هفت‌روز‌کتاب؛ سنتائور، گربه های آدمخوار موراکامی و سیرالملوک

Image caption نسخه اصلی سنتائور در سال 1963 منتشر شد

زندگی کلیشه ای و از آرزو و معنا تهی‌شده طبقه متوسط جامعه آمریکای معاصر از منظر نویسنده ای خلاق که با نگاهی تیز ابعاد کمیک را در تراژدی شکست بازیافته و در ساختارهای منسجم و فرم های پیراسته و سنجیده به داستان بر می کشد، درون مایه بسیاری از آثار جان آپدایک است و رمان "سنتائور" آپدایک نیز، که ترجمه فارسی آن با حذف برخی جمله ها و پاراگراف ها، در روزهای گذشته منتشر شد، بر همین درون مایه شکل گرفته است.

رمان سنتائور را سهیل سمی به فارسی ترجمه و انتشارات مروارید منتشر کرده است.

رمان سنتائور The Centaur، که نسخه اصلی آن در سال ۱۹۶۳ منتشر شد، از نخستین آثار جان آپدایک است اما جایزه ملی ادبی آمریکا و جایزه‌ بهترین رمان غیر فرانسوی فرانسه را برای نویسنده به ارمغان آورد.

مردی که به دوران نوجوانی قهرمان بسکتبال مدرسه بوده، به دوران جوانی در جنگ جهانی اول جنگیده و سودای فرار از موقعیت اجتماعی خود و آرزوی فوتبالیست شدن را در سر داشته، اکنون و پس از شکست ناگزیر در تحقق آرزوهای خود، چون معلمی افسرده در شهری نه چندان بزرگ به عضوی از طبقه متوسط جامعه آمریکا تقلیل یافته است.

پسر جوان او سودای نقاش شدن و فرار از موقعیت طبقه متوسط و گریز به شهرهای بزرگ را در سر دارد اما ساختار جامعه سرنوشت پدر را از هم اکنون بر پیشانی او رقم زده است.

این دو، که سودای فرار ناممکن آنان را به هم پیوند می دهد، شخصیت های اصلی رمان سنتائور جان آپدایک هستند.

درون مایه فرار در رمان سنتائور چند سال بعد به تم اصلی رمان های پنج گانه جان آپدایک بدل شد که از سال ۱۹۶۰ تا سال ۲۰۰۱ با عنوان های "خرگوش فرار کن"، "خرگوش باز می گردد"، "خرگوش پولدار می شود"، "خرگوش در تعطیلات" یا "خرگوش استراحت می کند" و "به یاد خرگوش" منتشر شدند.

این مجموعه از دلایلی بود که جایزه ادبی پولیتزر سال ۱۹۹۱ به جان آپدایک اعطا شد.

هری آنگسترام ملقب به خرگوش، قهرمان اصلی رمان "خرگوش فرار کن"، از بستر رخدادهای انقلابی، توفانی و پرشور و شوق دهه ۶۰ بر می خیزد اما ساختار اجتماعی او را چون طبقه او، طبقه متوسط، به انحطاط و زندگی افسرده و تهی از شور و آروز محکوم می کند.

رمان های مجموعه خرگوش با استقبال منتقدان و خوانندگان رو به رو شدند، هرچند توانائی جان آپدایک، به ویژه در خلق ساختارهای منسجم مهندسی شده و فرم های سنجیده و پیچیده، بیش از همه در داستان های کوتاه او تجلی می یابد.

جان آپدایک در آثار داستانی خود منتقد طبقه متوسط و ساختاری است که آدمی را از شور و شوق دگرگونی تهی می کند و او را به مهره باز تولید نظامی تقلیل می دهد که زندگی کلیشه ای و قالب های یک نواخت را بر انسان ها تحمیل می کند.

روابط انسانی و تیغ سانسور

آپدایک در آثار داستانی خود ابعاد تراژیک ـ کمیک زندگی طبقه متوسط را به شیوه ای که به طنز سیاه مشهور است توصیف می کند. اغلب شخصیت های داستان های آپدایک از طبقه متوسط برمی خیزند و زندگی همین طبقه فضا، مکان و موقعیت داستان های او را بر می سازند.

توصیف دقیق زندگی و روابط انسانی شخصیت ها از شاخصه های مهم آثار داستانی آپدایک است و او در خلق موقعیت و شخصیت ها، روابط جنسی چندگانه و اغلب شکست خورده آنان را نیز با دقت توصیف می کند.

این شاخصه انتشار وفادار به اصل ترجمه آثار داستانی جان آپدایک را در ایران به تقریب ناممکن می کند چرا که تیغ سانسور توصیف زندگی واقعی شخصیت ها را بر نمی تابد.

در ترجمه فارسی رمان خرگوش فرار کن آپدایک، که پیش از این منتشر شده است، چندین فصل که در پیرنگ داستان، در خلق شخصیت ها، در انتقال موقعیت داستانی و در حلقه علت و معلولی و منطق داستان نقشی اساسی دارند، حذف شده اند و سانسور آمکان آشنائی خواننده فارسی زبان را با یکی از خلاق ترین نویسندگان معاصر به تقریب کور کرده است.

جان آپدایک، نویسنده و منتقد مشهور آمریکائی و برنده جایزه پولیتزر ادبی، از مطرح ترین چهره های ادبیات داستانی معاصر جهان است.

حق نشر عکس AP
Image caption جان آپدایک

کتابخوانان فارسی زبان نیز نام جان آپدایک را بارها خوانده و شنیده اند هرچند از بیش از ۶۰ کتاب او جز یکی دو داستان کوتاه، چند نقد ادبی و مقاله و مصاحبه، کتاب حسی از سرپناه و رمان خرگوش فرار کن، آن هم با حذف چند فصل و پاراگراف اساسی در محتوا و پیرنگ داستان، به فارسی ترجمه و منتشر نشده است.

زندگی آپدایک

جان هویر آپدایک در سال ۱۹۳۲ در پنسیلوانیا متولد شد و در سال ۲۰۰۹ به بیماری سرطان ریه در نیویورک درگذشت.

آپدایک از منتقدان ادبی تاثیر گذار دوران خود نیز بود و نقدهای او بر کتاب های داستان و شعر، که اغلب در مجله نیویورکر منتشر می شدند، از بحث انگیز ترین مباحث ادبی دوران خود بودند..

نخستین رمان آپدایک به نام "نمایشگاه نوانخانه" در سال ۱۹۵۹ و نخستین مجموعه شعر او با عنوان "تیرهای تلفن" در سال ۱۹۶۳ منتشر شدند.

از دیگر آثار او می توان به "زوج ها"، "جادوگران بیست و یک"، "نسخه راجر"، و مجموعه های نقد های ادبی او اشاره کرد.

Image caption آثار موراکامی در سال های اخیر در ایران با استقبال زیادی رو به رو شده است

گربه های آدمخوار موراکامی

تاکنون چندین رمان و داستان کوتاه از هاروکی موراکامی، نویسنده معروف ژاپنی به فارسی ترجمه و منتشر شده اند. در روزهای اخیر، مجموعه ای از چند داستان کوتاه او نیز با عنوان "گربه های آدمخوار" با ترجمه مهدی غبرائی در روزهای گذشته منتشر شد.

در داستان های مجموعه گربه های آدمخوار، چون اغلب آثار موراکامی، رئالیسم و سوررئالیسم، درون مایه های حساس اجتماعی و سیاسی و انسانی، سنت های ادبی گذشته و ادبیات مشهور به پاپ و پست مدرن و طنز و استعاره با هنرمندی و خلاقیت تلفیق شده اند.

هاروکی موراکامی در سال ۱۹۴۹ متولد شد. پدر او استاد ادبیات ژاپنی بود و موراکامی نخستین رمان خود را با عنوان "آواز باد را بشنو" در ۲۹ سالگی منتشر و یکی از جوایز معتبر ادبی ژاپن را با نام جایزه ادبی گونزو دریافت کرد.

موراکامی با انتشار رمان "چوب نروژی" (Norwegian Wood)، که در فارسی گاه "جنگل نروژی" نیز ترجمه شده است، به شهرت بسیار رسید.

او در سال ۱۹۹۱ به آمریکا مهاجرت کرد اما در سال ۱۹۹۵ به ژاپن بازگشت و در همان سال رمان "وقایع نگاری پرنده کوکی" را منتشر کرد.

رمان "کافکا در ساحل"، که نسخه ژاپنی آن در سال ۲۰۰۲ و نسخه انگلیسی آن در سال ۲۰۰۵ منتشر شد و با چند ترجمه در ایران نیز به چاپ رسیده است، موراکامی را به شهرت جهانی رساند. این رمان جایزه معتبر کافکا را در سال ۲۰۰۶ برای نویسنده به ارمغان آورد.

آخرین رمان موراکامی با عنوان «۸۴ IQ» با استقبال بسیار رو به رو شده است

مهدی غبرائی، مترجم معتبر و با سابقه مجموعه داستان "گربه های آدمخوار"، دو کتاب دیگر از موراکامی را با نام های "سرزمین عجایب بی ‌رحم و ته دنیا" و "پس از تاریکی" نیز به فارسی ترجمه کرده است.

مجموعه داستان گربه های آدمخوار را انتشارات نیکا منتشر کرده است.

سیرالملوک نظام الملک

قوام‌الدین ابوعلی حسن طوسی معروف به نظام المک، بیش از ۳۰ سال در خدمت پادشاهان سلجوقی و از قدرتمندترین کارگزاران دوران سلجوقیان بود و کتاب سیرالملوک او را منبعی غنی در شناخت تاریخ و جامعه شناسی ایران به دوران سلجوقیان تلقی می کنند.

نسخه تازه ای از این کتاب با ویرایش و تصحیح و دو مقدمه دکتر محمد استعلامی منتشر شده است. محمد استعلامی در مقدمه اول خود این اثر را معرفی، نقد و تحلیل کرده و در مقدمه دوم شیوه خود را تصحبح و ویرایش کتاب توضیخ داده است.

بخش اول سیر الملوک ۳۹ فصل و بخش دوم ۴۰ فصل را در بر می گیرد.

آقای استعلامی در مقدمه کتاب می نویسد: "در نشر تازه سیر الملوک نظام الملک، هدف این بوده که درست‌ترین صورت متن با نقطه‌گذاری، حرکت‌گذاری و با هر گونه توضیحی که به تفهیم ساده و روشن مفاد کتاب کمک می‌کند همراه باشد."

استعلامی در باره مولف سیرالملوک می نویسد: "او از کارگزاران نام‌آور سرزمین ماست که سالیانی دراز با قدرت فرمانروایی سلجوقیان را گردانیده، با بسیاری از ناروایی‌ها و نادرستی‌ها درافتاده، خیانت کارگزاران دیگر او را از چشم پادشاه سلجوقی انداخته و رویه دیگری از همین شبکه‌های حسد و خیانت پایان غم‌انگیزی بر سرگذشت او نهاده است."

این کتاب را انتشارات نگاه منتشر کرده است.

مطالب مرتبط