تخریب خانه قاجاری صداقت؛ متولی کیست؟

حق نشر عکس ISNA
Image caption خانه تاریخی صداقت بین چهارراه لشگر و میدان منیریه، در خیابان معیری تهران قرار دارد

در پی آغاز تخریب خانه صداقت، یکی از بناهای تاریخی منطقه منیریه در محدوده سنگلج تهران، احمد مسجدجامعی، عضو کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر تهران به انتقاد از سیاست ها در عرصه حفظ میراث فرهنگی پرداخت.

آقای مسجد جامعی گفت: "سازمانی که متولی پیگیری این موضوع است، مدت هاست درگیر مسائلی چون ادغام، تغییر مدیریت یا فقدان مدیر است."

ریاست سازمان میراث فرهنگی و گردشگری که زیر نظر مستقیم ریاست جمهوری اداره می شود، بر عهده روح الله احمدزاده کرمانی است. پیش از او حمید بقایی رئیس این سازمان بود که اردیبهشت امسال با حکم دیوان عدالت اداری به اتهام "تخلفات مالی در دوران ریاستش بر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری"، به چهار سال انفصال از خدمات دولتی محکوم شد.

احمد مسجد جامعی در گفت و گو با خبرگزاری مهر گفت: "باید دید این بنای شاخص چگونه ازثبت ملی خارج شده و چگونه کلنگ طمعکاران آن را تخریب کرده است."

تخریب خانه صداقت از روز جمعه ۷ مرداد آغاز شده است.

در همین حال، به گفته محمدابراهیم لاریجانی، مدیر کل میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران، خانه صداقت با وجود اینکه در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، مالک خصوصی دارد و اکنون "با حکم دیوان عدالت اداری" از ثبت خارج شده است.

آقای لاریجانی گفت: "مالک خانه صداقت علاقه‌ای به حفظ بنای تاریخی خود ندارد. با وجود این‌که می‌دانیم آن خانه به یک دوره‌ معماری و قدمت خاصی متعلق است، ولی به‌دلیل رضایت ندادن مالک، کاری برای آن نمی‌توان انجام داد."

اعتراض های بی نتیجه

حق نشر عکس FARS
Image caption تخریب خانه صداقت از روز جمعه ۷ مرداد آغاز شده است

به گفته بهروز جلالی، معاون میراث فرهنگی استان تهران، سازمان میراث فرهنگی "فقط نگهداری بناهای ثبت شده را برعهده دارد" و "برای بنایی که دارای مالک خصوصی است هیچ گونه مسئولیتی به عهده میراث نیست."

آقای جلالی در گفت و گو با باشگاه خبرنگاران جوان از بی نتیجه ماندن پیگیری و اعتراض میراث فرهنگی به حکم دیوان عدالت خبر داد و گفت: "مالک خانه صداقت مجوز تخریب خانه را از سوی شهرداری دریافت کرده است."

به گفته او "میراث فرهنگی به صورت مکرر بعد از پیگیری و اعتراضات، خواستار تجدید نظر از تخریب شد که متاسفانه دیوان عدالت همان رای اولیه تخریب خانه را صادر کرد."

توضیحات دیوان عدالت اداری

در همین حال، جعفر منتظری، رئیس دیوان عدالت اداری در گفت و گو با خبرگزاری فارس گفت: "به سازمان میراث فرهنگی اعتراض داریم، زیرا برای مردم ایجاد مشکل می‌کند که منجر به طرح شکایت آن‌ها می‌شود، ما نیز در چارچوب قوانین و مقررات عمل می‌کنیم در نتیجه یک سری از اقدامات میراث فرهنگی نقض می‌شود."

آقای منتظری گفت: "سازمان میراث فرهنگی دارای وظایف و مسئولیت‌هایی است و باید آن‌ها را انجام دهد اما اینکه اموال و املاک مردم را ثبت می‌کنند و حوزه‌ مالکیت مردم را محدود می‌کنند، سبب می‌شود مردم با مشاهده‌ محدودیت، طرح شکایت کنند و ما نیز تصمیمات آن‌ها را نقض می‌کنیم. ما نمی‌توانیم به عنوان حاکمیت خارج از محدوده‌ قانون، حوزه‌ اختیارات مردم را نسبت به اموالشان محدود کنیم."

ادامه اختلاف ها

روند خروج بناهایی که در فهرست آثار ملی قرار می گیرند ولی به دلیل داشتن مالک خصوصی و شکایت مالک، پس از مدتی از این فهرست خارج می شوند، ادامه دارد.

حق نشر عکس ISNA
Image caption بخشی از تزئینات داخلی خانه صداقت

به گزارش خبرگزاری فارس، سال ۱۳۸۹ در پی تخریب سرای قاجاری دلگشا در بازار تهران،‌ مسعود علویان صدر، معاون حفظ و احیای آثار تاریخی سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری، پرونده ۳۵ پرونده‌ میراث فرهنگی که دیوان عدالت اداری حکم بر تخریب آن‌ها را صادر کرده است، باز کرد.

از جمله این پرونده ها می توان به خانه امین السلطان اشاره کرد.

دی ماه سال ۱۳۸۹ خبرگزاری میراث فرهنگی نوشت: "خانه و باغ اتحادیه یا همان امین‌السلطان که روزگاری لوکیشن سریال دائی‌جان ناپلئون بود، با خروج از فهرست میراث ملی به سرعت تخریب می‌شود."

این در حالی است که امید غنمی، مدیرکل حقوقی سازمان میراث فرهنگی در گفت و گو با خبرگزاری فارس گفت: "تمام احکام خروج آثار تاریخی از فهرست میراث ملی، تنها با تکیه قضات دیوان عدالت اداری بر نظریه ارائه شده سال ۱۳۶۲شورای نگهبان استوار است که بر اساس آن، ثبت آثار تاریخی که مالک خصوصی دارند، شرعاً درست نیست."

به گفته او قانونی دیگر در سال ۱۳۷۵ برای تخریب‌کنندگان آثار تاریخی، مجازات تعیین شده است.

آقای غنمی گفت: "با توجه به اینکه دیوان عدالت اداری بر قانون سال ۶۲ تأکید دارد اصلاحیه‌ای را به دولت ارسال کرده‌ایم که در حال حاضر این اصلاحیه در کمیسیون حقوقی دولت در دست بررسی قرار دارد."

با این حال به نظر می رسد تایید این اصلاحیه و اجرایی شدن آن به عمر "خانه صداقت" قد نخواهد داد و این خانه تا چند روز آینده به طور کامل تخریب خواهد شد.