انتشار نسخه الکترونیک ترجمه انگلیسی حافظ

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption گرترود بل در دهه ۱۸۹۰ میلادی به ایران سفر کرد

پس از گذشت بیش از صد سال از چاپ ترجمه گرترود بل از اشعار حافظ، نسخه الکترونیک این ترجمه منتشر شده است.

نام گرترود بل با تاریخ خاورمیانه پیوند خورده است و عمده شهرتش به دلیل تحقیقات باستان شناسانه او و نقشی است که در عراق جدید ایفا کرد.

با این حال، انتشار دوباره ترجمه گرترود بل از اشعار حافظ پس از سال ها، این بار در قالب الکترونیکی، یادآور وجه ادبی شخصیت این مامور سیاسی، جهانگرد و باستان شناس بریتانیایی است.

پس از جنگ اول جهانی، گرترود لوسین بل به عنوان مامور سیاسی بریتانیا نقشی کلیدی در سرزمین‌های عرب ایفا کرد. او به موازات فعالیت‌های لورنس در عربستان، به طرح تاسیس پادشاهی‌های اردن و عراق که در آن زمان جزئی از سرزمین‌های وسیع عثمانی بودند، یاری رساند و به این شکل نقشه خاورمیانه را از نو ترسیم کرد.

او را در شمار قدرتمندترین زنان دوره خود می‌دانند که هم در دستگاه سیاست خارجی بریتانیا نفوذ قابل توجهی داشت و هم در دولت‌های تازه تاسیس عربی.

"ملکه بی‌تاج" نیز یکی از القاب اوست که اشاره به تلاش‌هایش در به قدرت رساندن فیصل اول پادشاه عراق دارد.

سفر به ایران

اما گرترود بل نویسنده هم بود. کتاب‌های او مانند "تصاویری از ایران" و "سوریه: صحرا و بذرها" گویای علاقه او به کشف سرزمین‌های خاورمیانه در دوران جوانی است و سیر تحولات زندگی او را از مقام یک جهانگرد و نویسنده به یک سیاستمدار پرنفوذ نشان می‌دهد.

گرترود بل که در دهه ۱۸۹۰ به ایران سفر کرده بود، توانست زبان فارسی را بیاموزد و همین نیز زمینه آشنایی او با شمس‌الدین خواجه حافظ شیرازی و دیوان غزلیات او را فراهم آورد.

خانم بل در سال ۱۸۹۷ ترجمه گزیده‌ای از این غزلیات را منتشر کرد که متنی هم در معرفی شاعر بزرگ ایرانی، ضمیمه آن بود.

او در این متن، تاریخچه‌ای از زندگی حافظ و مراودات شاعر با دربار شاهان آل مظفر از جمله شاه شجاع ارائه می‌کند و تفسیری از اشعار او به دست می‌دهد.

'آکنده از روح جوانی'

در بخشی از این متن آمده است: "خواجه شمس‌الدین نه تنها آفریننده اشعاری بدیع به شمار می‌آید، بلکه فیلسوفی است که تحت نام "حافظ" در سراسر شرق، از اعتبار بسیار زیادی برخوردار است. هیچ فرد اروپایی نیست که دیوان او را بخواند و شیفته موسیقی دل‌انگیز اشعار آن نشود، شیفته اوزان دلنشین، ضرباهنگ قطعات و تصاویر مسحورکننده آن. برخی از آنها شهودی است، آکنده از روح جوانی، عشق و سرور. برخی از آنها نیز بیانگر انسانیتی اصیل است و با صدایی که به شکل غم‌انگیزی به صدای خودمان شبیه است، در طول سالیان در دنیا باقی مانده‌اند..."

این مجموعه شامل ۴۳ غزل حافظ است و به گفته دنیس راس (شرق‌شناس) "پس از گذشت سال‌ها و ترجمه‌های متعدد از اشعار حافظ [در زبان انگلیسی]، به لحن و روح شعر خواجه نزدیک‌تر است."

ناشر نسخه الکترونیک ترجمه حافظ "اورنج اسکای" است که پروژه خود را گردآوری آثار در قالب الکترونیک تعریف کرده است.

نسخه الکترونیک ترجمه حافظ ۶ دلار و ۸۹ سنت قیمت دارد.