کلاسیک ایجاد می‌کرد.”

حق نشر عکس BBC World Service

دولتمند خال، آوازخوان معروف، می‌گوید که اگر تا به امروز جایی ظفر در دیده‌ها بود، حالا به دلها رفته و "برای همیشه با ما خواهد بود". به گفتة وی، آهنگ و ترانه‌های ظفر همیشه او را زنده می‌دارند.

حق نشر عکس BBC World Service

به گفتة آقای خال، ظفر ناظم از آخرین هنرمندان صاحب مکتب تاجیک بود، که صدها سرایندگان را به وایه رساند. و یک صحفة رنگین را در تاریخ صنعت تاجیک باقی گذاشته است.

"او از هنرمندانی بود، که در مقایسه ‌با آوازخوانهای دیگر محبوب در محلهای خاص تاجیکستان، در سراسر کشور هوادار و شنونده داشت.”

ترانة مهاجران

موضوع مهاجرت هنوز از اوایل سالهای ۹۰-م در آهنگهای آوازخوانان تاجیک منعکس شده بود. آن زمان یکی از نخستین ترانهایی که از پذیرایی گرم برخوردار شد، ترانة "غریبی"-ا مبارکشا میرزاشایف بود.

حق نشر عکس BBC World Service

آهنگ و ترانه‌های زیادی در چند سال اخیر در این موضوع سروده شده‌اند. همچنین، تعداد علاقه‌مندان این نوع آهنگها نیز در شهر و نواحی تاجیکستان می‌فزاید، زیرا قریب، که از هر خانواده‌ای امروزها یک یا دو نفر در مهاجرت هستند. برخی از مهاجران بعضاً ۵ تا ۱۰ سال به وطن برنمیگردند.

آوازخوانها نیز به خاطر محبوبیت پیدا کردن در این موضوع سرود می‌خوانند و در نوارهای ویدیوی حیات سنگین مهاجر بچه‌های تاجیک را در روسیه نشان می‌دهند.

حق نشر عکس BBC World Service

نعیمجان صیدلی، آوازخوان جوانی از شهر قُرغان تپّه، بعد از ۵ سال آوازخوانی با حنیفة قربان، آوازخوان محلی، در موضوع «غریبی» ترانه‌ای ضبط نموده‌اند که برای آنها محبوبیّت زیاد آورده است.

در صحبتی، که نعیمجان صیدلی با همکارم آرزو در شهر قُرغان تپّه داشت می‌گوید آنها دو قسم آهنگ “غریبی”-را ضبط کرده‌اند و حالا برای ضبط قسمت سوم این ترانه آمادگی می‌گیرند.

مثل نعیمجان چندین آوازخوان ترانه‌هایی در موضوع مهاجرت خوانده‌اند، ولی نعیمجان می‌گوید که این ترانه به پیشنهاد تهیه‌کنندة برنامه‌هایش و یک گروه زنهایی ایجاد شده، که فرزندانشان در مهاجرت کاری بوده‌اند.

نعیمجان در ویدیو آهنگهایش، نقش مهاجر بچة تاجیک را که دور از مادر و وطن می‌باشد، ‌بازی می‌کند.

حق نشر عکس BBC World Service

اگر چه به نظر می‌رسد، وی نقش خود را در ویدیو کلیپ به طور حرفه‌ای انجام نداده ولی از سویی تماشابینان، بخصوص مهاجران، خوب پذیرفته شده است. وی قصد دارد که در همین موضوع ترانه‌های بیشتری خواند و در ویدیوکلیپها نقش مهاجران را بازد.

نعیمجان صیدلی از خانوادة هنرمندان می‌باشد، ولی می‌گوید محبوبیتش نه به خاطر پدر هنرمندش، بلکه به موضوع ترانه‌هایش بستگی دارد.

نظرات و پیشنهادهای خود را در بارة برنامه به آدریس الکترونی ما zevarshoh@bbc.tj یا bbc_dushanbe@yahoo.com فرستید.

تا هفتة بعدی پدروووووووود!

مطالب مرتبط