'ساز مخالف' در آپارات

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

از این هفته سری جدید برنامه آپارات با نمایش فصلی از فیلم های مستند ایرانی درباره موسیقی آغاز می شود؛ در سری جدید فیلم های سینمایی هم به نمایش در خواهد آمد و امیدواریم امکان حضور صاحب نظران و منتقدان هم فراهم شود.

این هفته در آغاز فصل موسیقی در آپارات فیلم "ساز مخالف" به نمایش در می آید. فیلم "ساز مخالف" ، روایتی ست از یک دوره که بر موسیقی ایران گذشته.

موسیقی درایران پس از انقلاب، با محدودیت های گسترده ای روبه رو بوده، به زیر زمین ها رفته و پنهان شده، محرومیت و زندان کشیده، اما به تدریج راه خودش را ازطریق اینترنت باز کرده و به خانه ها رفته است .

درباره فیلم

حق نشر عکس aparat
Image caption نمایی از فیلم ساز مخالف

"ساز مخالف" را مجتبی میرطهماسب اوایل دهه ۸۰ ساخته. آن زمان به نظر می رسید که محدودیت ها کمترشده و امکان فعالیت علنی برای گروه های موسیقی ممکن است وجود داشته باشد . از همین رو بسیاری از گروه های فعال در موسیقی زیرزمینی، مثل گروه های راک، به دنبال گرفتن مجوز برای برگزاری کنسرت و یا انتشارآلبوم های شان رفتند و تلاش کردند کارشان به دست علاقه مندان برسد. این فیلم تصویری است از فعالیت های آن دوره.

درباره فیلمساز

مجتبی میر طهماسب، مستند ساز شناخته شده ایرانی، علاقمند پیگیری مسایل اجتماعی هست و در فیلم هاش نگاهی جسورانه به موضوعات دارد. از او پیش از این فیلم زیبای بانوی گل سرخ و رودخانه ماهی دارد در برنامه آپارات به نمایش در آمده و آخرین فیلم او نیز که به صورت مشترک با جعفر پناهی ساخته با عنوان" این یک فیلم نیست " در جشنواره امسال کن به نمایش درآمد . آقای میرطهماسب در حال حاضر از ایران ممنوع الخروج شده است.

نگاه فیلم ساز:

حق نشر عکس .
Image caption مجتبی میر طهماسب

سال‌ها تلاش می‌کردم موضوعی را مرتبط با موسیقی ایران پیدا کنم تا بتوانم بر اساس آن فیلم مستندی بسازم. از ابتدا تصمیم نداشتم فیلمی بسازم که مثلاً قرار باشد به ریشه‌های علمی-هنری و یا تاریخیِ موسیقی در ایران بپردازد٬ بلکه مایل بودم به فضای اجتماعی و محیطی آن پرداخته شود. دوستان موزیسین زیادی هم دارم که همیشه از آن‌ها در این رابطه پرس‌وجو می‌کردم.

اواسط سال۱۳۸۰ از طرف دوستان موزیسین موضوع دیگری به من پیشنهاد شد و آن مسابقه‌ی گروه‌های موسیقی زیرزمینی ایران بود که توسط یک گروه ده نفره از فعالان موسیقی در حال برنامه‌ریزی و برگزاری بود و قرار بود که این مسابقه در فضای مجازی اینترنت برگزار شود. پس از چند جلسه حضور در بین آن‌ها٬ اعتماد آن گروه را برای ساخت فیلمی دیگر بر اساس آن موضوع را هم جلب کردم .

- از زمستان ۱۳۷۹ تا آخر سال ۱۳۸۱ به تصویربرداری وتحقیقِ همزمان گذشت. چون من کاملاً تابع مسیری بودم که سوژه‌ها انتخاب کرده بودند. مثلاً مسابقه‌ گروه‌های زیرزمینی تقریباً یک سال طول کشید و من در کنار آنان و بدون هیچ دخالتی در روند زمانی آنان کار می‌کردم.این فیلم تصویری از اتفاقات حوزه موسیقی در آن دوره است و دوستان بسیاری که در حوزه موسیقی دارم به من گفته اند که فضا در این سال ها غم انگیز تر شده است .

ویژگی فیلم:

فیلم ، مستندی ست که در اون فیلمساز تمرکزش را گذاشته در به تصویر کشیدن فضای اجتماعی و شرایطی که بر بخشی از موسیقی ایران اعمال می شود. مسیر فیلم به این ترتیب تابع حوادث می شود و اهمیت این فیلم هم به عنوان یک سند تاریخی از یک دوره در همین است.

مروری بر فیلم پرندگانی که در خواب دیده ام

'پرندگانی که در خواب دیده ام'، ساخته حسن صلح جو هفته گذشته در برنامه آپارات به نمایش در آمد.

حق نشر عکس no credit

فیلم روایت سفر یک آهنگساز ایرانی به اروپا برای ضبط اثرتازه اش با یک ارکستر اروپایی است. پیمان سلطانی، موسیقیدان به وین می رود تا بخشی از اثر تازه اش ایرانه خانم را که هشت سال روی آن زحمت کشیده، ضبط کند. او در این سفر سعی می کند اجرایی دیگر از اثر مشهورش ایران جوان را هم داشته باشد. اما در این راه با مشکلاتی پیش بینی نشده روبه رو می شود. ایرانیان دیگری هم در آن جا هستند که همدیگر را نمی شناسند ، اما همه یک وجه اشتراک دارند و نقطه کوچکی آن ها را به هم وصل می کند.

نظرات بینندگان در مورد فیلم "پرندگانی که در خواب دیده ام"

باران

دیدن فیلم "پرندگانی که در خواب دیده ام" برای ام غنیمتی بود و مملو از لذت ، با تمام مشکلاتی که یاد آور شدید ، باید بگویم که فیلم بسیار روان و هماهنگ بود و بیننده به سادگی و با آرامش به تماشا می نشیند ، موضوع عمیق عشق به وطن را بدون شعار زدگی به تماشا گذاشتید و حرف خیلی از ما ها را با بیانی شیرین به تصویر کشیدید و باید بگویم خسته نباشید.

مرتضی

گر در سرت هوای وصال است حافظا باید که خاک درگه اهل هنر شوی

از زحمات بزرگانی که برای اعتلای موسیقی فخیم ایرانی می کوشند را نشان درود فراوان به شما آقای صلح جو و دست اندرکاران برنامه آپارات. جدای از هر گونه بحث فنی در مورد فیلم ، برای لحظاتی غرق صلابت و شکوه ایران مان شدم و غمگین هنر متعالی و گاه مهجوری شدم که نوای قلب های مردم است و قدرتمندان همیشه از آن ترسان . به امید روزی که روزی همه شاد و نغمه خوان فارغ از هر رنگ و زبان و فرهنگ و عقیده در کشور و برای ایران جوان تلاش کنیم.

مهدی . ب از اصفهان

از فیلم پرندگانی که در خواب دیده ام تشکر می کنم و امیدوارم خود شما نقد فیلم ساخت خودتان را عنوان کنید

حبیب

آبا تشکر از شما برای پخش فیلمهای مستند و یا کوتاهی که در ایران امکان دیدن آنها بسیار کم است

تشکر ویژه به خاطر تهیه مستندی که شما این هفته در آپارات پخش کردید من با داستان این شعر و ملودی تا حدودی آشنا بودم . ولی اطلاعات من را کامل کرد واقعاً من هر وقت این قطعه را گوش می دم به قول معروف مو به تنم سیخ میشه .

من کلمه ای از تشکروسپاس بهتر پیدا نمی کنم . وافعا من با مستند هایی که پخش می کنید اطلاعات زیادی از خیلی از مسایل روزو هنرمندان و شخصیتهای برتر ایران که کمتر اسمشان به گوش ما خورده به دست می آریم.

در سری جدیدتون همین روال رو طی کنید و حداقل شما می تونید با پخش این مستند ها و فیلم های کوتاه از این فیلمسازان که سانسور جلوی کارشون رو می گیره حمایت بکنید

رایان

با تشکر از شما به خاطر نمایش فیلم "پرندگانی که در خواب دیده ام". این فیلم بی عیب و نقص ترین فیلم از نظر کارگردانی و تدوین بود که در برنامه آپارات پخش شده یود. من باید اعتراف کنم که نمی دانستم شما چنین فیلمساز خوبی هستید. من تعجب می کنم که چرا شما وقت خود را در برنامه آپارات و نشستن و انتخاب فیلم ها تلف می کنید. بهتر این کار را رها کنید و به فیلمسازی بپردازید.

البته به من مربوط نمی شه.اما من مطمئن هستم شما می دانید که من فقط می خواستم نقطه نظرم را بگویم.

بیژن

به شخصه بسیار لذت بردم. همیشه درگیری ای داشته ام با خودم درباره وطن. و پرداختن به آن از جنبه احساسی با توجه به ارتباط تنگاتنگش با احساس، بسیار جالب و تاثیر گذار بود برای من.ممنون

بهنام

چه حس خوبی‌ تو فیلمت بود ولی‌ فکر نکنم همه اینقدر ایران را دوست داشته باشن معمولان همه فرارین.آدم دلش می سوز که به این روز افتاده کشورش

آربی موزیسیان

فیلم پرندگانی که در خواب دیده ام شروع خوبی دارد و دکلمه اشعار واقعا حس خوبی را منتقل می کند . در جای جای فیلم موسیقی و حرفهای آدمهایی که به نحوی از وطن خود دور مانده اند حس نوستالژیکی را القا مینماید که در کمتر فیلمی دیده ام . از همه جالب تر حرفهای زیبا و صمیمی اهنگر هنرمند بود که با سخنان ساده و برآمده از روح لطیفش آرزوی ماندن در خوابی را داشت که هر شب می دید و آن خواب وطنش ایران بود . ایده شعر پرندگانی که در خواب دیده ام بهتر بود همان اول فیلم در قسمت افتتاحیه باقی می ماند و تکرار آن در قسمت های دیگر فیلم کمی آماتور جلوه می کرد . جمله آن خانم جوان که کلارینت می زد و در مورد وطن می گفت بسیار تاثیر گذار و منطقی بود. ریتم فیلم با توجه به اینکه در سه روز فیلم برداری شده بود و زمان کمی برای گرفتن صحنه های مختلف جهت تدوین خوب در اختیار بود، ریتم بسیار عالیی بود. زوایای مختلف فیلم برداری و تدوین درست و به جای صحنه ها همراه با موسیقی که در جای جای فیلم شنیده می شد به یکدستی فیلم کمک زیادی کرده بود. در ضمن بهتر بود در پایان فیلم یکی از منتقدان فیلم بی بی سی فارسی با آقای صلح جو در مورد فیلم بحث و گفتگو می کردند . موفق و پاینده باشید.

منصور

بدون درنظر گرفتن پاره ای از سکانسها مخصوصا" تاکید بر قطع بودن اینترنت و از این حرفا خیلی حس قشنگی رو انتقال میداد که جای این داره که به قول شروین به احترامت جناب صلح جو کلاه از سر برداریم و الی آخر.

صالح

جناب آقای صلحجو کار فوق العاده ای بود. تبریک عرض می کنم.

محمدحسن

زیبا و جذاب با وقت کمی که داشتین خیلی عالی بود.

محمد

الحق که تاثیر گذر بود اگر چه آغاز فیلم تدوین خوبی‌ نداشت و پلان های بیمورد زیاد بود اما از نیمه فیلم بسیار خوب و تاثیر گذار شد و پایان دوست داشتنی.

سهیلا

واقعا یک فیلمِ مستندِ زیبا ، آموزنده و سرشار از احساس

فرزانه

عالی بود و بی نظیر !! می خوام دوباره ببیمش!! دوباره به ایران جان میده!!

ویسی

خیلی خوب ساخته بودید آقای صلح جو....ولی صدای شهرام ناظری به درد اون موسیقی نمی خورد.

خسته نباشید.عالی بود

احمد جلالی فراهانی

با دیدن فیلمتان این عبارات به ذهنم آمد: بر ساکت سبز و غریبم، هنوز گرمای تو می تابد وطن!

اشکان

خسته نباشید آقای صلح جو هم زیبا بود وهم شاعرانه.

عنوان خیلی قشنگی هم داشت اصلا بهتون نمیاد انقدر لطیف باشین .!

مرتضی تدیونی

از تماشای فیلم لذت زیادی بردم. فیلم زیبا، شاعرانه و اثر گذار بود و بخوبی احساس افراد مختلف حاضر در فیلم را بیان می کرد. به خصوص حالات چهره آقای سلطانی و صحبتهای آهنگر مجسمه ساز.

حمید

خیلی تحت تاثیر قرار گرفتم . واقعا زیبا بود .اقای صلح جو کارتون بی نظیر بود. به نظر من که هرهفته اپارات رو دنبال میکنم یکی از تاثیر گذارترین مستند هایی بود که تا به حال از آپارات پخش شده بود.

مهدی باقری

آقای صلحجو شخصا کلا همیشه با صحبت تاتون حال میکنم . اما اگه منصفانه بخوام بگم در کل فیلم شبیه یه گزارش خبری از آب در اومده بود. اواسه فهمیدن جزئیات کم اهمیت گاهی زیاد اصرار شده بود. به نظر معماری خاصی برای تدوین فیلم در نظر گرفته نشده بود و پای میز جمع شده بود. شاید بهتر بود با حوصله و سر فرصت این کارو انجام میدادین.

سعید

فیلم "پرندگانی که در خواب دیده ام" شروع خوبی داشت ولی در ادامه با وجود اینکه سعی کرده بودید ارتباط تماتیک بین مضمون اثر (عشق به وطن) و دیدگاه و نظرات نوازندگان و هنرمندان قطعه ی "ایران جوان" یا "وطنم" به وجود بیاورید، ولی ریتم و ضرباهنگ کند شد و کمی نیز دچار تعدد موضوع و مضمون شد. در آخر مستند نیز منتظر اجرای ارکستر پراگ از این قطعه بودم ولی اجرای چند سال پیش در تهران را استفاده کرده بود.آیا گروه ارکستر، اجرا نکردند یا کارگردان نتوانستند ضبط کنند؟

حجت

قشنگه ولی فکر کنم اگه وقت بیشتری برای تدوین داشتید قشنگترهم می شد. من اگه باشم دوباره از نو و با حوصله تدوینش میکنم.

مهدی آقاسی

اولا بابت پخش اجرای "ایران جوان" در انتهای فیلم که کلی حس نوستالوژیک ما را برآشفت ممنون . فقط یک سوالی! آن قسمت جاگذاشتن نت های موسیقی و تماس تلفنی به ایران و نهایتا اجار نشدنش خیلی استوری به نظرم رسید. آن قسمت را غیر مستند کار کرده بودید؟؟

وحید شفقی

در من که خیلی احساسات نوستالژیک برانگیخت.

نازنین

بخش هاى مربوط به دختر جوان (نوازنده ى کلارینت) خیلى تصنعى بود و کمى آدم رو یاد سینماى بالیوود مى انداخت! و همچنین صحنه هاى تماس با ایران و صحبت از تظاهرات. اگه یادتون باشه اون روزها موبایل ها از حیز انتفاع ساقط مى شدند! اما صحبت هاى بهروز حشمت و نادر مشایخى بسیار دلنشین بود.

نوید

خواستم گریه کنم!بغض جلوی گلوم رو گرفته بود از مظلومت هنر و هنرمند!زحمات چندین ساعت و چندین شب و چندین ماه و چندین سال!که شاید با یک غفلت دیگران از بین میره! دلتنگی های یک هنرمند!حس غربتی که هیچ وقت آرام نمیشینه عالی بود!

علیرضا

ممنونم از نمایش این فیلم.اما من آخرش هم نفهمیدم که فیلم درباره ی غربت انسانها بود،درباره ی موزیسین های در تبعید بود و یا درباره ی تصنیف ایران جوان؟!

شور ریسمانچیان

باتوجه باینکه گفته بودید در طول دو روز این فیلم را تهیه کردید خیلی عالی بود صحنه ها و ارتباطات موضوعات عالی بود

علی

فیلم بسیار زیبایی بود. قسمت آخر فیلم و صحنه ها و صدای زیبای استاد ناظری بسیار تاثیرگذار و خاطره انگیز بود

امید بهروزی

عالی بود. دست شما درد نکنه. ولی از پرندگان در خواب ، و تعبیر خواب ، جز آن خواب های آهنگر خوش دل و با ذوق ، خبری نبود.

علیرضا فلاحی

فیلم خوبی بود , به سادگی و اثر گذاری یک آمپول پی نی سیلین

فرح

این فیلم از بعضی لحاظ جالب بود، اما نکاتی هم هست که از نظر من مبهم به نظر می رسند. مثلا ظاهرا قرار بود این موسیقی در وین اجرا بشه اما در آخرین دقایق، علیرغم همه تمریناتی که در وین انجام شد، این موسیقی در ایران اجرا شد. دیگه اینکه حضور مونا و دو نفر دیگر در حاشیه: در آغاز به نظر می رسید این سه نفر هم نقشی در اجرای موسیقی داشته باشند، مثلا مونا همنوازی کنه، آهنگر در دکوراسیون نقشی داشته باشه و غیره، اما این سه نفر فقط تجربه ی خودشون را مطرح کردند. برای من همچنان سئوال است که چه اتفاقی برای این بخش ها افتاد (اجرا نشدن موسیقی در وین، و حضور بی ربط این سه نفر).

فریبا اعتمادی

فیلم خیلی خوب بود.یکدست و روان.ریتم فیلم هم عالی بود..

مهرنوش حریرچیان

جناب صلحجو صادقانه بگم، از اون چیزی که انتظار داشتم فراتر بود، فیلمبرداری بسیار زیبا و زنده ای داشت، اتصال کاراکترهای فیلم به مثابه همون اثر هنری آقایی که جوشکاری میکردن، در نقاط اتصال، جالب بود، ولی خوب فیلم عاری از اشکال هم نبود.

- اولین مورد بنظر من انتخاب آهنگ حماسی بود که برای ورود آقای سلطانی به وین انتخاب شده بود، بنظرم مناسبتی نداشت

- گرچه تماس از وین با ایران و همزمانی با اعتراضات و تظاهرات و گمشدگی نتهای ایران جوان، رو بطور سمبلیک جالب میدونم، اما بنظر خوب با هم جفت و جور نشده بود، اگه قرار باشه نازنین از یه کافی نت بتونه مسئله رو حل کنه، خوب باید خیلی راحت میشد از طریق همون ایمیل، نتها رو براشون ارسال کنه، چه لزومی به اکستراکت و تبدیل به پی دی اف داشت؟

- توضیح آقای رهبر ارکستر در مورد اون صلیبی که بگردن داشتن خیلی نچسب بود، چه لزومی به توضیح مسائل عقیدتی شخصی افراد هست؟ حالا فرضا اگه ایشون مسیحی شده بودن، اشکالی داشت؟

- اون آقایی که بعد از ۲۸ سال به وطن رفته بودن، و خیلی هم اظهار رضایت میکردن، چرا دوباره بعد از ۴ سال برگشته بودن؟ این یه تناقض برای بیننده ایجاد میکنه.

- غیبت آقای سلطانی در سالن کنسرت و صدا زدنهای مکرر و مکرر رهبر ارکستر کمی تصنعی و غیرقابل هضم بود، انگار به شعور بیننده اعتماد کافی نشده بود تا با همون دو سه بار صدا کردن و نشون دادن صندلیهای خالی، به کنه قضیه پی ببره.

در انتها لازم میدونم از دو مورد قابل توجه در فیلم هم تشکر کنم: اول نگرانی چهره آقای سلطانی در طول مسیرشون که بخوبی در فیلم بیننده رو تحت تاثیر قرار میداد و دوم کاراکتر بسیار زیبا و جذاب آقایی که جوشکاری میکردن و کارهای هنریشون که تفسیر بسیار جالبی هم براش داشتن و مصداق زندگی شبانه و رویاهای در ایران رو که خیلی دوست داشتنی بود.

کیوان

زنده باد! یاد آنانی که رویای دوباره ساختن ایران جوان را در سر دارند . چه موسیقی اش، چه هنرهای تجسمی و چه البته خود کارگردان برای سینمایش که در "جهان خودساخته" پرندگانی که در خواب دیده ایم را در بیداری به تصویر می کشد. ارزش چندبار دیدن و کشف کردن را دارد. از تکنیک های سینما کمتر میدانم ولی جدا از محتوای فیلم و مضمون،اون چیزی که برام خیلی جالب بود سرمای زمستانی اروپا حین تصویربرداری به خوبی با موسیقی و رنگ بندی صحنه ها گرم شده بود...برشها و بازگشتها تمرکز بیننده را افزایش میداد. لذت بردم خیلی... یاد بانوی گل سرخ افتادم.

ارمغان

بسیار درخشان بود! فیلمبرداری و تدوین فیلم بسیار چشمگیر و منسجم بود.علی رغم تلخی مفهوم ،فیلم بردار رنگهای شاد و زنده را که شاید همه رنگ و لعاب امید باشند را در سراسر فیلم یادآور میشد!و چه سفری کرده ست این"ایرانه خانم" از قطعه مونوفونیک خالق اولیه اثر موسیو لومر فقید و دربار مظفرالدین شاه قاجار تا براتیسلاوا و ارکستر ملی اسلواکی و پوئم سنفونیک شدن! و دریغ که از مشروطه تاکنون برای "ایرانه خانم"در بروی یک پاشنه چرخیده!شخصیت های فیلم ،.بخصوص کاراکتر "بهروز حشمت" از همه دوست داشتنی تر بود و دلنشین تر از سایر شخصیت ها مفهوم خانه و وطن را برای بیننده به تصویر می کشید و امیدوارم به زودی برگردد به خانه اش با همه آهن هایش! بخشهای درخشان فیلم گم شدن یا فقدان قسمت مهمی از پارتیتور ایران جوان بود که خوشبختانه پیمان سلطانی پارت ها را جمع آوری کرد و پارتیتور را کنار هم چید و کامل کرد!این شکل نمادین و سمبلیک اثر از نگاه زیبا وعمیق کارگردان حکایت دارد.

چیدن شخصیت ها کنار هم و درک و احساسشان به سرزمین مادری نیز از نقاط قوت فیلم است و تعریف و تعبیر متفاوت جوان ترین شخصیت فیلم مونا مطبوعی از خانه و وطن با سایر شخصیتها جالب توجه بود .و دیگر ، نمایش چهره های عاری از احساس و سرد نوازندگان ارکستر ناسیونال اسلواکی که غریبه بودند با ضرب آهنگهای ایرانی و تنها تکنیک می نواختند نه حس حماسی! و مجموعا کارگردان در مجال اندک سه روزه برای تصویر برداری و بقیه محدودیتها و مصائب، فیلم لطیف،موثر و بدیعی خلق کرده ست.!

میثم اسماعیل پور

ممنون ، زیبا بود.

کاش مثل کارای دیگران که پخش می کنین یکم راجع بهش حرف میزدین.

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات:

aparat@bbc.co.uk

زمان پخش برنامه آپارات
به وقت تهران به وقت کابل به وقت دوشنبه به وقت گرینویچ
پنجشنبه ۲۱:۰۰ ۲۲:۰۰ ۲۲:۳۰ ۱۶:۳۰
تکرار جمعه ۱۱:۰۰ ۱۲:۰۰ ۱۲:۳۰ ۰۶:۳۰
تکرار شنبه ۱۳:۰۰ ۱۴:۰۰ ۱۴:۳۰ ۰۸:۳۰
تکرار چهارشنبه ۲۴:۰۰ ۰۱:۰۰ ۰۱:۳۰ ۱۹:۳۰
تکرارپنج شنبه ۱۶:۰۰ ۱۷:۰۰ ۱۷:۳۰ ۱۱:۳۰

مطالب مرتبط