شمقدری؛ از اعتراض به اصغر فرهادی تا دفاع از فون‌تریه

حق نشر عکس isna
Image caption جواد شمقدری: نمی دانم آزادی بیان دیگر چه مفهومی خواهد داشت.

جواد شمقدری، معاونت سینمایی وزارت ارشاد، در نامه ای به ژیل ژاکوب، از رفتار مدیران جشنواره کن با لارس فون تریه، فیلمساز دانمارکی، انتقاد کرد.

آقای شمقدری در این نامه سرگشاده با اشاره به تحریم لارس فون تریه از جشنواره کن نوشت: "از این دوره ندای دفاع از آزادی در جشنواره کن شاید شعار بی معنایی باشد که برای ترمیم آن سال‌ها باید تلاش کرد."

لارس فون تریه در نشست مطبوعاتی فیلم تازه اش مالیخولیا گفته بود که "نازی" است و هیتلر را کمی درک می کند.

جواد شمقدری در بخشی از نامه خود پس از تبریک شصت و چهارمین دوره جشنواره کن خطاب به ژاکوب نوشته: "بپذیرید فارغ از آنکه نسبت به اظهارات آقای فون تریر چه نظر و دیدگاهی داریم، جشنواره کن نقطه سیاهی را در تاریخ رفتارهای خود ثبت کرد."

برخی بر این باورند که فون تریه بخشی از گفته هایش را به شوخی بیان کرده است.

با این حال، مخالفان این سخنان او می گویند که تلاش او برای ادامه دادن این شوخی، او را به عرصه هایی کشاند که نکته های چندان خنده داری در آن پیدا نمی شود.

لارس فون تریه، چند ساعت پس از نشست مطبوعاتی، بابت اظهار نظر خود عذرخواهی کرده بود.

با وجود تحریم او از سوی مدیران جشنواره، فیلم مالیخولیا همچنان در بخش اصلی مسابقه جشنواره باقی ماند و موفق به دریافت جایزه بهترین بازیگر زن شد.

او در بخشی از نامه اش نوشته: "نمی دانم آزادی بیان دیگر چه مفهومی خواهد داشت. شاید لازم باشد در دایره‌المعارف‌ها مفهوم جدیدی از آزادی بیان ارائه شود، والا رفتاری که جشنواره کن با آقای فون تریه انجام داد و مجبورش کرد که بارها به عذرخواهی بپردازد، انسان را به یاد گالیله می‌اندازد که صاحبان کلیساهای قرون وسطایی با تهدید مجبورش کردند نظریه علمی‌اش را که زمین کروی است انکار کند."

فون تریه و اصغر فرهادی

حق نشر عکس ISNA
Image caption اصغر فرهادی پس از لغو مجوز فیلمش ناگزیر به توضیح شده و گفته بود "فقط به ساختن فیلمم فکر می کنم."

منتقدان آقای شمقدری، امروز در تعدادی از وبلاگ ها و شبکه های اجتماعی، به پاییز سال گذشته ( مهر ۱۳۸۹) اشاره کرده اند که جواد شمقدری دلیل لغو مجوز ساخت فیلم اصغر فرهادی را "سخنان" او در مراسم جشن خانه سینما دانسته بود.

او درباره دلیل لغو مجوز ساخت فیلم جدایی نادر از سیمین - در نیمه مراحل تولید فیلم - گفته بود: "موضوع به خاطر صحبت هایی است که وی (آقای فرهادی) در مراسم جشن خانه سینما داشت و حرف هایی که ایشان زدند حرف های جالبی نبودند."

اصغر فرهادی در مراسم جشن خانه سینما گفته بود: "ای کاش وضع مملکت طوری شود که گلشیفته (فراهانی) بتواند برگردد، امیدوارم که بهرام بیضایی (نویسنده و کارگردان) برگردد، امیر نادری (کارگردان) بتواند در ایران فیلم بسازد و امیدوارم که جعفر پناهی (کارگردان) هم بتواند در ایران فیلم بسازد."

امسال جعفر پناهی، فیلمساز ایرانی که به بیست سال محرومیت از نوشتن فیلمنامه، کارگردانی، سفر به خارج از کشور و حضور در جشنواره های خارجی محکوم شده است، در جشنواره کن جایزه ویژه ای گرفت.

همچنین محمد رسول‌اف که او نیز محکوم به شش سال زندان شده و از سفر به جشنواره کن نیز باز ماند، موفق شد با فیلم به امید دیدار جایزه بهترین کارگردان بخش نوعی نگاه و جایزه ویژه فرانسوا شاله را به عنوان بهترین فیلم دریافت کند.

"پرافتخارترین فیلمساز"

جواد شمقدری در نامه خود به ژاکوب نوشته: "حتماً خوب بخاطر دارید جشنواره کن با هدف مقابله با فاشیست‌ها پاگرفت. فاشیست‌ها کسانی بودند که تنها خود را مستحق برخورداری از رفاه و حیات می‌دانستند و حضور مخالفان خود را به هیچ وجهی حاضر نبودند تحمل کنند."

آقای شمقدری ابراز تاسف کرده که "پس از ۶۴ سال، رگه‌ای از خوی همان افراد در تصمیمات مسئولان جشنواره نمود پیدا کرده" و "یکی از معتبرترین فیلمسازان اروپایی که شاید پر‌افتخار‌ترین فیلمساز باشد که در جشنواره کن بارها با فیلم‌هایش حضور یافته است" از جشنواره کن اخراج شده است.

بر اساس سیاست های جمهوری اسلامی بسیاری از فیلم های لارس فون تریه قابلیت پخش ندارند و فیلم قبلی او، ضد مسیح هم در سال ۲۰۰۹ به دلیل خشونت بیش از حد و صحنه های عریان، هیاهوی دیگری در جشنواره کن برپا کرد.

حق نشر عکس AFP
Image caption لارس فون تریه در کن، با کرستین دانست، برنده نخل طلای بهترین بازیگر زن

این فیلمساز دانمارکی با استفاده از صحنه های جنسی آشکار در فیلم هایی چون احمق ها پایه گذار سبک تازه ای در استفاده از سکس در سینما شد که در برخی آثار فیلمسازانی چون مایکل وینترباتم و وینسنت گالو ادامه یافته است.

لارس فون تریه در گفت و گو با بی بی سی از ساخت فیلم تازه اش با عنوان Nymphomaniac (زن شهوتی) خبر داده است که داستان زنده شدن نیروی شهوت در بدن یک زن است.

او همچنین یکی از پایه گذاران کمپانی زنتروپاست و نامش به عنوان صاحب نخستین کمپانی بزرگ فیلمسازی که به تولید فیلم های پورنوگرافیک پرداخته، ثبت شده است.

سه فیلم شاخص این کمپانی، با عناوین کنستانس، سم صورتی و همه چیز درباره آنا، عمدتا برای مخاطبان زن ساخته شده اند و توفیق فراوانی در اروپا یافته اند. برخی کارشناسان می گویند فیلم های کنستانس و سم صورتی نقش عمده ای در قانونی شدن پورنوگرافی در نروژ در مارس سال ۲۰۰۶ داشته اند.

دوستی حاشیه ساز

جواد شمقدری نخستین بار ژیل ژاکوب را سال گذشته، در سفر به کن دید. سفر او به کن بدون اینکه به عنوان یک مقام رسمی از سوی جشنواره دعوت شود، مورد انتقاد برخی سینماگران و شخصیت ها قرار گرفت.

دیدار او با ژیل ژاکوب نیز حاشیه هایی به دنبال داشت.

آقای شمقدری پس از بازگشت از کن، گزارشی از دیدار خود با ژیل ژاکوب را ارائه کرد ولی بعدتر، بنا بر گزارش خبرگزاری فرانسه، آقای ژاکوب اظهارات منسوب به خود را رد کرد.

جواد شمقدری در واکنش به سخنان ژیل ژاکوب گفت: "ژیل ژاکوب به خاطر اعتراض همان کسانی که او را وادار کرده‌اند تا صندلی خالی برای جعفر پناهی در افتتاحیه این جشنواره بگذارد، حالا مجبور شده است حرف‌هایش را پس بگیرد."