هفت روز کتاب؛ آتوود در ایران و انتشار آثار صادق هدایت در لندن

صادق هدایت حق نشر عکس .
Image caption جلد پنجم آثار صادق هدایت، که به گفته ناشر این مجموعه " آثار پژوهشی و تحقیقاتی" او از جمله " انسان و حیوان، فواید گیاه ‌خواری، اصفهان نصف جهان و پیام کافکا" را در بر می گیرد، در لندن منتشر شد

مارگارت النور آتوود، نویسنده کانادائی و برنده جایزه ادبی معتبر بوکر، برای کتابخوانان فارسی زبان نیز نامی آشنا است و برخی آثار او از جمله ‌سرگذشت ندیمه‌، ‌عروس فریب‌کار، ‌آدم‌کش کور، گریس دیگر و اوریکس و کریک او پیش از این به فارسی ترجمه و منتشر شده اند.

ترجمه فارسی رمان چشم گربه مارگارت النور آتوود نیز در هفت روز گذشته منتشر شد. این رمان را سهیل سمی ترجمه و انتشارات مراورید منتشر کرده است.

مارگارت النور آتوود در رمان چشم گربه به خاطرات نقاشی مسن و هنرمند نقب می زند و در قالب روایت داستانی زندگی او در سال های میانی قرن بیستم و به دوران توفانی جنگ جهانی دوم، موقعیت فرهنگی و اجتماعی کانادا و جنبش های گوناگون مدنی و فرهنگی این کشور، از جمله جنبش زنان و جنبش هنر مدرن را تصویر می کند.

مارگارت النور آتوود در سال ۱۹۳۹ در اتاوا متولد شد و تا کنون بیش از ۳۰ رمان، مجموعه داستان کوتاه و مجموعه شعر منتشر کرده است.

تلفیقی پرکشش و جذاب از واقعیت های اجتماعی، اسطوره، رخدادهای تاریخی و طنز از شاخصه های اصلی آثار داستانی او است.

مارگارت النور آتوود که در شعر و نقد ادبی نیز دستی قوی دارد و از فعالان جنبش فمینیستی است، جایزه بوکر ادبی سال ۲۰۰۰ را برای رمان آدم کش کور دریافت کرد و دریافت ۱۰ جایزه ادبی دیگر را در کارنامه خود ثبت کرده است.

مجموعه داستان کوتاه دخترهای رقاص، رمان مشهور سال سیل و مجموعه شعر صبح در خانه سوخته از دیگر آثار او هستند.

صادق هدایت در لندن

جلد پنجم آثار صادق هدایت، که به گفته ناشر این مجموعه " آثار پژوهشی و تحقیقاتی" او از جمله " انسان و حیوان، فواید گیاه ‌خواری، اصفهان نصف جهان و پیام کافکا" را در بر می گیرد، در لندن منتشر شد.

این مجموعه را بنیاد صادق هدایت، به مدیریت جهانگیر هدایت، برادرزاده صادق هدایت، تنظیم و با همکاری ناشری انگلیسی منتشر می کند.

مجموعه آثار صادق هدایت، که انتشارات امیرکبیر به دوران پیش از انقلاب منتشر کرد، از منظر تنظیم متون، حروف چینی، چاپ، صحافی، گرافیک و طراحی رو و پشت جلد، غلط گیری و دیگر شاخصه های نشر و نیز از منظر درستی و شیوه تدوین متون، بهترین و جامع ترین مجموعه آثار هدایت است.

هرچند در مجموعه‌ای که انتشارات امیر کبیر چاپ کرده نیز برخی آثار هدایت از جمله داستان آفرنیش، البعثه السلامیه فی البلاد الافرنجیهف، و توپ مروارید به تیغ سانسور دوران پهلوی دوم گرفتار شدند و چاپ نشده اند.

انتشارات امبرکبیر پس از انقلاب دولتی شد و آن چه از آن برجای مانده و امتیاز مجموعه آثار هدایت را نیز در تصاحب خود دارد، ناشری نیست که آثار هدایت را تجدید چاپ کند.

تلاش ناشران دیگر ایرانی نیز برای چاپ بدون سانسور هدایت در داخل کشور در سی و اندی سال گذشته به جائی نرسیده است.

در ابن سال‌ها آثار صادق هدایت یا ممنوع الچاپ بوده و یا گه گاه و به ندرت، با حذف های بسیار و سانسور فراوان منتشر شده اند.

در سی سال گذشته تدریس آثار هدایت در مدارس و دانشگاه ها و پرداختن به او در رسانه های دولتی و نیمه دولتی نیز ممنوع بوده است.

دشمنی سانسور با هدایت تازه و منحصر به جمهوری اسلامی نیست. هدایت بزرگ ترین اثر خود بوف کور را اول بار در هندوستان و در نسخه های معدود منتشر کرد و برای دوستان خود فرستاد. اما این کتاب نه فقط در ایران و در زبان فارسی درخشید که در اروپای غربی نیز چون اثری جدی و باارزش مطرح شد.

سانسور پهلوی اول هدایت را به انتشار بوف کور در خارج از ایران مجبور کرد. سانسور پهلوی دوم برخی آثار هدایت را که نگاهی انتقادی به خرافات مذهبی داشتند، ممنوع الچاپ کرد.

اما سانسور پهلوی اول و دوم و تلاش پیگیر سی و اندی سال گذشته جمهوری اسلامی برای حذف صادق هدایت از فرهنگ ایرانی و زبان فارسی جز شکست نتیجه ای نداشت و هدایت با وجود همه ممنوعیت ها خود را در همه نسل های پس از خود بازتولید کرده است.

صادق هدایت نه فقط بنیان گذار داستان نویسی مدرن فارسی که از خلاق ترین چهره های ادبیات داستانی ایران است.

بوف کور هدایت تنها رمان یا داستان بلند ایرانی است که چون اثر هنری و ادبی و همتراز با آثار ادبی مهم جهان با تحسین منتقدان بزرگ غربی رو به رو رو بوده و جایگاه خود را در ادبیات جهان، نه به دلیل مطرح بودن ایران در عرصه سیاست و توجه شرق شناسانه یا علاقه محافلی محدود به آثار فرهنگی غیراروپائی، که به ارزش های ساختاری خود مدیون است.

با این همه، و به تجربه مکرر تاریخ، آثار بزرگ فرهنگی می مانند و حکومت ها می روند و در این ماندن و رفتن حکومت هائی که به جنگ آثار بزرگ می روند جز بدنامی نصیبی نمی برند.

چراغ قرمز در چاپ سوم

دو هفته پیش در باره ۳ روایت گوناگون، که سانسور اداره بررسی کتاب وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی از کتاب نوت بوک اثر ژوزه ساراماگو، به خواننده فارسی زبان معرفی کرد نوشتیم. این هفته نیز بد نیست این خبر را بدون شرح و توضیح با هم بخوانیم

جوادافهمی، نویسنده کتاب سوران سرد، روز چهارشنبه ۲۳ شهریور ماه به خبرگزاری ایلنا گفت:

"سوران سرد، که انتشارات سوره‌ مهر، آن را منتشر کرده است، بدون اصلاحیه چاپ شد و در یک سال به چاپ دوم رسید اما در نوبت دوم چاپ،‌ مشکلات ممیزی آغاز شد. برای چاپ دوم حدود ۲۰ مورد اصلاحیه به کتاب وارد شد. من نیز این اصلاحیه‌ها را اعمال کردم اما در چاپ سوم بررسان اداره‌ کتاب اصلاحیه‌های دیگری را صادر کردند شامل ۳۷ مورد. کتابی که ۳ ماه قبل با اعمال اصلاحیه‌ای ۲۰ بندی منتشر شده، برای چاپ سوم با ۳۷ مورد اصلاحیه‌ جدید مواجه شد."

افهمی افزود "موضوع را از مسوولان اداره‌ کتاب جویا شدم، در جواب گفتند؛ موارد جدید در چاپ دوم مورد توجه ممیزان قرار نگرفته بود و در بازخوانی مجدد به موارد جدیدی برخورده‌اند. با پیگیری موارد ایرادی را از ۳۷ مورد به ۴ مورد تقلیل دادم. ۴ مورد اصلاحی را در چاپ سوم اعمال کردم و کتاب را دوباره به ارشاد فرستادم اما اعلام کردند؛ این کتاب نتوانسته نظر اداره‌ کتاب را جلب کند، بنابراین قابل چاپ نیست."

چاپ اول کتابی با چراغ سبز، چاپ دوم با چراغ زرد و چاپ سوم آن با چراغ قرمز مواجه می شود و نویسنده ای با وجود تن دادن به همه حذف ها و سانسورها باز هم کارت قرمز می گیرد.

مطالب مرتبط