صدمین سالگرد گشایش کتابخانه عمومی نیویورک

حق نشر عکس AP
Image caption ورودی کتابخانه عمومی نیویورک

کتابخانه عمومی نیویورک امسال صدمین سالگرد گشایش بنای تاریخی خود را در قلب منهتن جشن گرفته است.

این بنا که در محلی که زمانی یکی از میدان های جنگ میان استقلال طلبان به رهبری جورج واشینگتن در مقابل ارتش بریتانیا بود، در سال ۱۹۱۱ توسط کارر و هاستینگز دو معمار پیرو مکتب جدید بوزار با ترکیبی از معماری کلاسیک یونان باستان و بناهای دوران رنسانس ساخته شد.

کتابخانه عمومی نیویورک در ۲۳ ماه مه صد سال پیش توسط ویلیام هوارد تافت، رئیس جمهور وقت آمریکا در کنار شهردار و فرماندار نیویورک افتتاح شد. روز بعد حدود شصت هزار نفر از شهروندان نیویورک از کتابخانه دیدن کردند. بنای با شکوه کتابخانه با مجسمه شیر نگهبان آزادی اندیشه و بیان جلو در وردی ساختمان که امروزه یکی از آشناترین شمایل های شهر نیویورک است، از همان زمان به "کاخ مردم" معروف شد. نخستین کتابی که طبق اسناد از کتابخانه به عاریت گرفته شده توسط یک روس مهاجر در باره نقطه نظرهای اخلاقی نیچه و تولستوی بوده است.

جستجوی آینده

کتابخانه عمومی نیویورک با این شعار پس از برگزاری جشنی که طی سه روز در هفته آخر ماه مه گذشته برپا کرد، در نظر دارد با ادامه برنامه های ویژه از داستان خوانی نویسنده های سرشناس تا سمینارهای فرهنگی، کارگاه های داستان نویسی و برنامه های آموزشی و سرگرمی برای دانشجویان و دانش آموزان، نمایشگاه ها و کنسرت های موسیقی ضمن جلب توجه بیشتر علاقه مندان و پژوهشگران از کمک های مالی موسسه های خیریه و ثروتمندان فرهنگ دوست نیز برخوردار شود.

به این منظور در مراسم ویژه ای که روز 23 مه در سالن رز کتابخانه با حضور هیأت امنای کتابخانه، شهردار نیویورک و چهره های سرشناسی مثل خانم تونی موریسون نویسنده آمریکایی برنده جایزه نوبل ادبیات برگزار شد، ضمن تجلیل از خدمات و دستاوردهای کتابخانه بر ضرورت پشتیبانی مالی بخش خصوصی و صاحبان سرمایه تأکید شد. گرداننده مراسم باربارا والترز خبرنگار و مجری مشهور برنامه تلویزیونی آمریکایی بود.

مسوولان کتابخانه با اتخاذ این تدابیر امیدوارند بتوانند حدود چهل میلیون دلاری که گفته می شود برای حفظ دارایی های موجود کتابخانه اصلی و ۹۰ شعبه خدمات رایگان سراسری آن در منهتن، برانکس و استین آیلند نیاز دارند تأمین کنند.

یکی دیگر از اهداف دست اندرکاران کتابخانه گسترش فضای نگهداری پنجاه میلیون کتاب، نوار صوتی و تصویری و دیگر اسناد و مدارک است. این فضا با احتساب ۸۸ مایل قفسه های موجود در هفت طبقه از زیر زمین های کتابخانه اصلی هم اکنون برای نگه داری هزارها کتاب تازه در مضیقه است. راه حل های پیشنهادی، حفر زیر زمین های بیشتر یا توسعه طبقات موجود به زمین های اطراف و یا انتقال شماری از کتاب ها به مکان دیگری ست.

شوخی تاریخی

همزمان با بالا گرفتن بحث کمبود بودجه کتابخانه های عمومی نیویورک در رسانه ها اعلام شد که جورج واشینگتن نخستین رییس جمهور آمریکا و پدر ملت، دو کتاب حقوقی را که در زمان ریاست جمهوری خود از قدیمی ترین کتابخانه محلی نیویورک عاریه کرده باز پس نداده است.

جریمه این دیر کرد با احتساب نرخ تورم امروز به سیصد هزار دلار می رسد. این مبلغ گرچه به نظر مسوولان باری از دوش کتابخانه عمومی نیویورک و هزار ها کارمندی که در خطر از دست دادن شغل شان هستند بر نمی دارد اما یافتن کتاب های گمشده با توجه به قیمتی که از هم اکنون نزد مجموعه دارها پیدا کرده البته حرف دیگری ست.

کتابخانه یا موزه

حق نشر عکس AP
Image caption یکی اهداف دست اندرکاران کتابخانه گسترش فضای نگهداری پنجاه میلیون کتاب، نوار صوتی و تصویری و دیگر اسناد و مدارک است

کتابخانه عمومی نیویورک در کنار کتابخانه کنگره، ییل، هاروارد و بوستون یکی از پنج کتابخانه بزرگ آمریکاست. این کتابخانه در کنار خدمات رایگانی که به یک و نیم میلیون شهروند عضو در نیویورک می دهد، روزانه شاهد دیدار هزارها گردشگر از سراسر دنیاست.

سالن مطالعه کتابخانه در طبقه سوم از شاهکارهای معماری است. این سالن به وسعت یک زمین فوتبال بدون ستون های میانی و سقف گنبدی از سکوت کافی برای مطالعه برخوردار است. سکوتی که معمولأ پرندگان آن را می شکنند تا سر و صدای ماشین ها در خیابان.

از چشم گردشگران خیابان پنجم و چهل و دوم بنای اصلی کتابخانه که به نام ساختمان استفان ای شوارتسمن شناخته می شود نه فقط محلی برای مطالعه که موزه ای است دیدنی، انباشته از اسناد و مدارک تاریخی؛ از نخستین کتاب مقدس که اختراع صنعت چاپ را به نام گوتنبرگ رقم زد، تا قدیمی ترین اسناد و نقشه های جغرافیایی که سیر تکوین ایالات و قوانین مدنی آمریکای کنونی را به تماشا می گذارند.

در صدمین سالگرد گشایش این بنا به خاطر سهولت دسترسی گردشگرانی که وقت زیادی برای مطالعه و جستجو ندارند نمایش اسنادی با عنوان های موضوعی سرگرم کننده در نظر گرفته شده است. برای بازدید کنندگان نمایشگاه ویژه صد سالگی کتابخانه پیدا کردن وجوه مشترک میان اسنادی به ظاهر ناهمگون خالی از لطف نیست. اسنادی که می تواند نخستین چاپ شاهکار شکسپیر، نمایشنامه شاه لیر در زمان حیات نویسنده باشد که در کنار کتاب مردم پسند ارزانی از همان دوره قرار گرفته است.

یا مقایسه کتاب گرانقیمت و با تزئینات نفیس "شهر خدا" نوشته سنت اگوستین با کتاب کوچک و ارزان قیمت اشعار فلیس ولتی نخستین شاعر آفریقایی- آمریکایی که با کشتی بردگان به آمریکا آمد. یا پیش نویس متن پذیرش جایزه نوبل که همینگوی با مداد در صفحات داخلی کتابی از جان مارکان نویسنده آمریکایی داستان های کارآگاهی طنز آمیز نوشته و ظاهرأ بعد تر آن را فراموش کرده. همینگوی در این زمان در کوبا دوران نقاهت بعد از سقوط هواپیمایش در آفریقا را می گذراند.

سفر

حق نشر عکس AP
Image caption کتابخانه عمومی نیویورک همچنین از هنرمندانی که با الهام از تاریخ کتابخانه و رویداهای جاری مایل به آفرینش اثری هستند دعوت به همکاری می کند

با موضوع سفر در گالری کتابخانه چیدمانی از سه نویسنده فراهم شده است. قدیمی ترین چاپ دوزخ دانته شرح سفر خیالی شاعر ایتالیایی را به اتفاق راهنما و مرادش ویرژیل به دوزخ و دیدار با ساکنان آن می دهد.

در سفر بعدی شاهد اوراق دفترچه سیمی یادداشت های روزانه مالکولم ایکس مبارز راه آزادی به مکه و مشاهدات و دریافت هایش از این رویداد هستیم. صفحات متعددی از دفترچه را که اصل آن در ویترین کوچکی قرار دارد با حروف درشت در ویترین های بزرگ الکترونیکی بر دیوار به نمایش گذاشته اند.

در میز سوم هم یک دفترچه یاددشت کوچک در کنار عصای نفیس با گره های طلایی دیده می شود. دفتر و عصا متعلق به ویرجینا ولف نویسنده رمان به سوی فانوس دریایی است. دفترچه به آخرین یادداشتی باز شده که ویرجینیا وولف پس از آن خودش را در رودخانه غرق کرد. خط زیبا و ظریف نویسنده و نظم و ترتیبی که تا بازپسین دم در نوشته هایش به کار برده شگفت آور است.

ویرجینیا وولف پس از نوشتن این یادداشت و وداع عاشقانه با شوهرش لئونارد جیب هایش را پر از سنگ کرد، عصا را هم برای اطلاع لئونادر از محل خودکشی کنار ساحل گذاشت و در اعماق آب فرو رفت.

شاگردی که از استادش پیشی گرفت

در بخش دیگری از نمایشگاه اوراق تایپ شده منظومه سرزمین هرز اثر تی اس الیوت دیده می شود. ارزش تاریخی و پژوهشی این اوراق در تصحیحات فراوانی ست که ازرا پاوند در آن کرده و نشان می دهد تقدیم اثر از سوی الیوت به ازرا پاوند به عنوان"بزرگترین استاد" بی جهت نیست.

در صفحه به نمایش گذاشته شده جا به جا شاهد حاشیه نویسی با مداد، علامت سوال و پس و پیش کردن پاراگراف ها با فلش هستیم. منظومه سرزمین هرز را بسیاری از منتقدان بزرگترین اثر شعری قرن بیستم خوانده اند. اگر این نظر درست باشد الیوت را باید شاگردی خواند که از استاد شوریده سر سراینده مجموعه سترگ "سرودها" که بعد تر بر اثر جنون عظمت خواهی تمدن های ویران شده و میتولوژی پرستی به دامن فاشیسم افتاد پیشی جسته است.

شاعر نابینا و آهنگساز ناشنوا

حق نشر عکس AP
Image caption بازدیدکنندگان در حال دیدن نسخه ای قدیمی از انجیل

در سالن های جانبی مجموعه های ویژه، دست نوشته ها و وسایل شخصی نویسندگان و شاعران، از شارلوت برونته تا جان کیتز، دیکنز و تواین به نمایش گذاشته شده است.

در ویترین های جداگانه کنار هم برگی از نت تریوی آرشیدوک بتهوون در کنار سروده ای از بورخس به خط خودش به چشم می خورد. دست نوشته بورخس مربوط به زمانی ست که شاعر هنوز کاملأ کور نشده بود، با این همه با چنان خط ریز و البته بسیار خوانایی نوشته شده که باور کردنی نیست.

در عوض دست نوشته بتهوون نشان دهنده تصحیحات مکر در مکرری ست که هر بار با خط درشت تر بر نوشته قبلی افزوده شده. مقایسه روحیه سرکش آهنگساز ناشنوا در خطوط درشتی که گویی در حال بیخودی و مجنون وار به جان هم انداخته با شاعر نابینایی که چنان ریز و خوانا می نویسد که از آن ریزتر و خواناتر نمی توان نوشت نیز خالی از لطف نیست.

یک شب، یک کتاب

با نوشتن کتاب دنیا را عوض کنید، آینده را بنویسید، جهان در دست شماست و شما می توانید آن را متحول کنید.

گردانندگان کتابخانه عمومی نیویورک با این شعار از پانصد نویسنده جوان دعوت کردند تا طی یک شب اقامت در سالن کتابخانه داستان مشترکی بنویسند.

کتابخانه عمومی نیویورک همچنین از هنرمندانی که با الهام از تاریخ کتابخانه و رویداهای جاری مایل به آفرینش اثری هستند دعوت به همکاری می کند.

در پاسخ به این دعوت ناتان ساوایا هنرمند نیویورکی با الهام از شیرهای نگهبان بنا که در ابتدا نام آستور و لنوکس بنیان گذاران کتابخانه را بر آن ها گذاشته بودند و بعدها به پیشنهاد یکی از شهردارهای نیو یورک نام "شکیبایی" و "شهامت" گرفتند، دو مجسمه شیر با لِگو به ابعاد نیمی از مجسمه های اصلی ساخت که طی مراسمی در برابر کتابخانه از آن ها پرده برداری شد.

کتابخانه عمومی نیویورک همچنین از علاقه مندان دعوت کرده از بایگانی بزرگ تصاویر، فیلم و فایل های صوتی این مجموعه در اینترنت بازدید کنند و در صورتی که از تجربه دیدار خودشان از کتابخانه فیلم عکس یا گزارش تهیه کرده اند در شبکه های مردمی آثارشان را با دیگران به شراکت بگذارند.

برنامه های دیگر قرن گشت کتابخانه عمومی نیویورک از گردهمایی ها تا نمایشگاه های نقاشی و عکاسی و تئاتر و نمایش عروسکی و کنسرت های موسیقی تا آخر سال جاری ادامه دارد.

مطالب مرتبط