موسیقی در سینمای ایران؛ موسیقی‌نویسان دیگر

حق نشر عکس .
Image caption لوریس چکناواریان

در فهرست‌های انتشار یافته با عنوان موسیقی نویسان فیلم در ایران، به نام‌های بسیار دیگری غیر از آن‌ها که تا کنون مطرح کرده‌ایم، بر می‌خوریم. ولی در این میان، شمار کسانی که مفهوم واقعی موسیقی متن و ویژگی‌‌های آن را دریافته‌ باشند، چندان زیاد نیست. خیلی از آن‌ها، موسیقی را فقط وسیله‌ای برای پر کردن لحظات ساکت و بدون دیالوگ فیلم و یا رفع خستگی و ملال تماشاگر تلقی می‌کنند. به این ترتیب موسیقی ترانه‌ای و کنسرتی آن هم از نوع بازاری‌اش به قلمرو سینما نیز راه پیدا کرده است. البته در این مورد، کارگردانان نیز نقشی کار ساز ایفا کرده‌اند. چون در نهایت آن‌ها هستند که اینگونه برنامه‌های کنسرتی را به عنوان موسیقی فیلم می‌پذیرند و در فیلم‌های خود می‌گنجانند. با این همه، هنوز می‌توان از شمار دیگری از موسیقی‌نویسان فیلم یاد کرد که گام در راه درست برداشته‌اند. با آن‌ها بیشتر آشنا می‌شویم.

لوریس چکناواریان

لوریس چکناواریان، از جمله آهنگسازان چند بعدی به شمار می‌آید که تا به حال در زمینه‌های مختلف حماسی، غنائی، دراماتیک، برای کودکان و برای کنسرت و صحنه و فیلم و نمایش کار کرده است.

لوریس، در سال ۱۳۱۶ در تهران زاده شده و تحصیلات موسیقی خود را در اتریش و ایالات متحده آمریکا گذرانده است. او درسال‌های اولیه دهه چهل، سال‌های شکوفائی هنری، به ایران بازگشته و از آن پس به کار آهنگسازی و رهبری ارکستر پرداخته است.

لوریس چکناواریان، نخستین موسیقی خود را در سال ۱۳۴۲ برای فیلم کوتاه "جلد مار" ساخته "هژیر داریوش" نوشته که کار روی "گود مقدس"، مستند دیگری از همین کارگردان را به دنبال داشته.

بعد نوبت به فیلم‌های مستند دیگری چون "فروغ جاویدان" از "شاهرخ گلستان" و "سرزمین ادیان" از "منوچهر طیاب" رسیده است.

او در سال‌های بعد روی مستند‌های دیگری از طیاب نیز موسیقی نهاده است. قدرت در تصویر سازی‌های صوتی پای لوریس را به عرصه فیلم‌های بلند داستانی نیز گشوده است. او تا پیش از انقلاب برای سه فیلم بلند موسیقی نوشته که عبارت است از: "بی‌تا" از هژیر داریوش، "تجاوز" از "حمید مصداقی" و "تنگسیر" از "امیر نادری".

لوریس چکناواریان علاوه بر موسیقی فیلم، آثار صحنه‌ای دیگری نیز دارد، که اپرای "رستم و سهراب"، باله "سیمرغ" و اپرای کودکان "پردیس و پریسا"، از مهم‌ترین آن‌هاست.

فریدون شهبازیان

حق نشر عکس .

فریدون شهبازیان از زمره آهنگسازانی است، که کار موسیقی فیلم را از یکی دو سال پیش از انقلاب آغاز کرده و پس از انقلاب نیز ادامه داده است. او در تهران زاده شده و موسیقی و ویولن را در هنرستان عالی موسیقی زیر نظر "عطاء‌الله خادم میثاق" و "سرژ خوستیف" آموخته است. او بعدها در ارکستر سنفونیک تهران، ارکستر بزرگ گل‌ها، ارکستر فارابی و ارکستر مجلسی رادیو تلویزیون ملی ایران به عنوان نوازنده ویولن عضویت پیدا کرده و مدتی نیز سرپرستی موسیقی برنامه گل‌های تازه را بر عهده داشته است.

شهبازیان کار خود را در سینما در سال ۱۳۵۵ با فیلم کوتاه "اسب" از مسعود کیمائی آغاز کرده و از سال ۱۳۵۷ بر روی فیلم‌های داستانی، از جمله فیلم "شیر سنگی" کار "مسعود جعفری جوزانی"،(۱۳۶۶) نیز موسیقی نهاده است.

شیدا قراچه داغی

جای زنان، در بیشتر حوزه‌های آفرینشی موسیقی ایران خالی است. گوئی آنان بیشتر به اجرا و تفسیر موسیقی علاقه دارند تا آفریدن آن. در موسیقی فیلم نیز چنین است. در میان انبوه موسیقی نویسان فیلم تنها با یک زن روبرو می‌شویم که شیدا قراچه داغی باشد.

شیدا در سال ۱۳۲۰ در تهران زاده شده و تحصیلات خود را در رشته پیانو و آهنگسازی در آکادمی موسیقی وین به پایان برده است. او پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۴۹ به عنوان استاد پیانو در هنرستان عالی موسیقی به کار پرداخته و با کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز همکاری نزدیک داشته و مرکز "آموزش موسیقی کانون" را بنیاد

کرده است.

شیدا کار در سینما را با فیلم کوتاه "آن که خیال کرد، آن که خیال بافت" کار "مرتضی ممیز" آغاز کرده و بعد به سراغ فیلم داستانی "رگبار" از "بهرام بیضائی" و سریال تلویزیونی "دائی جان ناپلئون" کار "ناصر تقوائی" رفته است. شیدا بر روی فیلم "شطرنج باد" از "محمد رضا اصلانی" نیز موسیقی نهاده است.

کامبیز روشن روان

حق نشر عکس Mehr

از میان موسیقی نویسانی که به ویژه در سال‌های پس از انقلاب، پر کار بوده‌اند می‌توان از کامبیز روشن روان یاد کرد. او در سال ۱۳۲۸ در تهران زاده شده، در هنرستان عالی موسیقی و دانشکده هنرهای زِیبای دانشگاه تهران درس خوانده و سپس برای ادامه تحصیل در رشته آهنگسازی به آمریکا رفته است. روشن روان پس از بازگشت از سفر از سال ۱۳۵۸ در همان دانشکده هنرهای زیبا به تدریس موسیقی پرداخته و در کنار آن به آهنگسازی نیز روی آورده است.

روشن روان کار در سینما را با موسیقی فیلم کوتاه "مسافر" از "عباس کیارستمی" آغاز کرده و بعد برای "ملکوت" "خسرو هریتاش" و "مرثیه" امیر نادری موسیقی نوشته است.

در سال‌های پس از انقلاب روشن روان نیز چون بسیاری دیگر از آهنگسازان حجم کارهای سینمائی خود را افزایش داده و بر روی انبوهی از فیلم‌های کوتاه و بلند موسیقی نهاده است از جمله "گل‌های داودی"، "تولد یک پروانه"، "صنوبر" و "چشمهایش".

فیلم گلهای داودی جایزه بهترین موسیقی متن را در سال ۱۳۶۳ از سومین دوره جشنواره فیلم فجر به دست آورده است.

مطالب مرتبط