کارگردان 'زوربای یونانی' درگذشت

کاکویانیس
Image caption کاکویانیس در زمان جنگ جهانی دوم هنگام اقامت در لندن با سرویس یونانی بی‌بی‌سی، همکاری داشت

میخائیل کاکویانیس، فیلمساز یونانی، که با کارگردانی فیلم "زوربای یونانی" به شهرت رسید، دوشنبه (۲۵ ژوئیه) در بیمارستانی در آتن درگذشت.

بنا به اطلاعیه بیمارستان، کاکویانیس به علت ایست قلبی درگذشته است. او هنگام مرگ ۸۹ سال داشت.

میخائیل کاکویانیس در ۱۱ ژوئن ۱۹۲۲ در خانواده‌ای یونانی در لیماسول در جزیره قبرس به دنیا آمد. در آتن در رشته حقوق تحصیل کرد و سپس برای ادامه تحصیل به لندن رفت.

پس از پایان تحصیلات مدتی به شغل وکالت پرداخت، اما ذوق و علاقه او به هنر نمایش بود.

کاکویانیس در زمان جنگ جهانی دوم هنگام اقامت در لندن با سرویس یونانی بی‌بی‌سی، همکاری داشت.

پس از پایان جنگ در سال ۱۹۴۵ مدتی در لندن به کار تئاتر پرداخت، اما علاقه اصلی او ورود به سینما بود.

از آنجا که در انگلستان برای کار سینمایی موقعیت مناسبی نیافت، به میهن خود یونان برگشت و در سال ۱۹۵۳ اولین فیلم خود را کارگردانی کرد.

کاکویانیس به ویژه به ادبیات کهن یونان علاقه‌مند بود و چند فیلم با مایه‌های اسطوره‌ای ساخت، مانند "الکترا" و "ایفی ژنی" و از همه مهمتر فیلم "زنان تروا" که در آن کاترین هپبورن و ونسا ردگریو بازی داشتند.

کاکویانیس با ستارگانی مانند ملینا مرکوری، ایرنه پاپاس و کندیس برگن کار کرده بود.

تنها با فیلم "زوربای یونانی" بود که او به شهرت جهانی رسید. این فیلم سیاه و سفید یکی از مهمترین فیلم‌های سال ۱۹۶۴ بود و سه جایزه اسکار را برنده شد.

کاکویانیس هرگز به شهرتی نرسید که فیلم او به آن دست یافته بود.

زوربا: تجسم شور زندگی

"زوربای یونانی" از آثار برجسته نیکوس کازانتزاکیس (۱۸۸۳ – ۱۹۵۷) معروف‌ترین رمان‌نویس یونان است، که آثار او به بسیاری از زبانها ترجمه شده است.

حق نشر عکس AP
Image caption آنتونی کوئین در سینما و تئاتر در نقش زوربای یونانی بازی کرد

یکی از رمان‌های او به نام "سرگشته راه حق" روایت سرگذشت فرانچسکوی آسیسی، راهب سرشناس مسیحی، است که فرانکو زفیرلی، سینماگر ایتالیایی، فیلمی به عنوان "برادر خورشید، خواهر ماه" از روی آن کارگردانی کرده است.

مارتین اسکورسیزی، سینماگر آمریکایی، در سال ۱۹۸۸ رمان دیگر کازانتزاکیس به نام "آخرین وسوسه مسیح" را به فیلم برگرداند.

کازانتزاکیس رمان "زوربای یونانی" را بر پایه تجربه‌ای شخصی و ملاقات با مردی واقعی به نام الکسیس زورباس نوشت که گفته می‌شود در صربستان درگذشت.

رمان "زوربای یونانی" سرگذشت جوان روشنفکر و تحصیلکرده‌ای به نام بازیل است که قطعه زمینی کوهستانی را در جزیره کرت به ارث می‌برد.

هنگامی که قصد مسافرت به کرت و سرکشی به زمین خود را دارد، پس از ورود به یونان، در شبی توفانی با مردی تنها و اسرارآمیز به نام زوربا آشنا می‌شود. زوربا او را ترغیب می‌کند که در زمین او معدن زغال سنگ به راه بیندازند و به مال و ثروت برسد.

زوربا که در واقع از کار معدن چیزی نمی‌داند، تمام کارها را به عهده می‌گیرد! و روشن است که تمام نقشه‌های کسب و تجارت به شکست می‌انجامد.

در پایان جوان همه چیز را باخته است، اما ثروتی بزرگ به دست آورده و آن دوستی با زوربا است، که بهتر از هر کتاب و فلسفه‌ای هنر زندگی را به او می‌آموزد.

زوربا عاشق پرشور زندگی با تمام لذت‌ها و زیبایی‌های زمینی آن است و حاضر نیست ذره‌ای از آن را با بهترین اندیشه‌ها و فلسفه‌ها عوض کند.

در آخرین صحنه فیلم، بازیل از زوربا خواهش می‌کند: «به من رقصیدن یاد بده!" و آن دو رقص زیبا و اصیل "سیرتاکی" را با موسیقی میکیس تئودوراکیس شروع می‌کنند. در کنار دریا دست در شانه هم می‌رقصند و می‌رقصند تا فیلم به پایان می‌رسد.

بازی آنتونی کوئین در این فیلم در نقش زوربا، یکی از دلنشین‌ترین بازی‌های تاریخ سینما شناخته می‌شود.

رمان "زوربای یونانی" نخست توسط محمد قاضی و بار دیگر توسط محمود مصاحب به زبان فارسی ترجمه و منتشر شده است.

مطالب مرتبط