مدیر اداره کتاب ارشاد: اصلاحات منظومه 'خسرو و شیرین' لازم الاجراست

حق نشر عکس IBNA
Image caption محمد اللهیاری فومنی از اینکه چنین بحث هایی "رسانه ای" شده ابراز نارضایتی کرده است

به دنبال انتشار انتقاد مدیر فرهنگی یک انتشاراتی ایرانی از وزارت ارشاد بابت اعمال اصلاحیه بر چاپ هشتم کتاب "خسرو و شیرین" اثر نظامی گنجوی، محمد اللهیاری فومنی، مدیر اداره کتاب وزارت ارشاد، "اصلاحات در کتاب "خسرو و شیرین" را "لازم الاجرا" دانست و گفت: "تا این اصلاحات رخ ندهد، اجازه نشر نمی‌یابد."

آقای اللهیاری در گفتگو با خبرگزاری مهر در واکنش به انتشار خبر اعمال اصلاح در انتشار کتاب گزیده خسرو شیرین گفت: "آثار ادبیات کهن فارسی، امانت‌هایی در دستان ما هستند که در تمام سال‌های بعد از انقلاب اسلامی به صورت کامل منتشر شده‌اند، اما مصوبه‌ای در هیئت نظارت بر کتاب‌های کودک نوجوان سابق به تصویب رسیده است که چنانچه اثر بخواهد به عنوان گزیده برای این گروه سنی منتشر شود، می‌توان برخی از عبارات را "تلطیف" کرد و متناسب با گروه سنی آنها به کار برد."

فریبا نباتی، مدیر بخش فرهنگی انتشارات پیدایش، روز ۲۴ مرداد به خبرگزاری مهر گفته بود که از جمله اشکالاتی که وزارت ارشاد برای چاپ هشتم منظومه "خسرو و شیرین" به آن وارد کرده این است که در بیت "چو مست از جام می نگذاشت باقی، ز مجلس عزم رفتن کرد ساقی"، مصرع اول باید حذف شود.

او همچنین حذف عبارت "در آغوش کشیدن" در بخشی از داستان که شیرین جسد خسرو را پس از کشته شدن در آغوش می گیرد، و نیز حذف واژه ها و موضوعاتی همچون "رقص زنان"، "به خلوت رفتن"، "آغوش"، "گرفتن دست"، و موارد مشابه را از دیگر خواسته های وزارت ارشاد برای اصلاحات در منظومه "خسرو و شیرین" عنوان کرده بود.

محسن طائب، مدیر انتشارات پیدایش، نیز در گفت و گو با خبرگزاری مهر گفته بود که چاپ های "قبلی" این کتاب برای گروه سنی کودک و نوجوان بوده و "ما برای چاپ هشتم این کتاب، درخواست مجوز برای گروه سنی بزرگسال داشته ایم و اتفاقا این بار که کتاب را می خواستیم برای گروه سنی بزرگسال منتشر کنیم، این حذفیات را خواسته اند."

ناشران و اداره کتاب

روزنامه تهران امروز در شماره دیروز خود، ۲۶ مرداد، با محمد اللهیاری گفت و گو کرد. او در این گفت و گو، سخنان مدیر فرهنگی انتشارات پیدایش را "برای فشار آوردن به اداره کتاب" تعبیر کرد و گفت که این اداره "حتما با این انتشاراتی برخورد خواهد کرد."

حق نشر عکس Mehr
Image caption نظامی گنجوی منظومه خسرو و شیرین را ۹ قرن پیش سرود

با این حال، محمد اللهیاری در گفت و گو با خبرگزاری مهر، با تکذیب این سخن که "اداره کتاب قصد برخورد با ناشر را دارد"، گفت: "ناشران می‌توانند با حضور در اداره کتاب نسبت به حل آن اقدام کنند."

این در حالی است که در سال های اخیر بسیاری از ناشران، نویسندگان و مترجمان از اینکه در وزارت ارشاد کسی پاسخگوی اعتراضات آنها نیست گله کرده اند.

ناشری که نخواست نامش فاش شود، به بی بی سی گفت: "ما در چند سال گذشته حتی یک بار هم موفق نشده ایم با مسئولان اداره بررسی کتاب دیدار کنیم. مسئولان اداره کتاب پس از دریافت نظر بررس ها، روی برگه ای، موارد لازم برای حذف و اصلاح را می نویسند و اعلام می کنند که تا این اصلاحات اعمال نشود، مجوز کتاب صادر نمی شود."

به گفته این ناشر، بارها پیش آمده که ناشران برای دیدار با بررس کتاب یا مدیر اداره ممیزی درخواست کتبی داده اند ولی پاسخی نگرفته اند.

هفته گذشته، جواد مجابی، نویسنده، شاعر و طنزنویس، در گفت و گو با بی بی سی فارسی گفته بود که حدود ۶ هزار صفحه از آثارش در وزارت فرهنگ و ارشاد ایران در انتظار مجوز نشر هستند. او گفته بود که بی اثر بودن انتقادها در عرصه سانسور کتاب ها باعث شده دیگر حتی انگیزه تکرار آنها را هم نداشته باشد.

'نشر اکاذیب از سوی ناشر'

از سوی دیگر، روابط عمومی معاونت فرهنگی وزارت ارشاد هم با صدور جوابیه ای به خبرگزاری مهر، ادعای ممیزی کتاب خسرو و شیرین را "کذب محض" خوانده و تاکید کرده است که "در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باب گفتگو همیشه باز است."

در بخشی از این جوابیه آمده است: "درج این خبر باعث اظهارنظرهای متفاوت گردید تا به آن جا که خود تبدیل به جریانی مرموز علیه اداره کل کتاب و کتابخوانی شده است."

روابط عمومی معاونت فرهنگی وزارت ارشاد در این جوابیه نوشته است که "کتاب حاضر اقتباسی از کتاب خسرو و شیرین اثر نظامی گنجوی است" و مدیر فرهنگی این نشر، "با ناقص مطرح کردن اصل ماجرا" وزارت ارشاد را "متهم به چیزی کرده که اساس آن دروغ و کذب است."

حق نشر عکس ISNA
Image caption مصطفی رحماندوست: "خیلی کتاب ها هست که ما قرن هاست آنها را می خوانیم ولی وزارت ارشاد آنها را سانسور کرده است

همچنین در بخش دیگری از این جوابیه آمده است: "وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به دلیل انتشار اکاذیب از سوی ناشر، پیگیری موضوع را از مراجع ذی‌صلاح حق قطعی و قانونی خود تلقی می‌نماید."

'مثنوی هم سانسور شده است'

در همین حال مصطفی رحماندوست، شاعر و مشاور رئیس کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران در حوزه کودک و نوجوان، در گفت و گو با خبرگزاری مهر با اشاره به ممیزی آثار کلاسیک گفته که این اتفاق درباره "مثنوی" و دیگر متون کلاسیک هم افتاده است.

به گفته او، "خیلی کتاب‌ها هست که ما قرن‌هاست داریم آنها را می‌خوانیم، ولی وزارت ارشاد آنها را سانسور کرده است."

مصطفی رحماندوست گفت: "سانسور در وزارت ارشاد بر مبنای سلیقه است و نه قانون و به همین خاطر حاصل کار همین می‌شود که می‌بینید."

پیش از این، سیمین بهبهانی، شاعر، نیز به بی بی سی فارسی گفت: "از ۳۰ سال پیش شعر حافظ را دستکاری کرده اند، شعر سعدی را دستکاری کرده اند. مثلا زمانی در شعر حافظ "باده بده" یا "باده بیار" را تبدیل کرده بودند به "باده نده" و "باده نیار". در مثال دیگری در شعر فروغ پستان را حذف کرده بودند و به جای آن سه نقطه گذاشته بودند."

افزایش سختگیری و تاخیر در صدور مجوز، لغو مجوز کتاب های مجوزدار، فقدان پاسخگویی به ناشران، مترجمان و نویسندگان معترض به شیوه ممیزی از جمله انتقادهای روز افزون اهالی کتاب و نشر در سال های اخیر بوده است.

مطالب مرتبط