هفت روز کتاب؛ عشقبازی با داستان، خاطرات فیلسوف و استادان و نااستادان

برادبری، هفت دهه عشقبازی با داستان

اصطلاح رایج و مشهور علمی ـ تخیلی، به ویژه در عرصه داستان، از اصطلاحاتی است که تصور به تقریب یکسانی در باره آن وجود دارد اما تعریف مشخص، جامع و مانعی از آن در دست نیست و از جمله به این دلیل که جذب پیشرفت های واقعی و ممکن علمی و تکنولوژیک در داستان نویسی در این ژانر، هر بار و با هر اثر باارزش، چشم اندازهای تازه تری را در این عرصه گشوده می شود و دامنه ادبیات و هنر در ژانر علمی ـ تخیلی را گسترش می دهد.

داستان های علمی ـ تخیلی با داستان های ناکجاآبادی و فانتزی همسایه اند اما با جذب داده های علمی موجود و ممکن و بدل کردن این داده ها و تخییلات به عناصر و مولفه های داستان، از این ژانرها متمایز می شوند.

ادبیات و هنر در ژانر علمی ـ تخیلی، از نخستین آثار ماندگار ژول ورن تا کنون، روی به آینده دارد؛ هرچند قهرمانان برخی داستان های علمی ـ تخیلی با بهره گیری از تکنولوژی سفر در زمان، به گذشته نیز سفر می کنند.

درون مایه اصلی اغلب آثار باارزش علمی ـ تخیلی موقعیت بشری، امیدها و آرزوها، نگرانی ها و دغدغه های انسانی است .

اغلب آثار در ژانر علمی ـ تخیلی تصور خالقان خود را از آینده بشریت و ترس ها و نگرانی های بشر روزگار خلق خود را به آینده دور و نزدیک فرا افکنده، به قالب داستان بر می کشند.

آثار باارزش در ژانر علمی ـ تخیلی بر تعالی داستان نویسی تاثیر بسیارداشته اند و به تقریب می توان گفت که در فهرست پیشگامان هر دوره، مکتب و نحله داستان نویسی، نام یک یا چند اثر در ژانر علمی ـ تخیلی نیز دیده می شود و اگر ژول ورن از پیشگامان نحله رئالیسم به معنای گسترده آن است رمان زیبای "راهنمای کهکشان برای اتواستاپ زن ها" را از پیشگامان ادبیات پست مدرن می دانند.

اما با هر تعریف و تصویری از داستان علمی ـ تخیلی، ری برادبری، از خلاق ترین نویسندگان این ژانر است و کتاب "ذن در هنر نویسندگی"، که برگردان فارسی آن با ترجمه روان و زیبای پرویز دوائی به تازگی منتشر شده، بخش هایی از زندگی و تجربه ها و عشق یا در واقع عشقبازی برادبری را با نویسندگی روایت و تصویر می کند.

ری برادبری، که اکنون به تقریب ۹۰ ساله است، در ۸ مقاله کتاب "ذن در هنر نویسندگی "حاصل بیش از ۷ دهه تجربه نوشتن و عشق پرشور خود را به داستان نویسی در این کتاب دمیده است.

به گفته مترجم برادبری در کتاب "ذن در هنر نویسندگی"، "حدیث نفس"، "چگونه نویسنده شدن خود"، و "فراز و نشیب‌ های راه درازی را که طی کرده" نقل می کند و می کوشد تا "تجربه‌ها" ی حرفه ای خود را به خواننده منتقل کند.

به گفته پرویز دوائی، برادبری در کتاب "ذن در هنر نویسندگی"، "قصد ندارد به کسی هنر، فن یا حرفه نویسندگی بیاموزد" و مقالات این کتاب "به نوعی از روان‌ شناسی، فلسفه و هدف نوشتن می‌گویند و عشق برادبری را به نویسندگی نشان می‌دهند."

در ترجمه فارسی "ذن در هنر نویسندگی" فصلی از متن اصلی با عنوان "ذهن پنهان"، که به شعری روائی می ماند، ترجمه نشده است اما تسلط پرویر دوائی، مترجم کتاب، بر زبان های مبداء و مقصد و نثر روان او این کتاب را به یکی از بهترین ترجمه های آثار برادبری در زبان فارسی برکشیده است.

Image caption کتاب "ذن در هنر نویسندگی" بخش هایی از زندگی و تجربه ها و عشق یا در واقع عشقبازی برادبری را با نویسندگی روایت و تصویر می کند

پرویز دوائی از پایه گذاران نقد فیلم در ایران و از منتقدان اثرگذار فیلم در دهه های چهل و پنجاه ایران بود. دانش او در باب سینما و ذوق و بینش غنی انتقادی از شاخصه های نقد فیلم دوائی بودند.

پرویز دوائی کتاب هائی چون "بچه هالیوود" نوشته رابرت پریش، "استلا" اثر یان‌ دهار ت‍وگ و "تنهایی پرهیاهو" نوشته بهومیل‌ هرابال را پیش از این به فارسی ترجمه و در داستان نویسی نیز تجربه های موفقی چون "باغ" ،"بازگشت یکه سوار"، "سبز پری" و "ایستگاه آبشار" را در کارنامه خود ثبت کرده است.

بسیاری از مردم جهان ری برادبری را با رمان "فارنهایت ۴۵۱ " و فیلمی باارزش به همین نام می شناسند که فرانسوا ترفو، کارگردان خلاق فرانسوی و از چهره های مطرح موج نوی سینمای فرانسه، در سال ۱۹۶۶ بر اساس این رمان ساخت.

گروهی شورشی در برابر حکومت و نظامی که کتاب ها و آثار هنری را می سوزاند، مقاومت می کند. برخی اعضا گروه به جنگل ها پناه می برند و هر یک کتابی را به یاد می سپارند و برای دیگران نقل می کنند. مقاومت حافظه آدمی در برابر نابودی فرهنگ.

یکی از اعضای گروه کتاب سوز آتشبانان، به گروه حافظان فرهنگ و کتاب می پیوندد.

این موضوع و پیرنگ برساخته شده بر آن، درون مایه اصلی رمان فارنهایت ۴۵۱ است که در آن نظامی توتالیتر و ضد فرهنگ، اختناق فرهنگی بر جامعه و مقاومت آدمیان در برابر حذف فرهنگ با خلاقیت تصویر شده است.

برادبری بیش از ۹ رمان، ۱۶ مجموعه داستان، چند فیلم‌نامه، نمایشنامه و کتاب برای کودکان منتشر کرده است.

ری داگلاس برادبری در سال ۱۹۲۰ در شهری در ایالت ایلینویز آمریکا متولد شد.

برادبری در نوشته ای زیبا ژول ورن را پدر، مری شلی، خالق فرانکشین را مادر، ای جی ولز، خالق جنگ دنیاها را عموی عاقل، ادگار آلن پو، داستان نویس بزرگ آمریکائی و استاد ساختارهای منسجم را پسرعمو و فلاش گوردن و باک راجرز، دو قهرمان قصه های مصور کودکان دوران نوجوانی خود را برادران و دوستان خود معرفی می کند.

برادبری در نوجوانی همراه با خانواده خود به لس انجلس مهاجرت کرد. پس از اتمام دبیرستان برای گذران زندگی به روزنامه فروشی پرداخت. نخستین داستان او در سال ۱۹۴۱ و نخستین کتاب او با عنوان دریاچه یک سال بعد منتشر شدند.

ری برادبری در سال ۱۹۴۵ جایزه معتبر بهترین داستان کوتاه سال آمریکا را برای داستان بازی بزرگ سیاه و سفید دریافت کرد و در ۷ دهه نویسندگی جایزه های گوناگونی، از جمله جایزه استاد بزرگ انجمن نویسندگان علمی‌ ـ تخیلی آمریکا، به او اعطا شده است.

ری برادبری با انتشار رمان "داستان های مریخ" به شهرت بسیار رسید. درون مایه این داستان ترس افکار عمومی جهان دوران جنگ سرد را از وقوع جنگ اتمی و نابودی تمدن بشری، با هنرمندی، تصویر می کند.

مجموعه داستان های کوتاه "مرد مصور" شهرت برادبری را به میان مردم عادی برد.

"مرد خالکوبی‌ شده"، "مانانا"، "کارناوال‌ تاریک‌"، "سیب‌های طلایی خورشید"، "کشور اکتبر"، "یک درمان برای مالیخولیا"، "من بدن الکتریکی را می ‌سرایم" و "بسیار پس از نیمه ‌شب" از دیگر آثار مشهور او هستند.

کتاب "ذن در هنر نویسندگی" را انتشارات جهان کتاب در مجموعه هزارتوی نوشتن خود منتشر کرده است.

Image caption برایان مگی

درگیری های فیلسوف معاصر با تاریخ فلسفه

برخی فیلسوفان نظر را با عمل پیوند می زنند و زندگی عملی و فکری آنان را برخوردها و چالش های نظری و عملی غنی می کند.

زندگی نامه چنین فیلسوفانی را، خودنوشت یا نوشته دیگران، نه فقط چالش های فکری، که درگیری های عملی با موقعیت ها و انسان ها نیز غنی به متنی جذاب و پرکشش برمی کشد.

اما زندگی نامه خودنوشت فیلسوفی که عمر خود را به استادی فلسفه و پژوهش فلسفی گذرانیده است، به سختی از جذابیت و کشش برخوردار است چرا که حادثه، درگیری و تحول، مولفه های مهم جذابیت در داستان و در زندگی نامه، در زندگی این گونه استادان و پژوهشگران فلسفه، نه در جهان عینی که در ذهنیت آنان شکل می گیرد.

با این همه برایان مگی، فیلسوف مشهور انگلیسی و استاد مطرح فلسفه در دوران معاصر، در زندگی نامه خودنوشت خود با عنوان خاطرات یک فیلسوف با توصیف درگیری های ذهنی خود با فلاسفه پیش از خود، با پیوند زدن زندگی خود با تاریخ فلسفه و با تلفیق درگیرهای خود با درگیری های بزرگ فلسفی و فکری، کتابی جذاب خلق کرده است.

"خاطرات فیلسوف" را مجتبی عبدالله نژاد ترجمه و نشر هرمس منتشر کرد.

نام، آراء و نحله فلسفی برایان مگی برای کتابخوانان فارسی زبان نیز آشنا است و برخی آثار او از جمله کتاب های "مردان اندیشه: پدید آورندگان فلسفه‌ معاصر" و "فلاسفه‌ بزرگ: آشنایی با فلسفه غرب" با ترجمه خوب و وفادار به اصل عزت‌الله فولادوند و سرگذشت فلسفه به ترجمه‌ حسن کامشاد پیش از این به فارسی منتشر شده اند.

برایان مگی در سال ۱۹۳۰ در لندن متولد شد. از دانشگاه آکسفورد در رشته های ‌ تاریخ ، فلسفه و علوم سیاسی دکترا گرفت و در دانشگاه ییل آمریکا به تدریس تاریخ فلسفه پرداخت. برایان مگی از سال ۱۹۸۴ به بعد ‌پژوهشگر ارشد تاریخ اندیشه‌ها در دانشگاه لندن بود.

استادان و نااستادان

کتاب "استادان و نااستادنم"، نوشته عبدالحسین آذرنگ، خاطرات آموزشی مولف و نگاه انتقادی او را آموزش دهندگان و نظام آموزشی در بر می گیرد.

مولف نه فقط به استادانی که از آنها بهره برده است که به علاوه به نااستادانی نیز پرداخته است که عشق به آموختن را در دل مشتاقان دانش می کشند و به جای تربیت ذهنی و ارتقاء دانش و ذهنیت، سرکوب ذهن ها هدف می گیرند.

مولف که خود در آموزش نیز تخصص دارد، مباحث مهم آموزشی را نه در چارچوب کلیات نظری، که در قالب جذاب خاطرات جزئی مطرح می کند.

او "تجربه های شخصی" خود را از محیط های آموزشی، از مدرسه و دانشگاه گرفته تا سربازخانه ها، و از آموزش دهندگان ،از معلم و دبیر گرفته تا استادان، در عرصه های گوناگون دانش و فن، با نثری روان و در ساختاری که گاه به داستان شباهت می برد، تصویر، توصیف و تبیین می کند.

مولف خود نوشته است: "این کتاب را خطاب به آن دسته از آموزش ‌گران و آموزش ‌پذیرانی نوشتم که دغدغه‌ های آموزاندن و آموختن دارند. اما شما می‌ دانید که سرنوشت کتاب‌ها را نویسندگان آن‌ها تعیین نمی‌کنند."

عبدالحسین آذرنگ در سال ۱۳۲۵ متولد شد. در کرمانشاه، شیراز و اصفهان تحصیل کرد و به دوران تحصیل تاریخ در دانشگاه اصفهان با حلقه جنگ اضفهان و سرآمدان آن چون ابوالحسن نجفی، هوشنگ گلشیری و ضیا موحد آشنا شد. آذرنگ تحصیلات خود در آمریکا و اروپا ادامه داد و در ایران به تحقیق و پژوهش پرداخت.

"تاریخ تمدن، از کهن‌ترین روزگار تا سده ما"، "تاریخچه جغرافیا در تمدن اسلامی"، "تاریخ علم"، "تاریخ و فلسفه علم"، "راهی نو در منطق"، "شبکه اطلاع ‌رسانی در کشورهای اسلامی"، "مبانی و تاریخ فلسفه عرب"، "آشنایی با چاپ و نشر"، "تکنولوژی و بحران محیط زیست"، "چند بحث و نظر درباره تکنولوژی"،" شبکه برای انتقال دانش فنی و حرفه‌ای"، "شمه‌ای از کتاب"، "کتابخانه و نشر کتاب"، "گزارش اجمالی از وضعیت اطلاع ‌رسانی در ایران"، "اصطلاح نامه علم اطلاع ‌رسانی و دکومانتاسیون" و "اصطلاح نامه فرهنگ ارتباط و اطلاعات" از جمله آثاری هستند که عبدالحسین آذرنگ ترجمه یا تالیف کرده است.

کتاب "استادان و نااستادانم" را انتشارت جهان کتاب منتشر کرده است.

مطالب مرتبط